Hinungdan sa Power Interruption
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Ang Bohol Light buot magpahiblao sa mga konsumidor nganong adunay mahitabo nga “Power Interruption” o temporaryong pagkawala sa supply kuryente.
Mahitabo ang power interruption kung adunay problema o maintenance activities gikan sa (Generation Plant), High Voltage nga mga linya o (Transmission Line nga gidumala sa National Grid Corporation of the Philippines (NGCP) ug sa Distribution Utilities hangtud nga kini muabot ngadto sa tagsa-tagsa ka mga panimalay.
Ang paghimo ug mga kalihukan alang sa Maintenance Activities naghatag ug garantiya nga ang sistema sa kuryente magpadayon nga lig-on, episyente, ug luwas nga nagasilbi sa mga konsumedor ug malikayan ang mas dakong kadaot kon kini mapasagdan.
Makita sa ubos ang sistema sa panauga kung dis-a gikan ang hinungdan sa interruption ug kining maong hagdanan, parehas adunay responsibilidad alang sa maayo ug kasaligan nga pag-apod-apod ngadto sa pinakahilit nga sityo o barangay.
Samtang ang dautang panahon nga dala ang kusog nga hangin, hangin, o mga buhat sa kinaiyahan, usa sa mga hagit nganong ipaimplementar ang emergency power interruption aron masiguro nga luwas ang mga pasilidad. Samtang kung adunay mahitabo nga mga aksidente sa kadalan diin naapektuhan ang linya sa kuryente, makaingon usab sa interruption.
Awhag sa Bohol Light, nga dili magmakuli sa pagpapu-ong sa mga sanga sa kahoy nga anaa naduol sa atong panimala ug natungod sa linya sa kuryente.
Para sa dugang impormasyon ug updates, bisitaha ang Facebook Page sa Bohol Light aron mahibaloan ug makapangandam kitang tanan.
Bag-ong linya subay sa Borja bridge nagamit na
Sinulat ni Victor L. Tambis
Makita ang bypass line ug ang pag installar sa bag-o nga linya nga nagasubay sa Borja Bridge padulong sa lungsud sa Dauis
Usa sa mga programa nga gihatagan ug dakong pagtagad sa Bohol Water mao ang pagrehabilitate sa mga main line nga giagian sa tubig gikan sa mga tinubdan. Lakip sa maong programa mao ang pagpuli sa linya nga nagasubay sa taytayan sa Borja bridge padulong sa lungsod sa Dauis diin gipulihan ang 8 inches PVC pipe ngadto sa PE pipe nga adunay gitas-on nga 60 meters. Lakip usab nga gipulihan ang pipe support niini gikan sa ordinary steel ngadto sa stainless steel aron molungtad kini ug dugay ilabi na nga mao kini ang naggunit sa tubo gikan sa maong taytayan ug ilabi na usab kay anaa kini sa dagat.
Ang maong nahisgutang trabaho, nga gisugdan niadtong bulan sa Septembre ning tuiga, anaa na karon sa 70% kompleto, gani, gihimo na ang pagkonektar pagbalik sa linya niadtong adlawng Huwebes, Dec. 18, 2025 gikan sa bypass line nga temporaryo nga gigamit samtang gitrabaho pa kini. Segun sa mga kalihokan sa Bohol Water, isunod usab niini ang pag rehabilitate sa linya nga nagsubay sa Vaño bridge nga anaa ra usab sa susamang dapit diin nakatakda kini nga sugdan sa liwas pasko niining tuiga. Ang maong proyekto anaa lamang sa 20 meters ang gitas-on sa tubo ug gibanabana nga mahuman sulod sa usa ngadto sa duha ka adlaw lamang. Mopagawas ra unya ug water service advisory ang Bohol Water mahitungod sa maong trabaho
Sa laing bahin, ang Bohol Water mopahinumdum nga nagpadayon pa ang “Connect now, pay later” promo diin maaprobahan ang aplikasyon ug makonektar ang linya nga walay mabayaran ang konsumidor tungod kay ang pagbayad niini himoon sulod sa 6 ngadto sa 12 ka bulan.
Giawhag ang mga konsumidor nga nagplano sa pagpakonektar sa linya sa Bohol Water aron sa pag avail sa maong promo tungod kay hangtod lamang kini sa katapusan sa Desyembre, 2025. Alang sa dugang pakisayod, palihog pag contact sa buhatan sa Bohol Water: 411-0210, 412-3154 ug 0917-720-8672.
