Mga linemen gipasidunggan sa Bohol Light
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Sa matag suga nga mohayag sa atong panimalay, adunay grupo sa mga tawo nga matinud-anon nga nag-alagad bisan sa labing lisod nga kahimtang. Kini ang mga linemen nga nailhang “The Warriors of Light”.
Tungod kanila, padayon ang serbisyo publiko sa Bohol Light ngadto sa tibuok franchise area dinhi sa syudad sa Tagbilaran.
Gihimo ang pasidungog ngadto sa mga linemen kaniadtong Nobyembre 21, 2025, didto sa JJ’s Seafood Village diin gihatagan sa pagdayeg ang tibuok “Workforce” tungod sa ilang matinud-anong pagpanarbaho.
Niadtong Nobyembre 17-20, 2025, gipahigayon ang mga nagkalain-laing Linemen’s Trainings aron mas mapalig-on ang ilang kahibalo, kahapsay sa trabaho, teknikal nga kahanas, ug kahimtang sa kaluwasan.
Kining mga pagbansay nagpakita sa padayon nga paningkamot sa kompanya nga suportahan ug lig-onon ang mga “Frontline Heroes” nga nag-atubang sa tanan nga klase sa hulga sa kuryente matag kinabuhi.
Sayod kita, nga ang mga linemen mao ang unang moresponde inig abot sa kalamidad, sama sa nasinating bagyo nga miigo sa probinsya sa Bohol.
Samtang kadaghanan kanato nagapangita ug kasigurohan sa sulod sa balay. Apan sila nakigbatok sa ulan, init, kusog nga hangin, peligro sa kuryente, ug dilikado nga mga dalan aron lamang mabalik ang suga sa matag panimalay.
Sila ang unang mo-antos, unang motrabaho, ug unang motabang aron mapadayon ang kasaligan nga serbisyo sa kuryente dinhi sa Bohol Light.
Ang ilang trabaho dili lamang kahanas, dili lamang kusog, kundili kinabuhi ang ilang ipusta matag higayon nga sila mosaka sa poste, molabang sa kable, ug moatubang sa peligro aron lamang masiguro nga aduna kitay kahayag.
Linemen sa Bohol Light, tungod kaninyo, kanunay adunay kahayag ang syudad sa Tagbilaran. Kamo and tinuod nga bayani sa katawhan!
Proseso sa application sa water connection sa BWUI gipahibalo
Sinulat ni Victor L. Tambis
Makita sa hulagway ang service meters sa mga konsumidor nga anaa sa meter stub out sa Bohol Water
Subay sa programa sa bag-o nga mga linya, ang Bohol Water mopahibalo nga nagpadayon na kini pag instalar sa mga koneksyon ilabi na sa mga dapit nga nakompleto na ang pagladlad sa mga bag-o nga linya nga mao ang Barangay Taloto, parte sa Barangay Cabawan, parte sa Barangay Tiptip ug parte sa Barangay San Isidro.
Niadtong mga bulan sa Septyembre ning tuiga, nakompleto na ang pagladlad sa linya nga nagasubay sa Lacosta St, (San Isidro), Kinampay St. (Cabawan-Tiptip) ug Esabo St. (Tiptip).
Subay niini, gipahibalo sa Bohol Water ang proseso sa pag apply for water connection: (1) Mobisita sa opisina sa Bohol Water aron sa pag apply alang sa water connection ug magdala sa mga mosunod nga documento aron e sumete isip requirements: (a) Titulo o declaration sa yuta diin anaa ang panimalay sa aplikante o legal nga dokumento nga nagmatuod o nagtugot sa aplikante pag apply sa koneksyon sa tubig, (b) Vacinity map gikan sa City Assesor’s Office, (c) Building Permit o Certificate of Residency gikan sa Barangay ug, (d) Valid ID sa aplikante; (2) Kon makompleto na ug masumete ang mga requirements, himoon sa tinugyanan sa Bohol Water ang site inspection aron pagsuta kon unsa ang mga fittings o materiales nga gikinahanglan, ug aron usab mahatagan ug instruction ang aplikante mahitungod sa pagladlad sa service line gikan sa panimalay padulong sa “stub-out”; (3) Mohimo ug reinspection ang BWUI human mopahibalo ang aplikante nga ready na ang iyang linya for tapping; (4) Human sa reinspection, mo advice ang inspector nga mahimo na nga mobisita pagbalik ang aplikante sa opisina sa BWUI aron pagbayad sa application fee human aprobahi ang maong aplikasyon, ug (5) Human mabayari ang application ug processing fee, e schedule na for water connection sulod sa 24 oras.
