Bohol Light: Mas sayon nga paagi sa pagbayad sa kuryente
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Maayong Balita!
Gipasayon na sa Bohol Light Kolek Program ang pagbayad sa bill sa kuryente pinaagi sa mga third-party collecting partners.
Kini nga payment partners, mudawat gihapon ug bayad bisan adunay overdue nga nakatatak sa billing statement.
Adunay mga banks and non-banks facilities nga ma-adtuan depende sa inyong kasayon sa pagbayad. Pwede usab kitang mugamit pinaagi sa mga e-wallet payment facilities.
Pwede na usab kitang mubayad gamit ang pinakabag-o paagi gamit at Cash Deposit Machine nga kasamtangan nga nahimutang sa opisina sa Bohol Light. Ibutang usab ang maong machine ngadto sa Tagbilaran City Hall ug mga Barangay Halls aron mas mapalabdan ang kasayon sa pagbayad niini.
Sayon lamang ang pagtransak sa atong mga bayad sama sap ag input sa kantidad, account name ug account number nga nakatala sa mga billing statements.
Gipang-apod-apod na ang mga flyers sa mga konsumidor aron mas dali masabtan kining bag-ong mga pamaagi o bisitaa ang Bohol Light Facebook Page alang sa detalye nga mga steps niini. Walay hasol, walay gasto sa pamasahe!
Tumong sa Bohol Light nga mapalapdan ang maayong serbisyo, busa pahimusli ning kahigayonan! Makabayad na bisan unsang adlaw ug oras.
Connect Now Pay Later Promo sa Bohol Water
Sinulat ni Victor L. Tambis
Niining panahon sa kapaskohan, ang Bohol Water mopahibalo nga aduna kini’y promo nga: “connect-now-pay-later”. Ang katuyuan niini aron mahatagan ug kaga-an ang mga konsumidor nga nagplano nga mopakonektar sa Bohol Water. Mahimo nga mataod ang linya, human ma aprobahan ang aplikasyon, nga walay mabayaran ang konsumidor tungod kay ang application fee/processing fees himoon ang pagbayad pinaagi sa installment.
Sulod sa maong promo, ang balayronon sa pagapply alang sa bag-o nga koneksyon nga nagkantidad sa P6,000.00 alang sa residential ug P7,000.00 sa commercial mahimong bayaran sa aplikante sulod sa 6 ngadto sa 12 ka bulan, depende sa kapasidad sa aplikante. Ang maong promo molungtad lamang sulod sa bulan sa Desyembre niining tuiga ug depende kon aduna ba kini extension.
Gawas sa existing nga mga linya, atong mahinumduman nga ang Bohol Water adunay mga bag-ong linya nga mahimo na nga aplayan sa mga konsumidor nga naagian niini nga anaa sa mga dapit sa Barangay sa Taloto, Cabawan, San Isidro ug Dao.
Sigun sa normal nga proseso sa application for new connection sa Bohol Water, ang linya sa tubig e konektar ngadto sa aplikante human masumete ang mga requirements ug human mabayaran ang application ug processing fee. Apan pinaagi sa maong promo, walay mabayaran nga application fee tungod kay himoon kini pinaagi sa monthly installment nga ikarga sa water bill nga walay interest sulod sa 6 ngadto sa 12 ka bulan.
Agi ug pagduyog sa diwa sa pasko, giawhag sa Bohol Water ang mga konsumidor sa pag apply sa water connection aron maka avail sa maong promo diin aplicable kini sa bisan asa nga dapit sulod sa service area sa maong kompanya.
DOLE nipagawas sa pay guidelines alang sa mga holiday sa Disyembre
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang Department of Labor and Employment (DOLE) ni-anunsyo sa mga lagda sa kompensasyon sa mga trabahante sa pribadong sektor atol sa mga holiday sa Disyembre, lakip na ang Feast of the Immaculate Concepcion, Bisperas sa Pasko, Adlaw sa Pasko, Adlaw ni Rizal, ug Bisperas sa Bag-ong Tuig.
Ang departamento sa pamuo nag-isyu ug advisory nga naglatid sa mga kinahanglanon sa pagbayad alang sa mga employer sa panahon sa holiday.
Special non-working holidays
Alang sa Disyembre 8, 24, ug 31, nga gideklarar isip special non-working holidays, ang mosunod nga mga lagda sa kompensasyon maoy magamit:
Ang mga empleyado nga dili mo-report alang sa katungdanan dili makadawat ug sweldo gawas kon ang ilang polisiya sa kompaniya adunay natukod nga praktis, o collective bargaining agreement.
