Bohol Light nagpahinumdum sa obligasyon sa pagbayad sa kuryente matag bulan
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Ang Bohol Light nagpahinumdum ngadto sa mga konsumidor sa pagbayad sa binulan nga obligasyon sa bill sa kuryente aron malikayan ang diskoneksyon.
Sugod sa nilabayng tulo ka bulan, gi-implementar na ang pagputol sa kuryente ngadto sa mga konsumidor nga adunay lampas sa duha ka bulan nga walay bayad.
Ang Bohol Light adunay gisunod nga mga palisiya ug mga pamaagi alang sa hapsay nga operation sa pagpadagan sa panuga sa sulod sa franchise area.
Adunay Magna Carta mahitungod sa Consumer’s Rights and Obligations. Busa importante nga mahibaloan sa atong mga konsumidor ang kabahin sa katungdanan sa pagbayad sa electricity bills ug malikayan ang dakong balayrunon.
Gihatagan ang konsumidor ug napulo ka adlaw gikan sa pagkadawat sa billing statement aron sa pagbayad nga walay penalties or surcharges.
Samtang kadtong adunay mga unpaid bills sa nilabay’ng mga bulan, aduna nay nakatatak nga Notice of Disconnection.
Kini nagpahinumdum nga atong pagabayaran ang maong kantidad sa mas labing sayong panahon aron dili maputlan ug malikayan ang pagkabalda sa atong mga trabaho o negosyo.
Kung ang DUE DATE matunong sa adlaw’ng Sabado, Domingo o holiday, palihog ug bayad pinaagi sa atong mga accredited payment partners aron malikayan ang mga penalties niini.
Pwde kitang mubayad pinaagi sa bisan asang branch o payment outlet nga nakalista sa ubos. Pwede kini via online banking (Metrobank, UB, PNB, BDO, Security Bank), ug over the counter ug e-wallet payments. Masulod ang payment sa sunod nga adlaw.
Kung aduna kitay mga pangutana kabahin sa atong nadawat nga mga billing statements, palihog ug tawag sa 24/7 hotline numbers (038) 427-2372 o 0920-960-2372 alang sa tukma nga eksplinasyon ug katin-awan.
25 ka Tuig nga Pagduma sa Panubig sa BWUI
Sinulat ni Victor L. Tambis
Ang Bohol Water Utilities, Inc. (BWUI) misaulog sa ika 25 ka tuig nga anniversaryo niadtong Huwebes, Agosto 28, 2025. Ang pag duma sa panubig gi turn over gikan sa Provincial Waterworks System (PWS) ngadto sa BWUI niadtong December 28, 2000. Daghanang kalamboan ang gihimo sa BWUI sulod sa 25 ka tuig nga pagduma niini nga nag alagad sa 13 ka Barangay sa Tagbilaran City, tulo ka barangay sa Baclayon ug bulk supply sa Lungsod sa Dauis ug Corella.
Lakip sa mga kalamboan nga nahimo sa BWUI, mao ang mga mosunod: (1) pagdugang sa mga tinubdan o pumping stations nga pagkakaron anaa na sa sobra tryenta (30) ka operational pumping stations; (2) Pag construct ug dugang mga tangke o storage facilities nga adunay total capacity of 3,812 cubic meters; (3) Pagpalapad sa service area nga nadugang ang lungsod sa Dauis, Corella ug tulo ka barangay sa Baclayon; (4) Pag upgrade sa mga kapasidad sa mga pumping stations; (5) Pag acquire o pagpalit ug mga generator sets aron maoy mopadagan sa mga pumping stations panahon sa brownout; (6) Pag upgrade ug pagladlad ug dugang mga linya; (7) Kalihokan pagpakunhod sa system’s loss gikan sa 40% ngadto sa 19% as of July ning tuiga; ug uban pang kalamboan sa systema sa panubig diin nasinati kini sa mga konsumidor.
Sa makanunayon ug matinud-anon nga serbisyo ngadto sa mga konsumidor, ang Bohol Water padayon nga naningkamot alang sa dugang kaugmaran aron matagbo ang nagsaka nga panginahanglan ug tubig sa nagka-uswag nga gialagaran nga mga dapit.
NGCP, DENR ug LGUs milagda ug kasabotan alang sa proyekto sa pagpanalipod sa kinaiyahan
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Isip kabahin sa mga inisyatibo sa pagpanalipod sa kinaiyahan, ang power transmission service provider nga National Grid Corporation of the Philippines (NGCP) misulod sa usa ka memorandum of agreement (MOA).
