BOHOL LIGHT nagpahibalo sa presyo sa kuryente alang sa Hulyo 2025
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Ang buhatan sa Bohol Light magpahibalo nga ang presyo sa kuryente sa bulan sa Hulyo 2025, adunay pagsaka sa kantidad nga Php 0.46/kWh ngadto sa mga residential ug komersyal nga mga konsumidor kung itandi sa nilabay nga bulan sa Hunyo.
Ang rason niini mao ang taas nga generation ug transmission charges nga nakaapekto sa kinatibuk-ang presyo matag kilowatt hour.
Ang average residential rate gikan sa Php 10.32/kWh mahimo na ngadto sa Php 10.78/kWh niining bulan. Samtang ang commercial rate anaa sa P10.20/kWh gikan sa P9.74/kwh sa nilabay nga Hunyo.
Ang Generation ug Transmission charges gitawag kini ug a “pass through costs” ubos sa Republic Act 9136 (EPIRA Law). Pasabot niini, ug unsay makolekta sa Bohol Light, iremit ra usab kini ngadto sa mga power producers nga maoy gipakuhaan sa power supply ug sa NGCP kinsa maoy nagdumala sa mga transmission lines.
Ang Distribution Cost gilangkuban sa Distribution, Supply, and Metering (DSM) charges nga nag kantidad lamang ug P0.98/kWh sukad pa niadtong tuig 2015.
Mao lamang kini ang masulod sa panudlanan sa Bohol Light nga maoy magamit alang sa administrative, operation and maintenance expenses.
Ang mao nga rate dili basta-basta madugangan tungod kay pre-applied and pre-approved kini sa Energy Regulatory Commission (kon ERC). Kung pila lamang ang makuha sa Bohol Light gikan DSM charges nga P0.98/kWh maoy gamiton sa operasyon sa bohol light sama sa pag implementar sa mga proyekto alang sa kalambuan sa serbisyo sa panuga.
Samtang ang Other Charges mao ang Value Added Taxes (kon VAT) nga mandatory nga kolektahon ug e-remit ra usab sa Bureau of Internal Revenue. Nalakip usab sa other charges ang Lifeline Subsidy ug Senior Citizen Subsidy Discounts.
Alang sa ubang mga pangutana ug kasayuran, mahimo kitang motan-aw sa Bohol Light Facebook Page, website sa https://www.bohollight.com, o tawag sa service hotline: (038) 427-2372 / 0920-960-2372.
Pagpananom ug kahoy gihimo sa BWUI
Sinulat ni Leizel C. Butawan
Makita sa hulagway ang pipila sa mga empleyado sa BWUI pinanguluhan ni Ms. Leizel Butawan nga mihimo sa tree planting didto sa Barangay San Isidro, Tagbilaran City.
Pinasubay sa programa tumong sa kinaiyahan, ang mga kawani sa Bohol Water mihimo sa kalihokan sa pagpananom ug kahoy o tree planting didto sa Barangay San Isidro, Tagbilaran City.
Ang maong kalihokan gihimo niadtong adlawng Byernes, July 11, 2025 diin mikabat sa 212 ka lawngon sa nagkalainlain nga klase sa kahoy ang gitanom sa mga empleyado sa Bohol Water sa usa ka luna sa yuta sa maong nahisgotang barangay.
Ang maong kalihokan, nga gihimo sa maong kompanya, gitumong aron paghatag ug kabililhon sa kinaiyahan pinaagi sa pagmentenar sa kakahoyan nga maoy usa sa tinubdan sa tubig o watershed area. Subay sa maong programa, ang Bohol Water nakatanom na ug 212 ka mga lawngon sa kahoy sulod sa tuig 2025, diin nagadala kini sa kinatibuk-an nga natanom sa nagkalain-lain nga mga lugar ngadto sa 6,080 ka mga lawngon.
Agi ug pagsanong sa kaakohan o commitment sa Bohol Water ngadto sa Department of Environment and Natural Resources (DENR), ang pagpananom ug kahoy gihimo sa maong Kompanya nga usa ka regular nga kalihokan sukad pa sa tuig 2015, diin gihimo niini ang unang pagpananom ug kahoy didto sa barangay Lourdes, Cortes.
