BOHOL LIGHT nagpahimatngon sa mga konsumidor kabahin sa Anti-Pilferage Law (RA 7832)
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Ang buhatan sa BLCI, nagpahibalo ngadto sa mga katawhan kung unsa ang mahimong epekto kung ang konsumidor nigamit ug kurente sa illegal nga buhat aron.
Sumala Republic Act 7832, adunay tulubagon sa balaod and si bisan kinsa nga masakpan nga nag tamper with, nag taod o naggamit ug tampered with electrical meter, pagputol sa koneksyon, ug sa bisan unsa mga aparato nga nakasagabal sa maayo nga pagrehistro sa konsumo sa kurente ngadto sa kwentador ug magresulta kini sa gamay lamang nga konsumo sukwahi sa iyang tinuod nga nagamit.
Ang makalapas sa RA 7832 adunay penalty nga ipahamtang nga mukabat ngadto sa P20,000.00 plus kumpyotasyon sa Differential Billing o bayad sa kurente nga iyang nakonsumo sulod sa panahon nga illegal ang paggamit hangtud sa pagkasakop niini.
Dugang pa niana, si BLCI nagpahibalo nga ang pag-gamit sa illegal nga kurente adunay epekto ngadto sa mga konsumidor tungod kay usa kini nga maka contribute sa Systems Loss. Kini ipasa sa tanang myembro konsumidor sa usa ka Distribution Utilities sa mao nga balaod. Ug tungod niinini, nag awhag ang buhatan sa BLCI nga kung aduna kitay suspect nga nag illegal connection, ipahibalo gilayon kini sa atong buhatan aron maaksyonan dayun pinaka sa atong 24/7 hotlline numbers at 038-427-2372 or 0920-960-2372. Adunay gante kung kinsa kadtong makahatag ug impormasyon o pagpakabana nga mosumbong sa awtoridad kabahin sa pagpangawat ug kurente.
Kalamboan sa mga bag-ong linya sa BWUI gipahibalo
Sinulat ni Victor L. Tambis
BWUI padayon nga nagladlad ug dugang mga bag-ong linya ilabi na sa Barangay Dao
Subay sa programa pagladlad ug mga bag-ong linya nga anaa sa Barangay sa Dao ning syudad, ang Bohol Water mopahibalo sa mga konsumidor sa kalamboan sa nagpadayon nga pagladlad niining maong mga linya aron pagpadangat sa supply sa tubig ilabi na kadtong wala pay linya ang maong Kompanya.
Atong mahinumduman nga ang opisina sa City Engineering mipagawas ug excavation permit ngadto sa Bohol Water aron pagladlad ug bag-o nga mga linya sa mga mosunod nga dapit: (1) Darunday St., (2) Zamora St, ug (3) Toledo St., tanan anaa sa Barangay Dao ning syudad.
Ang proyekto sa Darunday St. gisugdan niadtong Sept. 24, 2025 diin ang pagladlad sa maong linya nga adunay gilay-on nga 1,087 meters nga gikan sa Dao Health center ug hangtod kini sa eskina Dominique drive, nga molabay sa entrance sa Lindaville, phase 1, nga sa kasamtangan aduna na kini’y 90% nga nakompleto.
Sa laing bahin, ang proyekto sa Zamora St., diin pagapulihan ang 2-inch nga linya ngadto sa 4-inch, nga adunay gilay-on nga 1,650M, anaa na usab sa 35% ang completion. Samtang ang pagkubkob alang sa bag-ong linya nga magasubay sa Toledo St. (Sitio Lanao) gikan sa eskina J.A. Clarin hangtod sa Calichan Subdivision, anaa na sa 15% nga nakompleto.
Lakip sa maong programa mao ang pagladlad ug linya sa matag pikas sa kalsada sa CPG North Ave., gikan sa eskina sa Baguio drive ug hangtod na sa eskina Salazar St, Barangay Ubujan. Ang pagtrabaho sa maong proyekto pagasugdan dayon kon mahatagan na ang Bohol Water sa excavation permit gikan sa DPWH.