Ang mga trabahante nga mo-trabaho atol niining mga espesyal nga holidays makadawat ug 130% sa ilang batakang suholan sa unang walo ka oras. Kadtong nagtrabaho lapas sa walo ka oras makadawat ug dugang nga 30% sa ilang inoras nga rate alang sa overtime.
Kung ang usa ka espesyal nga holiday matunong sa gitakda nga adlaw sa pagpahulay sa usa ka trabahante, ang mga empleyado makadawat ug 150% sa ilang sukaranan nga suholan sa una nga walo ka oras, nga adunay bayad sa overtime sa dugang nga 30% sa enhanced nga hourly rate.
Regular Holidays
Sa laing bahin, ang Disyembre 25 ug 30, nga giklasipikar nga regular holidays, nagsunod sa lain-laing mga sumbanan sa kompensasyon:
Ang mga empleyado makadawat ug bug-os nga suweldo bisan walay trabaho, basta mo-report sila sa katungdanan o anaa sa bayad nga bakasyon sa adlaw sa wala pa ang holiday. Kini nga kinahanglanon magamit usab kung ang nag-una nga adlaw usa ka adlaw nga wala’y trabaho o gikatakda nga adlaw sa pagpahulay.
Ang mga trabahante nga mo-report atol sa regular holidays makadawat ug 200% sa ilang batakang inadlaw nga suholan sa unang walo ka oras, nga adunay overtime nga bayad sa dugang 30% sa gipausbaw nga hourly rate.
Kung ang mga regular nga holiday matunong sa mga adlaw sa pagpahulay, ang mga empleyado makadawat ug 260% sa ilang sukaranan nga suholan sa unang walo ka oras, nga adunay bayad sa overtime sa dugang nga 30% niini nga rate.
Ang iskedyul sa holiday gipahibalo sa Malacañang niadtong Oktubre 2024.
Gipagawas sa DOLE ang Labor Advisory No. 17, series of 2025, nga naglatid sa mga lagda sa kompensasyon sa mga trabahante sa pribadong sektor sa umaabot nga mga holiday sa Disyembre, lakip na ang Feast of the Immaculate Concepcion, Bisperas sa Pasko, Adlaw sa Pasko, Adlaw ni Rizal, ug Bisperas sa Bag-ong Tuig agig pagsunod sa Proclamation No. 727, series of 2024. (Hulagway gikan sa DOLE/PIA)
P3.93B Christmas cash gift ipagawas sa GSIS; Pro-rata ug Portability Law pensioners gilakip sa unang higayon
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang Government Service Insurance System (GSIS) mopagawas ug ₱3.93 bilyones nga Christmas cash gifts ngadto sa 411,692 ka kwalipikadong pensioner sugod Disyembre 4, nga nagtimaan sa dakong pagpalapad sa polisiya karong tuiga: pro-rata pensioners ug kadtong miretiro ubos sa Portability Law (RA 7699)—nga wala maapil sa miaging mga tuig—nasakop na sa grant sa unang higayon.
Ang GSIS mo-credit usab sa Disyembre nga binuwan nga pensyon sa sayo pa, ibalhin kini ngadto sa Disyembre 5 imbes sa regular nga eskedyul sa Disyembre 8, aron mahatagan ang mga pensiyonado ug dugang panahon sa pagpangandam alang sa holidays.
Matud pa ni GSIS President ug General Manager Wick Veloso nga gusto nila nga ang mga pensioner mobati nga gihatagan ug suporta, labi na sa panahon sa Pasko. Maong gipalapdan ang coverage sa Christmas cash gift aron maapil ang dugang 14,992 ka pro-rata ug Portability Law pensioners, nga kaniadto wala maapil.
Ang mga pro-rata nga pensioner mao ang mga miyembro nga nakahatag ug labing menos 15 ka tuig nga serbisyo apan ubos sa 15 ka tuig nga bayad nga premium.
Ang mga pensioner sa Portability Law mao kadtong kansang mga kontribusyon sa GSIS ug SSS gihiusa aron mahimong kwalipikado sa mga benepisyo sa social insurance.
Kwalipikado nga makadawat sa cash gift mao ang mga senior citizen, retirement, ug disability pensioners ubos sa RA 8291, RA 660, RA 7699, ug PD 1146 kinsa anaa sa aktibong status, nakadawat sa ilang regular o pro-rata nga binuwan nga pension, ug buhi pa sa Nobyembre 30, 2025.