DSWD miklaro: Binuwan nga pension sa
mga indigent senior citizens 1K gihapon
Sinulat ni Elvira Bongosia
Subling giklaro sa Department of Social Welfare and Development (DSWD) nga ang binuwan nga social pension alang sa mga indigent senior citizens magpabilin sa P1,000 matag benepisyaryo, subay sa Republic Act 11916 o “An Act Increasing the Social Pension of Senior Citizens.”
Gihimakak ni DSWD Assistant Secretary Irene Dumlao ning bag-o lang ang mga taho nga giaprobahan sa ahensya ang usbaw nga P1,500 sugod sa Hulyo 2025, diin gitawag kini niya nga “fake news.”
Si Dumlao namahayag nga sa pagkakaron, P1,000 pa ang opisyal nga monthly pension nga kantidad nga nalatid sa balaod.
Gipasabot niini nga ang bisan unsa nga pag-usbaw magkinahanglan ug bag-ong balaod, ug ang DSWD mohimo ug bisan unsa nga kausaban nga mahibaloan pinaagi sa ilang opisyal nga mga channel sa komunikasyon.
Matud pa ni Dumlao, ang P1,000 nga subsidy gi-release sa mga benepisyaryo matag buwan, matag duha ka buwan, o quarterly, depende sa setup sa implementasyon sa ilang mga lugar.
Ang Social Pension for Indigent Senior Citizens (SPISC) nga programa naghatag ug binuwan nga pinansyal nga suporta ngadto sa mga kwalipikadong senior nga nag-edad ug 60 pataas nga kabus, masakiton, o nagpuyo nga adunay kakulangan ug walay bisan unsang regular nga tinubdan sa kita, pensiyon, o suporta sa pamilya.
Kini nga tabang gituyo aron makatabang sa pagtabon sa ilang mga nag-unang panginahanglan, lakip na ang inadlaw-adlaw nga panginabuhi ug mga kinahanglanon nga medikal sama sa pagkaon ug tambal.
Gi-awhag ni Dumlao ang publiko nga magpabiling updated pinaagi sa pagsunod sa opisyal nga website sa DSWD ug pag-verify sa mga social media pages alang sa umaabot nga mga update kalabot sa programa.
Gihimakak sa DSWD ang mga taho nga giaprobahan sa ahensya ang usbaw nga P1,500 sugod sa Hulyo 2025, diin gitawag kini nga “fake news.” (Hulagway gikan sa DSWD)
Sandugo OTOP Trade Expo nagbukas sa Coco Pavilion
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Aron pagmatuod nga ang nagpadayon nga Sandugo OTOP Trade Expo sa Activity Center sa Island City Mall, dili lamang nagsuporta sa mga mangsibitay ug ginagmay nga mga cottage industries, gitanyag usab sa mga tigpasiugda sa expo, ang Coconut Pavillion.
Ang Coconut Pavillion o ang Coconut Farmers Industry Development Plan (CFIDP) showcase Pavillion usa ka inisyatiba nga gi-pangabaga sa daghang ahensya nga nagtutok sa mga pamaagi sa pag-buswat sa mga mag-uuma sa lubi pinaagi sa pagtabang kanila nga makapadayag sa dugang kita mga produkto gikan sa lubi, nga teknolohiya nga gipabag-o nga makaabag kanila sa mas walay usik nga produksyon ug pagpasumpay kanila ngadto sa mga mamalitay, segun sa pagpasabut ni Department of Trade and Industry (DTI) OIC Regional Director Esperanza Melgar.
Didto sa nasampit nga Coconut Pavilion makit-an ang mga gipili nga mga produkto gikan sa lubi nga mugna sa mga gagmayng mamumuhunan ug mga kahugpungan sa mga mag-uuma sa lubi.
Makit-an didto sa second floor sa ICM ang mga produkto sama sa virgin coconut oil, cocosugar, mga kagamitan nga hinimo sa bagol, coconut coir, pisi sa bonot, mga nagkadaiyang matang sa suka, dekorasyon sa balay ug nga produkto panghaplas nga maayo sa panit.