Kon ma konek na ang maong mga nahisgutang bag-ong mga linya, ang Bohol Water mopahibalo ngadto sa mga konsumidor, ilabi na kadtong naagian sa maong mga linya, aron sa pagproseso sa ilang mga aplikasyon sa water connection.
DSWD, Bohol LGU naghatag og gahom sa mga migraduwar sa 4Ps households pinaagi sa job fair, partnership summit
Sinulat ni Elvira Bongosia
Aron masiguro ang padayon nga panaw sa mga Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps) padulong sa self-sufficiency, ang Panggamhanan sa Probinsiya sa Bohol, sa pakigtambayayong sa Department of Social Welfare and Development (DSWD) Field Office 7, ga-organisar sa Carlos P. Garcia Local ug Overseas Job Fair nga gitawag ug “Panagtagbo alang sa Paglambo sa Pamilyang 4Ps” nga gipahigayon niadtong Nobyembre 8, 2025, sa Bohol Provincial Capitol.
Ang kalihokan, hiniusang gipasiugdahan sa Bohol Employment and Placement Office–Public Employment Service Office (BEPO-PESO) ug DSWD, nagpasiugda sa gahum sa convergence pinaagi sa paghiusa sa nasudnong mga ahensya sa gobyerno ug pribado nga mga kumpanya nga magdugtong sa mga migraduwar sa 4Ps nga mga panimalay sa makahuluganong panginabuhian ug mga oportunidad sa panarbaho.
Mikabat sa 769 ka 4Ps partner-beneficiaries gikan sa nagkalain-laing lugar sa Bohol ang nisalmot sa kalihokan, nag-angkon ug access sa mga programa ug mga serbisyo nga gidisenyo sa pagtabang sa ilang mga pamilyang molambo lapas sa 4Ps.
Ang Nuat Thai Services Inc. adunay 17 ka 4Ps partner-beneficiaries. Ang ubang mga aplikante gitakda nga moagi ug dugang nga mga interbyu sa ilang mga umaabot nga employer.
Sa iyang mensahe, si 4Ps Institutional Partnership Division Chief Khristina Umali nihatag ug gibug-aton sa kamahinungdanon sa kolaborasyon ug usa ka gipaambit nga panan-awon sa pagbayaw sa Filipino nga mga pamilya.
Adunay kinatibuk-an nga 17 ka mga employer ang nagbukas sa nagkalain-laing lokal ug overseas nga mga oportunidad sa trabaho lakip ang Alturas Supermarket Corporation, Bohol Quality Corporation, Community Economic Venture Inc., Concentrix Philippines Inc., Des Strong Motors Inc., Du Ek Sam Inc., Fast Distribution Corporation, Ibex Global Solutions Philippines Inc., J&T Express, Keep Diving Scuba World Corp., KND Resource Management Corp., Nuat Thai Services Inc., Solea Coast Resort Panglao, Stellar Panglao, Strategic Alternative Corporation, Task Us Bohol, ug ang Fortune Group.
Aron dugang nga suportahan ang migraduwar nga mga panimalay sa 4Ps sa ilang transisyon ngadto sa sufficiency, ang mga partner nga National Government Agencies (NGAs) ug usa ka pribadong kompanya naghatag usab ug lain-laing mga programa ug serbisyo atol sa maong kalihokan.
Ang mga partisipanteng ahensya naglakip sa DTI, DA, DAR, TESDA, DOLE, DOE, PSA, SSS, PHIC, NBI, PNP, DMW, OWWA, PIA, DICT, PAG-IBIG Fund, ug BPI.
Gipakita usab sa DSWD Field Office 7 ang ilang kinauyokan nga mga programa pinaagi sa pagpahinungod ug mga booths alang sa Ayuda Para sa Kapos ang Kita Program (AKAP) ug sa Sustainable Livelihood Program (SLP), nga nagpalig-on sa pasalig sa ahensya sa paghatag gahum sa 4Ps nga mga pamilya aron makab-ot ang kinabuhi nga may dignidad, produktibidad, ug pagsalig sa kaugalingon nga lapas sa programa.