Ang kantidad sa cash gift katumbas sa usa ka buwan nga pension o ₱10,000, kon asa mas ubos ug ang tanang cash gifts awtomatik nga i-kredito sa GSIS ATM accounts sa mga kwalipikadong pensioner.
Gipahinumdoman sa GSIS ang mga pensiyonado nga mosunod sa Annual Pensioners’ Information Revalidation (APIR). Kadtong adunay gisuspinde nga mga pensyon tungod sa wala pagsunod sa APIR niadtong Disyembre 31, 2025 mahimo gihapon nga mag-claim sa ilang cash gift kung ma-reactivate na ang ilang status. Mahimong makompleto ang APIR bisan kanus-a, bisan asa pinaagi sa facial recognition feature sa GSIS Touch mobile app.
Kadtong dili makadawat sa cash gift naglakip sa survivorship ug dependent pensioners; kadtong naka-avail sa lima ka tuig nga lump sum ug magpadayon sa ilang pensyon pagkahuman sa Disyembre 31, 2025; mga retirado gikan sa 2021–2025 nga mikuha sa 18x nga bayad sa cash ug diha-diha nga life pension ubos sa RA 8291 (kwalipikado lima ka tuig human sa pagretiro); ug mga miyembro nga mibulag sa serbisyo gikan sa 2006–2025 sa wala pa ang edad nga 60 kinsa nagsugod sa pagdawat sa ilang regular nga pensyon sa 2021–2025 (kwalipikado human sa lima ka tuig isip usa ka regular nga pensioner).
Alang sa dugang impormasyon, ang mga pensioner mahimong mobisita sa www.gsis.gov.ph, sundan ang GSIS official social media pages, email gsiscares@gsis.gov.ph, o tawag sa 8847-4747 (Metro Manila), 1-800-8-847-4747 (Globe/TM), o 1-800-10-847-847-Tmart.
Ubi nga ikatanum sa bisag Kanus-a sa tuig, gitun-an
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Gitun-an ug gipailawom sa research karon sa usa ka institusyon sa nasud ang posibilidad nga ang ubi, mahimo na nga itanum bisan kanus-a nga buwan sa tuig.
Matud ni PhilRootcrops Research and Training Center Professor Marlon M. Tambis, ang ilang departamento sa Visayas State University sa Baybay Leyte, maoy nasangonan sa paghimo og pagtuon arong ang ubi, mahimo na nga dili lamang itanom sa matag ting-init.
Dinhi sa Bohol, ang mga nag-ubihan, magsugod og hutok sa liwas sa Semana Santa ug maghungit na dayon sa binhi, ug magpaabut sa pagpanlin human sa 7-8 ka buwan.
Nonot niini nga schedule, kausa lamang ka beses ang ubi ikatanum sa matag tuig, ug menos gyud ang abut.
Apan, matud ni Tambis, kasamtangan nga gitun-an sa PhilCrops ang klase sa ubi nga mabuhi ra bisan sa dili tingtanum.
Si Tambis, kinsa maoy pinasidunggan nga dinapit sa ika 25 nga Bohol Ubi Festival, midugang usab sa pag-ingon nga ang ilang buhatan, may kapin na sa 200 ka matang sa ubi nga gihuptan ug gitun-an, sobra sa 20 niini, ubi nga gikan sa Bohol.
Kon mahitabo nga makaplagan sa research institute nga makahimo na nga makakuha og binhi sa ubi nga pwede itanum sa bisan unsa nga buwan, milaum ang Philrootcrops nga mas mapadaghan pa ang suplay sa ubi, nga karon gipangita sa mga merkado sa Europa.
Sa ika 25 nga Ubi Festival, gibutyag usab ni Provincial Agriculturist Liza Quirog nga padayon ang ilang paningkamot nga makiha ang geographic indication sa ubi sa Bohol labi na ang kinampay, aron magpabilin kining usa ka Bol-anon nga identity.