Gawas sa Coconut Pavillion, ang special nga set-up sa Sandugo OTOP Next Generation Trade Expo nagtutok sa mga produkto nga gidesinyo sa mga estudyante sa Industrial Design sa Bohol Island State University.
Sa partnership sa DTI ug sa BISU, namugna ang Product Development Partnership for empowering MSMEs through Learning (PROPEL), saysay ni Deceryl Gen Tumampos Saligumba, coordinator sa Project Propel.
Kini naglambigit sa pagpakigpartner sa mga MSMEs sa mga estudyante sa BISU aron matabangan sila sa mga maayo nga mga desinyo subay sa mga binag-o nga uso, gamit ug ang kamaayo niining tan-awon, aron mas maaghat pa ang mga tawo nga mamalit.
Makit-an na didto ang mga prototype sa mga designs sama sa tariseor bamboo notebook cover, mga bag-ong desinyo sa lingkoranan, side table, sliced bread coaster, study table, bamboo chandelier, calamay inspired products, tote bags, duffel bags, souvenir items, novelty items ug uban pa.
Gawas niana, padayon pa ang DTI Sandugo OTOP Trade Expo didto sa ICM hangtud sa Domingo, Hulyo 20.
Uban sa nagkadaiyang mga exhibitors nga nagtanyag sa ilang mga produktoug serbisyo nagdto sa mga konsumidor, wala lamang kita maghatag kanila sa bantawan aron makapamaligya, ato usab nga gimugna ang pamaligyaay nga magpatubo ug mag-amoma katawhan ug diin ang pagbinayloay molipang, matud ni Gob Erico Aristotle Aumentado.
Dugang sa gobernador nga ang kagamhanang Probinsyal kanunay nga maningkamot pagtubag s amga panginahanglan sa mga micro, small ug medium enterprises, aron may ikaabag sa pagpa-ugmad sa kinatibuk-ang Bohol.
Nunot usab niini, gihagit ni Aumentao ang mga MSMEs nga dawaton ang hagit sa pagpapalapad pa sa ilang mga operasyon ug pagtanyag pag mas daghang produkto aron mas mapamaayo pa ang kasamtangan nga 6.6 porsyento nga ekonomikanhong pag-usbaw nga natala sa Bohol.
COCO PAVILION. Gipadayag ni DTI OIC RD Esperanza Melgar ang Coco Pavilion nga apil sa Sandugo OTOP Trade Expo agi ug suporta sa mga manglubihay nga mahatagan sa dugang suporta aron may dugang silang kita, gawas sa pagpangopras lamang. (Hulagway gikan sa PIABohol)
BFAR-7 milusad sa 26 ka units sa bangus floating fish cage project sa Bohol
Sinulat ni Elvira Bongosia
Ang Bureau of Fisheries and Aquatic Resources Region 7 (BFAR-7), pinaagi sa Bohol Provincial Fishery Office, bag-o lang nanguna sa serye sa hands-on orientations ug construction training sessions aron ipatuman ang 26 ka units sa Bangus Floating Fish Cage Project ubos sa CY 2025 Regular Program niini.
Uban sa kinatibuk-ang pondo nga ₱6,740,981.00, ang proyekto naglangkob sa input materials, feeds, ug bangus fingerlings, nga nakabenepisyo sa pinili nga mga lungsod sa tibuok lalawigan sa Bohol.
Ang 26 ka units sa floating fishcages gipangapod-apod sa mga coastal municipalities nga naglakip sa Tagbilaran City-4, Getafe-4, Bien Unido-2, Calape-2, Maribojoc-2, Ubay-2, Mabini-2, Candijay-1, Dauis-1, Pres. Carlos P. Garcia-1, Trinidad-1, Tubigon-1, Cortes-1, Anda-1, ug Panglao-1.
Sa pagkakaron, nagsugod na ang pag-trabaho sa mga lungsod sa Tubigon, Calape, Getafe, Mabini, Candijay, Bien Unido, Dauis, Panglao, Cortes ug syudad sa Tagbilaran.
Kini nga inisyatiba nagtumong sa pagpausbaw sa lokal nga produksiyon sa bangus, pagpalig-on sa panginabuhian sa mga organisadong asosasyon sa mangingisda, ug pagpalambo sa malungtarong pagmugna ug kita sulod sa mga komunidad sa kabaybayonan.