Sa 2025–2026, gibanabana nga 142,005 ka 4Ps households sa Central Visayas ang gilauman nga makagradwar gikan sa programa pagkahuman makompleto ang labing taas nga pito ka tuig ubos sa Republic Act 11310, nga nag-institutionalize sa 4Ps.
Isip pag-ila nga ang transisyon gikan sa cash assistance ngadto sa self-sufficiency nagkinahanglan ug lig-on ug malahutayong inter-agency collaboration, ang 4Ps sa 4Ps summit nagsilbi nga convergence platform alang sa mga ahensya sa gobyerno, local government units, ug partner nga mga organisasyon sa pagsiguro nga ang mga mograduwar sa 4Ps nga mga panimalay andam kaayo alang sa ekonomikanhong kagawasan.
Ang inisyatibo sa 4Ps nagpadayon sa pagpakita kung giunsa ang panagsama ug pagpaambit, ang pasalig mahimong mahubad ngadto sa tinuod nga mga oportunidad—paghatag ug gahum sa mga pamilya sa 4Ps sa paglihok gikan sa pagkaluwas ngadto sa pagkatagbaw sa kaugalingon ug ngadto sa mas hayag, mas luwas nga kaugmaon.
Ang malampusong mga aplikante nisaka sa entablado uban sa mga opisyal sa DSWD sa pagsaulog sa bag-ong oportunidad sa trabaho nga gihatag atol sa “Panagtagbo alang sa Paglambo sa Pamilyang 4Ps” nga gipahigayon niadtong Nobyembre 8, 2025, sa Bohol Provincial Capitol sa syudad sa Tagbilaran. (Hulagway gika sa DSWD-7)
Bohol nipaabot sa ilang suporta sa mga LGU sa Sugbo nga naapektuhan sa Bagyong Tino
Sinulat ni Elvira Bongosia
Ang Kagamhanan sa Probinsiya sa Bohol mipaabot sa ilang suporta ngadto sa mga local government unit sa Sugbo nga grabeng naapektuhan sa Bagyong Tino pinaagi sa pormal nga pagtugyan sa pinansyal ug in-kind nga mga tabang niadtong Nobyembre 14.
Mokabat sa P5 milyones nga financial assistance ang personal nga gitunol ni Gob. Erico Aristotle Aumentado sa mga LGU sa Talisay City, Danao City, Liloan, Compostela ug Consolacion nga nakadawat ug tag P1 milyones gikan sa Provincial Government of Bohol.
Ang delegasyon gikan sa Bohol giabi-abi ni Cebu Provincial Administrator Ace Durano, nga nagrepresentar kang Gobernador Pam Baricuatro, kinsa kasamtangang nitambong ug tigom sa Manila.
Sa iyang mensahe, gipasiugda ni Aumentado ang lig-on nga bugkos tali sa Bohol ug Sugbo, isip nahibiling mga lalawigan sa Central Visayas.
Isip mga silingan, matod pa niini nga andam ang Bohol nga motabang sa Sugbo sa panahon sa katalagman.
Kahinumdoman nga nakadawat usab ang Bohol ug dakong tabang gikan sa Sugbo ug ubang LGU dihang nahiagom kini sa linog niadtong 2013.
Ang mga lokal nga ehekutibo ug mga representante gikan sa nakadawat nga LGUs – Talisay City Mayor Samsam Gullas, Consolacion Mayor Teresa Alegado, Compostela Mayor Felijur Quiño, Danao City Vice Mayor Ivy Durano, ug usa ka representante gikan sa Liloan Municipal Treasurer’s Office – nitambong atol sa turnover ceremony.
Si Bohol Provincial Administrator Asteria Caberte, Board Member Lawrence Xavier Ancla, Governor’s Office Chief of Staff Atty. Filipina Piollo, PDRRMO Head Dr. Anthony Damalerio, ug PHO Head Dr. Fruserma Mary Uy miduyog sa misyon alang sa Probinsya sa Bohol.