Uban sa Department of Environment and Natural Resources (DENR) ug pipila ka mga local government units (LGUs) sa lalawigan sa Bohol, ang NGCP milagda ug kasabotan alang sa pagtukod ug pagmentinar sa 243 ka ektarya nga plantasyon sa kalasangan sulod sa tulo ka tuig.
Ang Presidente ug CEO sa NGCP nga si Anthony L. Almeda maoy nirepresentar sa kompanya atol sa MOA signing nga nagpasiugda sa pasalig niini sa pagsuporta sa mga paningkamot sa reforestation nga nagtubag sa pagpanalipod sa kinaiyahan ug pagpalambo sa komunidad.
“This MOA seeks to support reforestation and environmental sustainability efforts in the province. NGCP is always ready to extend its support to LGUs in their initiatives to protect the environment (Kini nga MOA nagtinguha sa pagsuporta sa reforestation ug environmental sustainability nga mga paningkamot sa probinsiya. Ang NGCP andam kanunay nga mohatag sa ilang suporta ngadto sa mga LGU sa ilang mga inisyatiba sa pagpanalipod sa kinaiyahan),” matud pa ni Almeda.
Si DENR Kalihim Raphael Lotilla milagda sa ngalan sa DENR, uban sa mga representante gikan sa Bilar Water and Sanitation Multi-Purpose Cooperative (BWSMPC) ug sa mga lungsod sa Batuan, Bilar, Catigbian, Sagbayan, ug Sierra Bullones.
Gawas sa pagpanalipod sa kinaiyahan, ang NGCP mitukod sa Cebu-Bohol Interconnection Project, nga nagsiguro sa lig-on nga suplay sa kuryente nga makapausbaw sa karon ug sa umaabot nga socio-economic nga pagtubo sa maong dapit.
Ang paglagda sa MOA alang sa pagtukod ug pagmentinar sa 243 ka ektarya nga plantasyon sa kalasangan sa mga lungsod sa Bohol sulod sa tulo ka tuig gipangunahan nilang (L-R) Mr. Paquito D. Melicor Jr., ang Regional Executive Director sa DENR Central Visayas; Mr. Anthony L. Almeda, Presidente sa NGCP; Kalihim Raphael Lotilla sa DENR; ug Rizaleo C. Gahit, Chairman sa Bilar Water and Sanitation Multi-Purpose Cooperative (BWSMPC) ug gisaksihan ni Bohol Provincial Board Member Lucille Lagunay. (Hulagway gikan sa PIA7-Bohol)
Bohol PHO nakuha ang mga nag-unang pasidungog sa unang Reg’l Epidemiology & Surveillance Awards
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Nakuha sa Bohol ang mga nag-unang pasidungog sa 1st Regional Epidemiology and Surveillance (RESU) Awards human ang Provincial Health Office (PHO) gihatagan sa prestihiyosong John Graunt Award, ang pinakataas nga pag-ila sa Field Health Services Information System (FHSIS) Program.
Ang Bohol mao lamang ang lalawigan sa Central Visayas nga nakadawat niini nga pasidungog nga nagpasiugda sa talagsaong pasalig niini sa pagdumala sa impormasyon sa panglawas.
Uban sa plaque of recognition, nakadawat usab ang PHO Bohol ug bag-ong laptop.
Gipasiugdahan sa Department of Health-Central Visayas Center for Health Development (DOH CVCHD), ang awarding ceremony gipahigayon niadtong Agosto 20, 2025, sa Mandani Bay, syudad sa Mandaue, Cebu.
Ang kalihokan nagdala sa tema nga “Upholding Excellence Through Timely, Accurate, and Comprehensive Information Management.”
Dugang pa, ang PHO Bohol nakadawat ug Gold Award tungod sa iyang exemplary performance sa pagpatuman sa Regional Epidemiology and Surveillance Unit.
Ang 10 ka mga ospital nga gipanag-iya sa probinsya sa Bohol nakakuha usab ug RESU awards.
Diamond Awardees ang Cong. Simeon Toribio Memorial Hospital ug Pres. Carlos P. Garcia Municipal Hospital.
Samtang Gold Awardees ang Candijay Community Hospital, Catigbian District Hospital, Clarin Community Hospital, Cong. Natalio P. Castillo Sr. Memorial Hospital, Francisco Dagohoy Memorial Hospital, Garcia Memorial Provincial Hospital, Maribojoc Community Hospital, ug Teodoro B. Galagar District Hospital.