Pag-file ug retirement ug life insurance claims sa GSIS, digital na
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Gipalapdan pa sa Government Service Insurance System (GSIS) ilang serbisyo alang sa kasayon sa ilang mga miyembro human gilusad ang bag-ong digital nga sistema alang sa pag-file ug retirement ug life insurance claims gamit ang GSIS Touch mobile app.
Niining bag-ong proseso, dili na kinahanglan sa mga mo-retirong mga miyembro nga mosumite ug papel tungod kay ang ahensya na mismo ang mopasa sa ilang service record ug uban pang dokumento sa GSIS.
Agi kini ug pagsunod sa GSIS Memorandum Circular No. 068, s. 2025, diin kinahanglang isumite online sa government agencies ang service record, retirement date, ug Leave Without Pay certification sa mga mo-retirong kawani 20 ka adlaw sa dili pa ang mismong retirement date.
Matud pa ni GSIS President ug General Manager Wick Veloso, tumong niining sistema nga mapadali ug himuong sayon ang proseso.
“Gusto naming maging worry-free ang pagre-retire ng miyembro. Kapag maaga at tama ang record na isinusumite ng ahensya, mas mabilis nating mavavalidate at mas mabilis nating mailalabas ang benepisyo,” matud pa ni Veloso.
Sa GSIS Touch app, mahimong mag-file ug retirement, separation, ug life insurance claims ang inactive members gamit ang facial authentication.
Makita usab nila ang tentative computation sa ilang benepisyo ug real-time status sa ilang claim sa Transaction Monitoring System.
Makadawat ang miyembro ug SMS o email kun makumpleto na ang ilang records ug qualified na mag-claim gg claims. I-diretso na usab sa ilang bank account ang approved benefits.
Parte kini sa “Ginhawa for All” program sa GSIS aron himuong mas paspas, simple, accessible ang serbisyo sa mga miyembro ug pensiyonado.
Giklaro sa GSIS nga ang digital filing alang lamang sa mga mo-retiro ubos sa Republic Act No. 8291.
MOA sa pagpanalipod sa watershed sa Loboc gilagdaan sa mga opisyal sa Bohol ug Canada
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Usa ka dakong lakang padulong sa pagpanalipod sa kinaiyahan ang nakab-ot pinaagi sa paglagda ug duha ka mahinungdanong Memorandum of Agreement (MOAs) sa lungsod sa Loboc niadtong Nobyembre 15.
Gipangunahan kini ni Gov. Erico Aristotle Aumentado ug gisaksihan ni Canadian Secretary of State for International Development Hon. Randeep Sarai ug Canada’s Ambassador to the Philippines H.E. David Hartman.
Si Aumentado, opisyal sa PENRO Jose Cleo Colis, Loboc Mayor Raymond Jala ug ang mga mayor sa laing 14 ka lungsod milagda ug kasabotan alang sa pagmugna sa Loboc River Watershed Management Council (LRWMC).
Kining nga multi-sectoral body gitahasan sa pag-coordinate sa konserbasyon, rehabilitasyon ug sustainable management efforts sa tibuok Loboc River Watershed, ang kinadak-an sa lalawigan sa Bohol, nga mokabat sa 67,563 ka ektarya ug naglangkob sa 15 ka lungsod.
Samtang gilagdaan usab ang ikaduhang MOA, nga nagpormal sa panagtambayayong tali sa bag-ong natukod nga LRWMC ug Alinea Philippines, implementer sa Governance for Climate and Disaster Resilience (Gov-CDR) Project nga gipondohan sa Global Affairs Canada.
Kini nga kolaborasyon nagtumong sa pagpalig-on sa pagplano nga nakabase sa siyensya, pagkaandam sa komunidad, ug pagdumala nga mabag-o sa klima sulod sa watershed area.
Ang maong kalihukan gitambungan sa mga ahensya sa nasudnong kagamhanan, lakip ang Department of Interior and Local Government (DILG), Department of Environment and Natural Resources (DENR), Department of Public Works and Highways (DPWH), Department of Agriculture (DA), Department of Agrarian Reform (DAR), Department of Science and Technology (DOST), ug National Irrigation Administration (NIA), Bohol Island State University-Bilar, Philippine Red Cross, ug uban pang lokal nga stakeholders.