Ang mga in-kind nga donasyon nga nakolekta gikan sa mga Boholano sulod sa semana, opisyal usab nga gitunol ngadto sa Cebu Provincial Government.
Kining hinabang lahi pa sa inisyal nga P5-million nga donasyon sa Bohol sa Sugbo niadtong Oktubre 6 alang sa mga lungsod sa amihanang Sugbo nga naapektuhan sa magnitude 6.9 nga linog.
Gawas niini, ang Bohol Provincial Health Office nag-deploy usab ug 11 ka miyembro nga Mental Health and Psychosocial Support Services (MHPSS) team ngadto sa Danao City aron pagtabang sa mga apektadong residente sa ilang pagsagubang ug pag-ayo.
Kini nga paningkamot nahimong kabahin sa One SugBohol initiative, nga nagtumong sa pagpaabot sa panaghiusa ug suporta sa mga komunidad sa Sugbo nga naapektuhan sa bagyo.
PhilHealth i-proseso ug balik ang gibalibaran nga mga claims sa ospital sugod sa Nob. 15
Sinulat ni Elvira Bongosia
Ang Philippine Health Insurance Corporation (PhilHealth) niadtong Martes, Nobyembre 11, nipahibalo nga magsugod na sila ug balik sa nauna nang gibalibaran nga mga claims sa ospital sugod sa Nobyembre 15 hangtod Marso 31, 2026.
Naglakip kini sa mga gibalibarang claims nga wala gi-protesta o wala gihangyo ug gisang-at sa ulahing bahin sa Enero 1, 2018, ug Disyembre 31, 2024.
Ang Presidente ug Chief Executive Officer sa PhilHealth nga si Edwin Mercado miingon nga ang maong lakang nag-ila sa mga hagit nga giatubang sa mga ospital sa pagproseso sa mga claim.
Gipahayag niini nga nasabtan nila nga ang mga ospital dugay nang nagpatunghag mga kabalaka bahin sa mga gibalibaran nga claims.
Gipasabot usab niya nga ang uban kanila wala mabayri tungod sa pagsumitir nga lapas na sa deadline sa PhilHealth o uban pang administratibong rason.
“Hindi fraudulent claims ang mga ito at muling ipo-proseso,” dugang pa niya.
Sa pagkutlo nga ang PhilHealth komitado sa paghatod sa dekalidad nga healthcare, si Mercado miingon nga ang state insurer kinahanglang mahibalo sa mga serbisyo nga gihatag sa healthcare providers pinaagi sa dinaliang pag-file sa ilang mga claims alang sa mas paspas nga pagproseso sa pagbayad.
Ang mga nagpakabana nga mga ospital gi-awhag nga makig-alayon sa ilang tagsa-tagsa ka PhilHealth Regional Offices alang sa detalyadong mga giya sa pag-reprocess sa mga gibalibarang mga claims kaniadto.
Kapitolyo, Dakbayan sa Tagbilaran nagka-uyon nga ipahunong ang proyekto sa Banat-i Hill
Sinulat ni Elvira Bongosia
Ang Panggamhanan sa Probinsiya sa Bohol ug ang Kagamhanan sa Dakbayan sa Tagbilaran nagkasabot nga hunongon ang pagpadayon sa orihinal nga proyekto sa Regional Cultural Hub sa Banat-i Hill taliwala sa kabalaka sa kinaiyahan ug pondo.
Si Gobernador Erico Aristotle Aumentado, First District Rep. John Geesnell Yap ug Mayor Jane Yap, uban sa National Commission for Culture and the Arts (NCCA) nagkasinabot nga dili na ipadayon ang orihinal nga disenyo sa proyekto.
Sa hiniusang pahayag, ang grupo nagpamatuod pag-usab sa ilang pasalig sa transparency, pagpanalipod sa kinaiyahan, ug inclusive cultural development.