Pinaagi niini nga paningkamot, ang BFAR-7 nagsangkap sa mga asosasyon sa mga mangingisda sa mga importanteng himan ug kahibalo sa pagdumala ug pag-operate sa ilang mga floating fish cage, nga naghatag ug dalan alang sa lig-on, community-based aquaculture ug mas maayo nga lokal nga seguridad sa pagkaon.
Ang floating fish cages o naglutaw nga mga hawla sa isda nagtugot sa mas taas nga densidad sa stocking ug mas episyente nga pangisda, nga mosangpot sa dugang nga ani kun itandi sa tradisyonal nga mga pamaagi.
Ang mga proyekto nga gitabangan sa BFAR sa Bohol nakahatag ug dakong kita sa mga mangingisda, apil na ang mga nalambigit sa kultura sa bangus ug tilapia sa mga floating cages.
Gi-andam na sa mga mangingisda sa lungsod sa Getafe ang ilang mga pokot samtang gi-andam na usab sa mga mangingisda sa lungsod sa Dauis ang ilang mga fish cages.
(Hulagway gikab sa BFAR-7)
Dagyawan sa Barangay Kapin 60 ka bata sa Triple Union gibansay pagsuwat
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Duyog sa diwa sa tinabangay sa pagdala sa serbisyo sa goberno ngadto sa mga hilit nga lugar, gitanyag sa Philippine Information Agency sa Bohol ang bansay sa pagsuwat og balita ngadto sa kapin sa 60 ka mga kabataan sa garde 5, Grade 5 ug Grade 6 sa Triple Union Elementary School sa Catigbian, Bohol.
Tanyag sa PIA nunot sa Dagyawan sa Barangay Service Caravan diin da diwa sa tinabangay, dalhon sa goberno ang iyang mga nag-unang serbisyo ngadto sa mga hilit nga lugar nga gi-uhaw sa serbisyo, ang Journalism Seminar nga gitanyag sa PIA agi usab og abag sa mga kabataan nga maandam alang sa Division Press Conference nga himoon sa Department of Education (DepED) sa matag tuig.
Ang paghatag og gahum sa kabataan aron makahimo og maayong pagtaho, gipasugdan sa PIA, isip pagpangandam kanila sa ilang paghingkod kanus-a ang malinglahon nga kalibutan sa social media, mahimong makapalibog kanila gikan sa kamatuoran nga angayan nga tuohan.
Ang Dagyawan, gikan sa pinulongan nga Hiligaynon nga ngapasabut og paghiusa, ug karon mao nay gigamit isip usa ka programa nga gipangunahan sa Department of Interior and Local Government diin mahitabo ang mga paghisguthisgut, ug mga tigum nga apilan s amga katawhan, opisyales sa kagamhanan ug pagtanyag sa mga programa og serbisyo ngadto sa mga katawhan.
Gituyo aron mapauso na ang tinabangay paingon sa kalambuan, ang Dagyawan didto sa Triple Union, usa usab ka dayag nga pagpakita nga ang goberno wala mobiya sa mga molupyo sa barangay ug sa mga silingan nga kabarangayan nga kanhi gihari-an sa mga rebelde nga terorista.
Human mapalingkawas sa kahadlok sa mga rebelde nga napukan na, ang Triple Union ug mga silinganan nga lugar, gipalig-on sa goberno ang mga komunidad didto pinaagi sa pagpabati sa presensya sa kagamhanan.
Si Gob Erico Aristotle Aumentado, Catigbian Mayor Benjie Oliva, mga hepe sa mga ahensya ug mga local nga opisyal sa lungsod, ming-abiabi sa katawhan, atul sa Dagyawan.
Gipadala sa gobernador didto ang mga doctor sa Provincial Health Office alang sa libreng konsulta, mga tambal gikan sa Medical Outreach Unit sa Buhatan ni Gob Aumentado, dental services, nga giapilan usab sa mga pribadong practicioners ug legal services sa Provincial Leagl Office.