Ang maong kalihokan nagtumong sa pormal nga pag-ila sa talagsaong pasundayag ug mga nahimo sa nagkalain-laing Reporting Units sa morbidity reporting ug pag-ila sa sakit.
Dugang pa, gipasiugda niini ang pag-uswag sa mga awardees sa pag-establisar sa epektibo nga sistema sa pagtaho, pagpakita sa ilang labing maayo nga mga gawi ug mga bag-ong proseso.
Kini nga mga pag-ila nagpasiugda sa lig-on nga pasalig sa Bohol sa tukma sa panahon, tukma, ug komprehensibo nga pagdumala sa impormasyon sa panglawas.
Ang Bohol mao lamang ang lalawigan sa Central Visayas nga nakadawat sa prestihiyosong John Graunt Award, ang pinakataas nga pag-ila sa Field Health Services Information System (FHSIS) Program atol sa awarding ceremony nga gipahigayon sa Mandani Bay, syudad sa Mandaue, Cebu niadtong Agosto 20, 2025. (Hulagway gikan sa PIA-Bohol)
Bohol gipalapdan ang sector sa pangisda aron mapausbaw ang seguridad sa pagkaon
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Aron mapausbaw ang produksiyon sa isda ug posibleng moubos ang presyo, mikabat sa 5,200 ka fingerlings ang gipundo sa pasilidad nga gipanag-iya sa probinsiya sa lungsod sa Ubay niadtong Agosto 20.
Ang fingerlings naglakip sa komon nga karpa, African catfish, pula nga tilapia, ug regular nga tilapia, nga gipundo sa 5,500 sq.m. pond sa Bohol Organic Agriculture Technology (BOATech) Center.
Kini nga mga fingerlings gipaabot nga mohatag ug gibana-bana nga 4,400 kilos nga isda human sa upat ka bulan.
Ang mga maani nga isda ibaligya sa Kapitolyo pinaagi sa Office of the Provincial Agriculturist (OPA), nga naghatag ug barato nga suplay sa isda sa mga residente sa Bohol.
Isip kabahin sa long-term nga estratehiya, ang Provincial Government of Bohol (PGBh) naglatid og plano alang sa usa ka hatchery network sa tibuok probinsya.
Kini nga inisyatiba nagtumong sa pagpausbaw sa lokal nga produksyon sa isda, pagpakunhod sa pagsalig sa mga tinubdan sa gawas, ug pagsulbad sa mga kabalaka mahitungod sa pagtaas sa presyo sa isda.
Gipangulohan ni Gobernador Erico Aristotle Aumentado, Provincial Administrator Asteria Caberte, Third District Board Member Nathaniel Binlod ug Provincial Agriculturist Liza Quirog ang pag-stock sa mga fingerlings, ingon man ang pagpananom sa kaugalingong tam-is nga matang sa nangka ug kamoteng kahoy sa Bohol.
Gisusi usab sa gobernador ang nagkalain-laing support facility ug ekipo sa pasilidad, lakip ang 130 ka pump boats, nga makapalig-on pa sa sektor sa pangisda sa probinsiya.
Si Gobernador Erico Aristotle Aumentado, Provincial Administrator Asteria Caberte, ug Provincial Agriculturist Liza Quirog nanguna sa pag-stock sa mga fingerlings sa 5,500 sq.m. pond sa Bohol Organic Agriculture Technology (BOATech) Center sa lungsod sa Ubay niadtong Agosto 20. (Hulagway gikan sa PIA7-Bohol)
DOH nipasidaan sa publiko batok sa text scam nga no balance billing program
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Nipasidaan ang Department of Health (DOH) sa publiko batok sa mga nikatap nga text scam nga nag-angkon nga adunay refund gikan sa “no balance billing” nga palisiya sa administrasyong Marcos.
Sa usa ka advisory, ang DOH miingon nga ang mga text scam dili gikan sa ahensya.
Gipakita niini ang screenshot sa text message nga nagpakita sa refund nga P8,061.17 gikan sa zero billing policy, nga nag-awhag sa nakadawat sa pagsusi sa gituohang balanse sa GCash.
Gipasabot sa departamento sa panglawas nga ang “Bayad na Bill Mo” (BBM) o ang “No Balance Billing” nga programa ubos sa administrasyon ni Presidente Ferdinand R. Marcos, Jr., libre ang mga serbisyo nga naglangkob sa basic accommodation sa tanang DOH Hospitals alang sa tanang Filipino.