Matud pa nga wala gi-apil ni Kongresista Yap ang proyekto sa iyang 2026 budget sa kongreso tungod sa posibleng epekto niini sa kinaiyahan.
Samtang gikompirmar sa Department of Public Works and Highways (DPWH) Region 7 nga sa pagkakaron walay magamit nga pondo alang sa proyekto. Ang gisugyot nga Regional Cultural Hub walay alokasyon sa 2026 National Expenditure Program o ang House General Appropriations Bill.
Tungod kay nahuman na ang Phase 1 sa proyekto, ang estraktura idesinyo pag-usab ngadto sa climate-responsive ug environmentally adaptive Public Viewing and Cultural Deck o Open Theater nga adunay panoramic view sa dakbayan sa Tagbilaran, mga lungsod sa Dauis, ug Panglao. Ang gi-redesign nga pasilidad mahimong bukas ug magamit sa publiko, ubos sa pagrepaso ug pag-apruba sa mga hingtungdang ahensya.
Giklaro sa mga opisyal nga walay iregularidad sa proyekto nga nahimutang sa 5.1791 ka ektarya nga propyedad nga gipanag-iya sa Provincial Government.
Gi-klasipikar sa Department of Environment and Natural Resources (DENR) ang maong lugar nga Alienable and Disposable sukad pa niadtong 1927 ug ni-isyu ug Environmental Compliance Certificate (ECC).
Plano usab sa Kagamhanan sa Dakbayan sa Tagbilaran nga isugyot ang deklarasyon sa Banat-i Hill nga nahimutang sa Barangay Bool ug Elly Hill sa Barangay Manga, Tiptip, ug Ubujan isip Urban Biodiversity Zones aron masiguro ang balanse ug malungtarong kalamboan.
GSIS naghatag ug 3 ka buwan nga moratorium sa pagbayad ug loan
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang Government Service Insurance System (GSIS) nilusad ug tulo ka buwan nga grace period sa pagbayad sa emergency loan alang sa mga miyembro ug pensioners niini sa mga lugar nga apektado sa tropical cyclones Tino ug Uwan.
Ang GSIS miingon nga ang moratorium magtugot sa mga nanghulam nga makabawi ug makatukod pag-usab nga wala’y dinaliang pagpamugos sa pagbayad.
Ang GSIS nagkanayon nga kining inisyatiba kabahin sa padayon nga pasalig sa pagserbisyo sa mga trabahante sa gobyerno ug mga retirado, ilabi na sa panahon sa kalamidad.
Ang GSIS Emergency Loan Program gibuksan niadtong Nobyembre 7 ug molungtad hangtod sa Pebrero 7, 2026.
Ang mga kwalipikadong miyembro ug pensioner mahimong mo-apply pinaagi sa GSIS website, GSIS Touch mobile app o sa bisan asang sanga sa GSIS.
Ubos sa giaprobahan nga iskedyul:
– Loans nga na-release niadtong Nobyembre 2025 adunay una nga bayad sa o sa wala pa ang Abril 10, 2026;
– Loans nga ipagawas sa Disyembre 2025 sa o sa wala pa ang Mayo 10, 2026;
– Loans nga ipagawas sa Enero 2026 sa o sa wala pa ang Hulyo 10, 2026; ug
– Loans nga ipagawas sa Pebrero 2026 sa o sa wala pa ang Agosto 10, 2026.
Ang maong lakang agi ug kumplemento sa Proclamation No. 1077, nga gilagdaan ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr. niadtong Nob. 5, nga nagdeklarar ug State of National Calamity nunot sa kaylap nga pagkaguba tungod sa Bagyong Tino.
Magpatuman ang GSIS ug 3-ka-bulan nga loan payment moratorium (o grace period) alang sa mga emergency loan, aron matabangan nga makabangon ang mga miyembro ug pensyonado nga naapektuhan sa Bagyong Tino ug Uwan. (Hulagway gikan sa GSIS)
SugBohol Donation Drive gilusad alang sa mga naapektuhan sa bagyo
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Opisyal nga gilusad sa Kagamhanan sa Probinsiya sa Bohol ang ilang inisyatibo sa Pasko nga gitawag ug “One SugBohol: TINO-od nga Pasko, UWAN sa Gugma”— usa ka hiniusang paningkamot sa paghatag ug kaluoy ug paghatod sa hinabang sa mga komunidad nga naapektuhan sa Bagyong Tino sa Sugbo.
