Dili Matay-og sa Linog ang Kalig-on sa mga Bol-anon

Ni ELEAZAR TUTOR ACAMPADO

DAGHAN ang nalisang. Nagpanawag sa Kahitas-an. Ug gani hangtod karon, ang uban, nagkurog-kurog pa ang kahiladman. 

Kini tungod sa nasinati ug nabatyagan nga halos 10 segundos nga pag-uyog sa ilang palibot. Usa ka magnitude 6.9 nga linog ang miigo sa Bogo City, Cebu niadtong Martes sa gabii, hinungdan sa pagkapalong sa kuryente sa Tagbilaran ug sa halos tibuok kalungsoran sa Bohol ug sa pagpanggawas sa mga tawo sa kadalanan. 

Alang sa mga Bol-anon, dili lang kini usa ka dakong balita. Apan kini usa ka pagpahinumdom sa atong kaugalingong kasinatian. Ang uban kanato makahinumdom pa sa 1990 nga linog nga miigo sa Bohol, nga nakadaot sa pipila ka bilding ug hinungdan sa tsunami. Apan labaw sa tanan, dili gyod nato malimtan ang kakuyaw sa 7.2 magnitude nga linog nga nahitabo niadtong Oktubre 15, 2013.

Ang linog sa 2013 gitaho nga mikalas og 222 ka kinabuhi, 8 ang nawala, ug 976 ang nangaangol. Dugang pa niini ang gibanabanang 73,000 ka estruktura ang nangadaot, diin 14,500 niini ang hingpit nga naguba. 

Kadto mao ang labing dako nga linog nga nahitabo sa Pilipinas sulod sa 23 ka tuig sukad sa linog sa Luzon niadtong 1990. Ang enerhiya nga gipagawas sa linog, ikatandi sa 32 ka bombang gihulog sa Hiroshima. Naguba ang atong mga simbahan, sama sa simbahan sa Baclayon ug Loboc, nahugno ang mga balay, ug nabungkag ang mga kalsada. Gikuyawan ang atong mga kasingkasing, ug ang kahadlok mihari sa atong kahiladman.

Apan uban sa pagkurog sa yuta, mipatigbabaw usab ang usa ka butang nga mas lig-on pa sa bisan unsang semento. Ang espiritu sa pagpakighiusa. Ang mga Bol-anon nagtambayayong sa pagbangon.

Bisan wala pa moabot ang mga boluntaryo dinhi sa atong lalawigan gikan sa lainlaing dapit sa Pilipinas, and mga Bol-anon mismo, bisan og apektado, mitabang sa ilang mga silingan. Madasigong milihok, nagtinabangay sa pagkuha og mga nalubong, nag-organisar og relief goods, ug naghatag og paglaom sa matag usa. Ang pagbangon sa Bohol human sa maong trahedya usa ka testamento sa dili matukib nga kalig-on sa mga Bol-anon.

Karon nga ang atong silingang lalawigan sa Cebu hingpit nga naigo sa linog, atong nakita nga ang maong espiritu padayong gibuhi sa panahon sa trahedya. Ang mga Sugboanon mitabang sa ilang mga silingan nga nanginahanglan. Ang mga organisasyon nagpadala og hinabang. Kay ang mga Pilipino, bisan asa pa sila napadpad sa kapalaran, magpakita gyod og dakong simpatiya ug panaghiusa.

Kini nagpakita nga ang mga Pilipino lig-on nga mobarog ug moatubang sa mga pagsulay sa mga krisis ug kalamidad. Kini usa ka kinaiya, usa ka kabilin nga gipasapasa sa matag henerasyon.

Ang kasinatian nato sa miaging mga linog sa Bohol nagtudlo kanato nga mahimong mapintas ang kinaiyahan, apan ang pagtinabangay ug gugma ngadto sa isigkatawo usa ka labing lig-ong panagang. 

Bisan pa sa kusog nga pag-uyog sa yuta, ang atong kasingkasing lig-ong mibarog. Ang atong kalig-on wala sa materyal nga mga butang, apan anaa sa atong pakighiusa sa pagtabang sa mga nanginahanglan.

Gipahinumdon nato sa mga kaigsoonan nga naapektohan nga wala sila mag-inusara. Walay usa nga biyaan. Mag-uban sa pagbangon ang tanan.

Bahin sa Tagsulat:

(Si Eleazar Tutor Acampado, kanhi staff writer sa Bisaya Magazine. Nakadaog na sa Don Carlos Palanca Memorial Awards for Literature in Cebuano Short Stories. Ug kasamtangang nagserbisyo isip ikaduhang Sangguniang Barangay member sa West Poblacion, Garcia-Hernandez, Bohol.)