Ang Kagamhanang sa Probinsiya sa Bohol nagpahayag sa ilang pasalamat sa Gobyerno sa Canada ug Alinea Philippines sa pagsuporta sa mga long-term nga paningkamot sa Bohol sa pagpanalipod sa Loboc River Watershed – usa ka mahinungdanong bahandi sa ekolohiya, ekonomiya, ug kultura alang sa umaabot nga mga henerasyon.
Bohol naglaraw mopasulod na’s baboy, karne gikan sa gawas
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Opisyal na nga girekomendar ang paglibkas sa pagpugong sa pagpasulod sa buhi nga baboy, karne ug mga produkto nga gikan niini, nganhi sa Bohol, kini ang unod sa proposed nga ordinansa probinsyal nga magpalig-on sa depensa sa lalawigan, batok sa African Swine Fever.
Kanhi nagpatuman sa hugot nga pagdili sa pagpasulod sa mga baboy, buhi man o karne ug mga produkto gikan niini sa rason nga mahadlok matakdan sa sakit mga makapuo sa P6 bilyones nga industriya sa Bohol, ang pagka-usab sa baruganan sa Bohol, wala magpasabut nga pasagdan na lang usab nga makasulod ang sakit.
Sukad sa 2021 ngadto sa 2025, gipaningkamotan sa Bohol nga makontrolar ang ginagmay nga pagkatag sa sakit sa baboy, bisan sa nagkalisud patyon nga kagaw dala sa mutation niini, apan bisan pa, ang pagpatuman sa mga polisiya nga nagasukad sa siyensya, nakapugong sa mas kuyaw na unta nga pagtakod sa sakit.
Hinuon, dala sa rekomendasyon sa Provincial Anti ASF Task Force, sa malampuson nga bansay sa pagbantay, mahimo na nga makapasulod sa Bohol sa mga karne apan kinahangla kini nga kuygan sa estrikto nga biosecurity measures ug documentation protocols subay sa mga polisiya nga gilatid sa mga nasudnong ahensya.
Niini, makapasulod na, apan regulated ang mga buhi nga baboy, karne, produkto gikan sa baboy dinhi sa Bohol basta kini unhan pagduso sa mga dokumento, masusi ug una kon kini nakatuman bas a lagda ug estrikto nga biosecurity measures, segun sa draft ordinance.
Kinahanglan nga nag tanan nga giduso nga dokumento, orihinal, walay trampas ug napamatud-an, kay kini magtangag ug silot kon masakpan nga gipalusot.
Mokabat sa P5mil ang silot sa masakpan nga may gituis u gidoktoran nga mga dokumento, ug mahimo pa nga ma-sakmit ang gipalusot nga baboy o karne.
Kini nga silot, wala pay labut sa posible nga criminal nga kaso nga ipasaka batok sa mga makalapas sa ordinansa.
BALAK
ANG NAPULO KA SUGO
Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Ang napulo ka sugo sa GINO-O
Guisulat kini sa duha ka bato
Guihatag ngadto kang Moses sa bukid sa Sinai
Si Moses naglakaw nagtikubo sa hinayhinay
Milungtad si Moses ug 60 ka adlaw
Sa bukid sa Sinai siya nagpulaw
Guipahubo ang sandalyas niya aron makadikit
Kay ang bukid sa Sinai sagrado nga dapit
Nagdila-ab ang kahoy apan wala masunog
Nadunggan lang ni Moses ang dakung tingog
Didto sa duha ka tabletas nga bato
Nahisulat ang napulo ka sugo sa GINO-O
Ang napulo ka sugo nabahin sa duha ka punto
Tulo sa GINO-O ug pito sa tawo
Ampo-an ang imong GINO-O ug wala’y lain
Tahura imong mga guinikanan sa lain’g bahin
Ang latid sa napulo ka sugo labihan ka higpit
Aron ikaw tawo maka-abot sa langit
Tumana ang mga sugo sa hingpit
Aron ikaw tawo luwas sa hagupit
Karon ang tswo magmatngon sa kanunay
Magatuman sa sugo sa daku’ng kalipay
Kini ang kina hingpitan nga sugo
ANG NAPULO KA SUGO SA GINO-O