Gilusad kini atol sa flag-raising ceremony niadtong Nobyembre 10, 2025, nga gisundan sa usa ka Santos nga Misa nga gipahigayon sa New Capitol Building lobby, nga gipangulohan ni Diocesan Administrator Rev. Fr. Gerardo Saco, Jr. Ang Eukaristikanhon nga selebrasyon nagsilbing espiritwal nga halad alang sa mga naapektuhan sa bag-o lang nga kalamidad ug gitambungan sa mga department head ug empleyado sa Kapitolyo, pinangulohan ni Gobernador Erico Aristotle Aumentado.
Sa iyang mensahe, si Aumentado nagkanayon nga ang silingang lalawigan sa Bohol nga Sugbo grabeng naapektuhan sa Bagyong Tino, diin liboan ka mga pamilya ang nawad-an ug panimalay ug nanginahanglan ug pagkaon, tubig, tambal, sinina, ug temporaryong kapuy-an.
“Sugod karong adlawa hangtod sa Huwebes, atong ablihan ang Kapitolyo sa tanang Boholano nga gustong moduyog kanato niining maong paningkamot,” matud pa sa gobernador.
Isip kabahin sa inisyatiba, ang Kapitolyo mopakatap usab ug 11 ka miyembro nga team gikan sa Provincial Health Office (PHO) Mental Health and Psychosocial Support Services (MHPSS) ngadto sa syudad sa Danao, Cebu, gikan Nobyembre 14 hangtod 17, 2025.
Ang team mohatag ug Mental Health PsychoSocial Support ug Psychological First Aid sa mga indibidwal ug pamilya nga naapektuhan sa Bagyong Tino.
Gisangkapan sa kaugalingon nga logistik, ang team mag-operate nga independente sa tibuok upat ka adlaw nga misyon aron ipaabot ang kalooy, emosyonal nga pag-atiman, ug pag-ayo sa mga apektadong komunidad.
Alang sa mga Boholano nga gustong mo-donate ug salapi o in kind, mahimong ihulog ang ilang donasyon sa Public Assistance and Complaint Desk (PACD) nga nahimutang sa Ground Floor Lobby sa New Provincial Capitol Building hangtod alas 5 sa hapon sa Huwebes, Nobyembre 13. Ang mga donasyon dad-on unya sa Sugbo sa Nobyembre 14.
BALAK
UNSA KA KAMASINUGTANON
Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Ang pagsunod sa NAPULO KA SUGO
Nagpaila nga gitahud ang nagmando
Sa higayon nga ang mga sugo imong supakon
May katumbas nga silot imong maangkon
Sa kasaysayan sa tawo ning kalibutan
Imong nakat-onan kon diin ang tawo gikan
Gimandoan ang una tang ginikanan sa GINOO
Sa dilinpagkaon sa bunga taliwala sa paraiso
Apan napakyas sila sa unang sugo pagsunod
Sa tentasyon sa yawa sila gi-anod
Dihadiha nakamatngon sila ug buot
Gipahamtangan dayon sa mabug-at nga silot
Giigihan sila sa GINOO sa paraiso
Gisilutan nga mamatay na ang tawo
Ulahi na ang tanang pagbasul
Sa tibuok kinabuhi ang paghinulsol
Ang pagsunod sa mga sugo sa GINOO
Labihan kalisud tumanon sa tawo
Kinahanglan hilwas ka sa mga kasal-anan
Aron masubay ang higpit nga dalan
Likayan ang mga kalibutanong kalipay
Dili igsapayan nga magsakripisyo kanunay
Kay lumalabay ang kinabuhing kalibutanon
Diha masuta UNSA KA KAMASINUGTANON