SUPORTA SA UBI. Sa ika 25 nga kasaulogan sa Ubi Festival, gipaambit sa Philrootcrops Research and Training Center sa Visayas State University ang posibilidad sa matangs a uni nga mahimo na nga ikatanum bisan unsang buwana. Kini gipaambit ni Prof Marlon Tambis sa VSU didto sa pagbukas sa Ubi Festival sa Plaza Rizal karon. (Hulagway gikan sa PIABohol)
Pang-adorno, gasa sa Pasko sa ICM OTOP Holiday Bazaar
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Katloan ug unom (36) ka exhibitors, kasagaran mga Bol-anon ang nagtanyag karon sa mga dekorasyon pangpasko ug pangregalo, didto sa One-Town-One–Product (OTOP) Holiday Bazaar nga giorganisa sa Department of Trade and Industry (DTI) Bohol.
Exhibit nga molanat taman pa sa Disyembre 7 didto sa Island City Mall, ang OTOP Holiday Bazaar usa ka pamaagi sa mga Bol-anon sa pagsaulog sa Pasko, apan pagsaulog sa pagkamamugnaon ug pagkamalahutayon nga mga mamumuhunan nga maoy nagbuhi ekonomiya sa mga komunidad, matud ni DTO Bohol Provincial Director Vierna Teresa Ligan.
Sa mensahe ni Gobernador Erico Aristotle Aumentado nga gipadayag ni Bohol Economic Development and Investment Promotions Officer Maria Fe Dominise, gibutyag sa gobernador nga pinaagi sa OTOP Holiday Bazaar, ang mga Bol-anon natanyagan sa kahigayunan nga susihon ang lapad nga kapiliian sa mga produkto, mga talan-awon, mga lami-an nga mga produkto ug mga ikapangregalo.
Kini usab pagtanyag sa mga mamumuhunan sa usa ka entablado nga makapakita sa ilang mga mugna nga makapalapad sa ilang mga kasosyo sa negosyo, dugang sa gobernador.
Sa 36 ka mga exhibitors, duha niini ang gikan sa Negros samtang may us aka gikan sa Sugbo, matud ni DTI Ligan.
Sa mga exhibitors gikan sa Bohol kang kinsa nga mga pamuhunan giabagan sa DTI,Makita ug mapalit didto ang mga parol nga hinimo sa mga priso, sa mga may kabilinggan sa lawas o PWD, ug mga tigpangsibit ug tigpangmugna sa mga creative designs nga kanunay nga magustohan s amga mamalitay.
Sa inyong pagtansa sa Holiday Bazaar, didli lamang kini pagpamalit, kini usab pagpatunhay sa katakus sa pagpangsibit ug pagmugna’g nindot nga butang, nga magpalig-on usab sa local nga komunidad, matud ni Ligan.
PASKO SA PAGKAMAMUGNA-ON. Samtang nagsaulog ang nasud sa Pasko, sa Bohol gisaulog usab ang pagkamamugnaon, adunahang kultura ug kapanunundan sa katakus sa pagmugna og mga produkto nga gihimong kasaligang kapanginabuhian. Ang OTOP Holiday Bazaar anaa sa activity center sa Island City Mall, taman sa Disyembre 7. (Hulgway gikan sa PIA)
BALAK
UNSA KALANTIP ANG IMONG PANUMDUMAN
Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Matud sa panultihon sa mga katigulangan
Kon dili ka maantigo molingi diin ka gikan
Dili ka moabot sa imong padulngan
Aron dili ka masagipot sa imong gi-agi-an
Kon duna kay mangi-ob nga kagahapon
Ayaw paglugmok sa kaguol aron makabangon
Ang imong mga kasaypanan
Himoang sukaranan sa imong kalamposan
Kon ikaw nahisukarap sa imong paglakaw
Bangon ug pamapha padayon sa pagbugtaw
Kay ang tawo ulipon man sa kasal-anan
Nagkinahanglan ikaw ug lig-on nga gabayan
Kay ang tawo kinaiya nga huyang ug baroganan
Gumikan sa sala sa una tang mga ginikanan
Sinugdanan nga nagkaguliyang ang katawhan
Kay nagupok ang ilang mga baroganan
Naningkamot nga maka haw-as sa kangingit
Midangop ug nangaliyupo sa langit
Uban sa tim-os ug bug-os nga pagbasul
Gidungog sa KAHITAS-AN ang mga hagulhol
Kay gihatagan ang tawo sa GINOO
Sa kahigayonan nga magbag-o
Talikdan ang mga dautang binuhatan
Ug tadlason ang tul-id ug matarong nga dalan
Kay gibuligan ang iyang mga pangaliyupo
Haruhay na karon ang iyang pagpuyo
Dili makalimtan ang naglugitom nga gi-agi-an
Diha maila UNSA KALANTIP ANG IMONG
PANUMDUMAN