Didto usab ang mga ahensya sa goberno sama sa Department of Environment and Natural Resources, Agrarian Reform, Education u gang Educational Center sa Kapitolyo, Armed Forces of the Philippines alangs a Libre nga Tupi, Trade and Industry, TESDA, Department of Health, Social Welfare and Development, Bureau of Fire Protection, Philippine Coconut Authority ug uban pang ahensya.
Didto usab ang Office of the Provincial Agriculturist, Veterinarian, Cooperative Development Office, nga naghatag og mga liso igtatanum, mga lawngon sa kahoy ug mga prutas.
BATA NGA MANUNULAT. Gibansay sa PIA ang mga batan-ong manunulat sa Triple Union Elementary School ako may ideyoa nga sila sa ilang kaugalingon. Ang PIABohol nagtanyag niining Journalism Training aron ang una ang mantutuon, magamhan sa saktong abilidad nga makatabang sa panjuwat. (Hulagway gikan sa PIA-7/Bohol)
SAMTANG BATA PA. Ang mga maayong gawi nga makat-onan sa bata sa iyang pagkabata, may daku nga posibilidad nga damala niya sa iyang paghingkod, mao nga ang PIA nagtanyag sa mga maayong bansay nga magamit sa bata sa pagdaku. (Hulagway gikan sa PIABohol)
Awhag sa DILG sa coastal LGUs: Pagtukod ug greenbelt zones
Sinulat ni Elvira Bongosia
Ang Department of the Interior and Local Government (DILG) nag-awhag sa mga coastal local government units (LGUs) sa pagtukod ug greenbelt zones isip kabahin sa panawagan ni Presidente Ferdinand Marcos Jr. alang sa food security ug climate-resilient communities.
Gi-isyu pinaagi sa Memorandum Circular No. 2025-066 nga pinetsahan ug Hulyo 7, 2025, ang pagpagawas naghatag ug gibug-aton sa papel sa greenbelt zones, nga gilangkuban sa mga bakhaw ug beach forest, isip natural nga mga babag batok sa storm surge ug pagbaha sa baybayon, samtang nagsilbi usab nga importanteng nursery grounds alang sa fisheries ug aquaculture.
Ang DILG nanawagan sa mga LGUs sa pag-ila sa mga prayoridad nga lugar alang sa pagpalambo sa greenbelt, ilabi na sa densely populated ug hazard-prone coastal zones, lakip na ang mga legal nga gitudlo isip protected marine areas.
Ang mga LGUs gitahasan nga manguna sa rehabilitasyon ug reforestation sa mga naguba nga lugar, ug magpatuman sa mga panalipod sa kinaiyahan sama sa pagdili sa pagputol sa bakhaw, paglabaw sa baybayon, ug makadaot nga mga pamaagi sa pagpangisda.
Ang circular nag-awhag usab sa mga LGUs sa paghimo’g mga ordinansa nga nagdeklara sa greenbelt zones isip protected areas o Local Conservation Areas, ug sa paghiusa sa Coastal Greenbelt Management and Action Plan ngadto sa ilang Comprehensive Land Use Plans, Local Climate Change Action Plans, ug Disaster Risk Reduction and Management Plans.
Isip mga frontliners sa pagkunhod sa risgo sa katalagman ug pagdumala sa kalikopan, ang mga LGU anaa sa estratehikong posisyon nga manguna sa mga paningkamot sa pagpahaom sa lokal ug pagtabang sa pagtukod ug luwas nga pagkaon, makalahutay sa klima nga mga komunidad sa baybayon.
Bohol giila isip outstanding stakeholder for collaboration and partnership sa PhilHealth
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Giila sa Philippine Health Insurance Corporation (PhilHealth) ang Bohol Provincial Government isip top-performing stakeholders ug sa collaborative nga paningkamot niini atol sa “Stakeholders’ Pasalamat 2025” sa ahensya niadtong Hulyo 17, sa Radisson Blu Hotel, Cebu City.
Ang kalihokan kabahin sa ika-30 nga anibersaryo sa PhilHealth nga adunay tema nga “Panatag Kami Dito.”
