Ang Ngitngit nga Bahin sa mga Pautang sa Online
Ni ELEAZAR TUTOR ACAMPADO
DINHI sa Bohol, sama sa ubang dapit, ang mga online loan app nagsaad og dali nga kuwarta sa pipila lang ka pagtuplok sa selpon. Nindot paminawon, apan pagmatngon, Sano!
Kay samtang naghatag sila og sayon ug paspas nga pagpahulam og kuwarta, kining mga loan app mga hunyango nga nagtakobang salbador apan mahimong usa ka daman sa kadlawon.
Naa koy kaila nga sulaysulay lang ang iyang gibuhat nga manghulam og kuwarta sa mga loan app. Ginagmay lang, 1k, 2k, 3k, sa sinugdanan. Apan sa panghaylo sa mga loan app nga kuhaon ang taas nga pautang sama sa 10k, 20k ug 30k, hinayhinay siyang nalubong sa maong matang sa pautang.
Gibatyag niya nga mora na siya og naadik. Kon mabayran niya ang loan, moutang na pod apan sa hataas nga utang. Naa man tuod siyay gamayng negosyo apan may mga higayon nga dili na niya mabayran ang matag kinsena nga due. Mao nga moaplay na pod siya sa laing loan app aron mabayran ang kasamtangan nga mag-due.
Sa ngadto-ngadto nagtuyok-tuyok ang iyang pag-loan apan nagkasaka usab ang iyang bayronon ug kinatibuk-ang utang.
Gani, manginit naman ug dali na nga malobat iyang selpon sa walay hunong nga pagpanawag paloap sa mga loan app representative. May nga panahon nga i-off na lang niya ang iyang selpon aron wala nay manawag.
Wala na siyay maayong katulog sa pagsige og hunahuna nga makakuwarta aron mabayran ang mga mag-due nga utang sa mga loan app. Niini, mihugo ang tawo. Nawad-ag ganang mokaon. Usahay makahunahuna og maot.
Apan sa kadugayan, nakahunahuna nga pangitaan og sulbad ang iyang problema. Gibutyag niya ngadto sa pamilya ug suod nga mga higala ang iyang problema sa mga loan app. Nasuko man tuod ang iyang pamilya ug mga higala apan gitabangan siya nga makalingkawas nga malumos sa dagkong interest sa mga loan app.
Gipahulam siyag kuwarta sa iyang mga anak ug higala nga walay tubo aron matapos ang iyang problema sa mga loan app.
Karon malipayon siya nga mosulti nga ang loan app maayo kon gikinahanglan gyod ang kuwarta ilabi na sa pagpamuhunan sa negosyo ug kon makapili og gamayng interest. Apan kon dunay mga kahigayonan nga makasugod og negosyo o gusto madugangan ang puhunan nga dili na manghulam sa buayang loan apps, mas labing maayo.
Apan unsa na kaha kon ang magumon sa pagpangutang sa loan apps igo-igo ra pod ang pangita? Dili kalikayan nga dunay mangaguba nga mga pamuyo ug kinabuhi.
Ning semanaha lang, diha nay gi-raid ang NBI nga kompaniya didto sa Kaulohan, nga nagpautang sa online gamit ang loan apps kay daghan ang mireklamo nga gi-harass sila samtang gipaninglan sa ilang nag-due nga mga loan.
Ug dili kay mang-harass ra sila sa nangutang. Mang-harass usab sila sa mga pamilya sa nangutang ug sa mga higala niini. Pakauwawan aron mapugos nga mobayad sa nautang uban sa taas nga interest ug penalty.
Dugang niini, makompromiso usab ang identity sa mangutang kay mahimong gamiton sa daotan nga mga lihok sa online ang ilang ngalan ug hulagway.
Mao nga, Sano, samtang sayo pa. Ayaw gyod paadik aning mga loan app.
Kon igo-igo man ang imong kita karon, ayaw na og gasto nga mosobra sa imong binulan nga kinitaan. Ug mas maayo nga magtigom sa imong hinagoan.
Matod pa ni Bro. Bo Sanchez sa iyang pakigpulong sa gipahigayong “How to Make Millions in the Stock Market” nga gipahigayon sa Metro Center Hotel niadtong Hunyo 21 ning tuiga, “Dili mahinungdanon kon unsa kadako o kagamay ang imong itipig. Mas mahinungdanon ang kinaiya sa pagtipig.”
Bahalag ginagmay basta kanunay. Dili lang nimo mabantayan, mahimo na lang natural nimo ang pagtipig ug dili na ang pag-add to cart sa mga butang nga dili gyod gikinahanglan kondili kagustoan lang.
Sa pagligid-ligid sa mga tuig mahimong makab-ot nimo ang imong mga damgo ug mahimo ka nang milyonaryo sa dili ka pa moretiro.
(Si Eleazar Tutor Acampado, kanhi staff writer sa Bisaya Magazine. Nakadaog na sa Don Carlos Palanca Memorial Awards for Literature in Cebuano Short Stories. Ug kasamtangang nagserbisyo isip ikaduhang Sangguniang Barangay member sa West Poblacion, Garcia-Hernandez, Bohol.)