Gipahimangnoan pa sa DOH ang publiko nga likayan ang pag-click sa bisan unsang link gikan sa mga kadudahang numero.
Alang sa dugang updates, bisitaha lang ang DOH official Facebook page https://www.facebook.com/DOHgovPH.
Gipahinumdoman sa DOH ang publiko nga mag-amping sa mga scam sama sa naa sa imahe. (Hulagway gikan sa DOH/PIA)
NHA mopabati sa isyu sa mga taga Batasan ngadto sa Housing Board
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Gipasalig sa National Housing Authority (NHA) dinhi sa Bohol nga dalhon ngadto sa sunod nga tigum sa Housing Board sa Tubigon ang mga isyu nga gikalibugan usab sa mga mingtambong sa Barangayan sa Bagong Pilipinas, dinhi, Agusto 27.
Didto sa Barangayan, nga us aka kahigayonan nga ikapadayag sa katawhan ug sa kagamhanan ang ilang mga kahingawa sa sitwasyon sa isla nga ang tubig-dagat mosulod na sa mga kabalayan.
Napabantang sa kakuyaw ilabi na sa dautan nga panahon, kon magtaub, ang pagdagko sa bawod, mahimong makabanlas sa mga kabalayan, hinungdan sa possible nga pagka-angol, pagkaguba ug pagka pilde sa kinabuhi ug kabtangan.
Niini, sa paningkamot sa lungsod ug sa abag sa NHA, may pundo nag nakuha alang sa pagpatukod sa 80 ka mga row-houses nga mahimong kabalhinan sa mga taga isla, ngadto na sa mas luwas nga lugar sa Barangay Genonocan sa mainland sa Tubigon.
Gawas sa 270 ka bubong sa mga taga Batasan nga apektado, daghan pa usab nga mga banay ang apektado sa mag isla sa Panggapasan, Bilangbilangan, Ubay, Inanuran sa barangay Matabaw ug isla sa Bagongbanua.
Matud ni NHA Bohol official Genesis Caesar Manalili, kapin sa 300 ka banay ang ilang natumbok nga angayan ipahimutang sa prayoridad sa listahan sa mga makabenepisyo sa unang 80 ka balay.
Apan, nasayran didto sa Barangayan nga 3 ra ka banay sa Batasan ang nahilakip sa priority list, hinungdan nga kini nahimong isyu.
VALIDO NGA PANGUTANA. Matud ni NHA Bohol Genesis Caesar Manalili, angay usab nga masabtan ngano nga tulo ra ang napili nga taga Batasan nga nahi-apil sa makakuha sa 80 ka balay nga tukoron karong buwana isip ilang kabalhinan, dala sa risgo sa pagpuyo sa isla nga matauban na. (Hulagway gikan sa PIABohol)
BALAK
Kini nga balak alang sa tawo nga nangita sa kasulbaran sa iyang salimu-ot nga balati-an.
NGANONG HAW-ANG ANG IMONG BALATI-AN
Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Kinaiya sa tawo mangita sa iyang ting-usbawan
Aron dili magpabilin nga hunlak sa katilingban
Gusto’ng molampos sa tanang pakigbisog
Kinahanglan sa mga kakuli-an lig-on mobarog
Sa imong pangindahay sa kinabuhi
Aduna kay tumong sa imong pagpaka buhi
Nga matablawan ang imong panginahanglan
Ma-ong naghago ka sa adlaw’ng tanan
Usahay imong maaninag kon ikaw nag-inusara
Mga gumonhap sa kinabuhi labihan’g daghana
Nga dili matugkad sa tawo ang hinungdan
Bisan unsa kalantip ang salabutan
Kay ang tawo wala may katagbawan
Bisan kon ana-a na kaniya ang tanan
Gusto pa niya kining dugangan
Gusto pang hakpon niya ang tanan
Dili matugkad ang kinaiya sa tawo
Sa pagpatuyang sa iyang gusto
Mora ug dunay haw-ang sa iyang kinabuhi
Aron dunay bulohan ang iyang pagpaka buhi
Kon ang panalangin sa GINOO dili hikalimtan
Diha ang tawo makakita ug kalamdagan
Diha KANIYA tawo makabaton ug katagbawan
NGANONG HAW-ANG ANG IYANG BALATI-AN