Gipangunahan ang maong kalihokan nila PhilHealth Acting President ug CEO Dr. Edwin Mercado, ug PhilHealth Board Members BGen. Marlene R. Padua, AFP (Ret.) ug Maria Graciela Garayblas-Gonzaga, M.D.
Ang kagamhanang probinsiyal sa Bohol giila sa PhilHealth Region VII isip Outstanding Stakeholder for Collaboration and Partnership tungod sa walay puas nga suporta niini sa pagpatuman sa mga programa sa PhilHealth ubos sa National Health Insurance Program (NHIP) sa Central Visayas.
Personal nga gidawat ni Gobernador Erico Aristotle Aumentado ang pasidungog.
Sa iyang imbitasyon ngadto sa gobernador, si PhilHealth Regional Vice President Marjorie Cabrieto midayeg sa proactive nga paningkamot sa probinsiya sa pagpalapad sa akses sa PhilHealth services, ilabi na subay sa Republic Act No. 11223 o ang Universal Health Care (UHC) Act.
Ubos sa pagdumala ni Aumentado, ang Bohol nagpabiling komitado sa paghatod sa dekalidad nga pag-atiman sa panglawas ngadto sa mga konstituwente niini.
“It is a great honor for our Provincial Government to be recognized (Usa ka dakong dungog alang sa atong Probinsiyal nga Gobyerno ang pag-ila,” matud ni Aumentado.
Gidugang pa niini ang pagsiguro nga ang himsog nga populasyon nagpabilin nga nag-unang prayoridad sa Bohol, tungod kay kini usa ka mahinungdanong timailhan sa malungtarong kalamboan ug pag-uswag.
Nitambong sa maong kalihokan ang mga nagkalain-laing ahensya sa gobyerno, lokal nga pangagamhanan, pribadong sektor, ug media nga gipanghatan og award tungod sa ilang kontribusyon sa pagpakaylap sa impormasyon alang sa kalampusan sa mga inisyatiba sa PhilHealth.
BALAK
ANG SANDUGO
Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Ang SANDUGO usa ka kasabutan
Taliwala sa duha ka tawo nga dili kauban
Usa ka langyaw ug usa ka lumad
Guiselyuhan sa dugo pina-agui sa pagsamad
Nahitabo kini gatusan na ka tuig kanhi
Human modunggo si Magallanes dinhi
Nagsigui ug pangabot mga Katsila’ng langyaw
Tinuhu-ang Kristyanismo ilang guisangyaw
Samtang ang mga Bol-anon’g lumad
Nagpadayon sa ilang na-andan’g pag-ugmad
Mga lalaki namintol sa dagat
Mga babaye nagtanom, nagha-bol ang guibuhat
Pagpanglabay sa mga panahon
Mga lumad ug mga Katsila naka higayon
Nagka himamat nagka-ila sa tabo-an
Nagbaylo-ay sa ilang mga dala guikahimut-an
Samtang mga Katsila nagpadayon pagsangyaw
Sa tinuhu-ang Kristyano mga lumad naminaw
Sa kadugayan mga lumad nakasabot
Tinuhu-ang Kristyanismo sa ila ni-abot
Sa tabo mga lumad ug mga Katsila nagtagbo
Nagkita si Datu Sikatuna ug Legaspi sa tabo
Nagka-ila naghimamat sila’ng duha
Hangtud nahimong suod nga mga higala
Nanglabay pa ang taas nga panahon
Si Legaspi ug Datu Sikatuna nagkita guihapon
Hangtud suod na kaayo’ng mga higala
Mora’g igso-on na sila’ng duha
Nagsabot nga magbuhat ug lig-on’g timailhan
Nga sila’ng duha suod ang ilang mga dughan
Nagkasabot kon asa dapit magtagbo
Aron himo-on ang dakung panghitabo
Nagkita sa baybayon sa Barangay Villalimpia
Di-in ang dapit labihan’g limpyoha
Diha sa kilid sa usa ka atabay
Sila’ng duha andam na sa vino magtagay
Si Datu Sikatuna ug Legaspi nagkasabot
Nga magsamad sa ilang mga kamot
Ang ilang dugo guisagol sa vino
Nagdungan ug inom ilang mga kamot nagsaylo
Ug dinhi natawo “ANG SANDUGO”