Ni: Jes B. Tirol
Panglot Nga Dakô 7, 2025
SUKDIP-SANAY O HIMUGSO NGA ULAY
(PARTHENOGENESIS OR VIRGIN BIRTH)
Pasiuná
Ang adlawán (date) nga ika-8 sa Panglot nga Dakô (December 8) mao ang giimáto
(commemorate) sa simbahan Romano Katoliko nga “Inmaculada Concepcion” (Immaculate
Conception) o “Waysalâ nga Pagpanamkon” ni Santa Maria ang inahan ni Hesukristo.
Kun mangutana ka sa yano nga sakop sa Simbahang Katoliko, ang ilang mahunà-hunaán
mao nga si Santa Maria nanganak kang Gino-ong Hesukristo nga walay salâ.
Nihit ra ang nasayod nga ang Waysalâ nga Panamkon nga giimato mao ang pagpanamkon
ni Santa Ana nga inahan ni Santa Maria. Lahi kini sa pagpanamkon ni Santa Maria sa iyang
pagpanganak ni Gino-ong Hesukristo.
Kasaykasayan
Ang Kristohanon nga tinuóhan adunay pagtulon-an nga ang tawo aduna gayoy panulundon
nga salâ. Gikan pa kini sa salâ ni Adan ug ni Ebâ sa iyampa (genesis).
Kun tawo si Santa Maria, nan, aduna sab siyay salâ. Kun adunay salâ si Santa Maria, ang
iyang anak nga si Hesukristo, bisan tuod Gino-o, tungod kay nagpakatawo man siya, maduhigan
sab siya og salâ. Mabangali (contradict) kini sa pagtuo nga si Hesukristo usa ka Gino-o, ug busà
walâ siyay salâ. Kining maong gumonhap (dilemma) nakapatandog sa Simbahang Romano
Katoliko.
Sa ika-8 sa Panglot nga Dakô 1854 (Dec. 8, 1854), si Santo Papa Pius IX nagpakanaog og
Batakang Balaod Apostoliko (Apostolic Constitution) nga si Santa Maria nga inahan ni Hesukristo
gipanamkon usab sa iyang inahan nga si Santa Ana, nga walay salâ.
Arong nga walâ nay molalis ug mosupak, gigamitan kining maong balaod sa Santo Papa
sa pagtulon-an (doctrine) nga ang Santo Papa dili masayop kabahin sa pagtulon-an sa simbahan
(Infallability of the Pope in matters of doctrine).
Apan ang pangatarongan nabalí o nalísò. Inay nga si Santa Maria walay salâ tungod kay
walay salâ usab ang iyang inahan nga si Santa Ana, ang balaod ni Santo Papa Pius IX nagkanayon
nga walay salâ si Santa Maria tungod kay siya ang inahan sa Gino-o.
Bisan tuod bakikaw paminawon ang katarungan sa Santo Papa, mao kini ang masunod
ttungod sa pagtulon-an nga dili masayop ang Santo Papa kabahin sa doktrina.
Sukdip-sánay
Ang dakong pangutana, mahitabô ba ang sukdip-sánay (parthenogenesis) o ang
paghimúgsò sa anak nga walay labot ang amahan? Ang nakaplagan sa mga bag-ong alamdag
(sciences) mao nga aduna nay nasayran alang sa mga tanom ug mga mananap.
Alang sa tawo walâ pay nakaplagan ang mga pantás (scientists) tungod kay sagad sa ilang
masulayan nga binhi (embryo) sa tawo mahimo man nga búktol (tumor). Busà walâ pay
namatikdan ang mga pantás nga natawo or nahimugsò nga ulay.
Mga Sugilanon
Ang karaan nga mga sugilanon aduna nay naghisgot kabahin sa sukdip-sánay (partheno-
genesis) o paghimugso nga ulay sa mga tinuohan sa wala pa ang Kristohanon.
Sa karaan nga Ehipto, aduna silay sugilanon nga si balahala (deity) Horus gipanganak sa
ulay (virgin) nga si Isis. Sa tinuohan sa Indiya nga Hindu, nagtuo sila nga si balahala (deity)
Khrisna gipanganak sa ulay nga si Devaki. Tungod sa pulong “Khrisna” susama man sa pulong
“Kristo”, daghan ang mga magsasaysay (historian) nga moingon nga ang sugilanon nga sukdip-
sanay ni Hesukristo giawat kini sa sugilanon ni Khrisna.
Sa karaan nga sugilanon sa mga Grego (Greeks) gituohan nga ang bayani nga si Perseus
gipanganak sa ulay nga si Danae. Sa sugilanon sa karaan nga mga Romano, si balahala Mars
gipanganak ni Juno.
Busà ang nahasulat sa San Mateo 1:18 nga nag-ingon “..Ang iyang inahan nga si Maria
sinayoran ni Jose, apan sa wala pa sila magtipon namatikdan siya nga nagsabak sa lalang sa
Espiritu Santo“, dili na kini kahibulongan nga sugilanon.