Mga contract, JO workers sa gobyerno makadawat ug 7K nga gratuity pay
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
sip pag-ila sa kakugi sa matag trabahante sa gobyerno sa nasud, giaprobahan ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr. ang pagpagawas sa one-time gratuity pay alang sa mga Contract of Service (COS) ug Job Order (JO) nga mga trabahante sa gobyerno karong tuiga.
Ubos sa Administrative Order No. 39, nga gilagdaan niadtong Disyembre 11, ang mga empleyado sa COS ug JO nga nakahatag ug kinatibuk-an o kinatibuk-ang serbisyo nga labing menos upat ka bulan nga aktuwal nga makatagbaw nga performance sa Disyembre 15 ug kansang mga kontrata nagpabilin nga epektibo sa samang petsa adunay katungod sa usa ka gratuity pay nga dili molapas sa P7,000.
Ang mando nag-ingon nga samtang ang mga trabahante sa COS ug JO gibayran ug sweldo nga katumbas sa nadawat sa mga personahe nga nag-okupar sa parehas nga mga posisyon sa gobyerno, wala sila makatagamtam sa mga benepisyo nga gihatag sa mga regular nga empleyado sa gobyerno sama sa mid-year ug year-end bonuses, performance-based bonus ug personnel economic relief allowance.
Ang mga empleyado nga nakahatag ug ubos sa upat ka bulan nga maayong serbisyo makadawat gihapon sa gratuity pay sa pro-rata nga basehan.
Ang mga trabahante nga adunay tulo ka bulan apan ubos sa upat ka bulan nga serbisyo makadawat ug gratuity pay nga dili molapas sa P6,000. Ang mga empleyado nga adunay duha ka bulan apan ubos sa tulo ka bulan nga serbisyo makadawat ug gratuity pay nga dili molapas sa P5,000 samtang kadtong adunay ubos sa duha ka bulan nga serbisyo makadawat ug P4,000.
Ang mando naglangkob sa mga trabahante sa mga ahensya sa gobyerno sa nasud, mga state universities and colleges (SUCs), government-owned or -controlled corporations (GOCCs) ug local water districts (LWDs).
Ang pagbayad sa gratuity pay kinahanglan nga himuon dili mosayo sa Disyembre 15.
Ang AO moepekto dayon human sa kompleto nga pagmantala niini sa Official Gazette o sa usa ka mantalaan nga adunay kinatibuk-ang sirkulasyon.
Gilatid sa EO No. 39 nga ang paghatag ug year-end Gratuity Pay sa mga trabahante nga COS ug JO usa ka angay nga pag-ila sa ilang kakugi ug bililhong partisipasyon sa pagpatuman sa nagkalain-laing programa, aktibidad ug proyekto (PAP) sa gobyerno, ug sa ilang mahinungdanong papel sa paghatud sa mga serbisyo sa gobyerno taliwala sa kasamtangang mga hagit sa sosyo-ekonomiko. (Hulagway gika sa PIA)
Mga kawani sa gobyerno makadawat og hangtod P20K nga insentibo isip pag-ila sa ilang serbisyo
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Gi-aprobahan ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr. ang Service Recognition Incentive (SRI) alang sa 2025 isip pag-ila sa padayon nga kakugi, pagkamaunongon, ug mga kontribusyon sa mga kawani sa gobyerno sa pagkab-ot sa mga tumong sa kalamboan sa nasud ug sa sosyoekonomikong agenda sa administrasyon.
Ubos sa Administrative Order No. 40 nga gipetsahan Disyembre 11, si Presidente Marcos naghatag og one-time SRI nga hangtod sa P20,000 sa mga personahe sa Ehekutibo, lakip ang mga sibilyan nga empleyado sa mga ahensya sa gobyerno nasyonal, mga state universities and colleges (SUCs), and government-owned or -controlled corporations (GOCCs) regular man, kontraktwal, o kaswal nga mga posisyon.
Apil usab sa mando ang mga personahe sa militar sa Armed Forces of the Philippines ubos sa Department of National Defense, ug mga unipormadong personahe sa Philippine National Police, Philippine Public Safety College, Bureau of Fire Protection, ug Bureau of Jail Management and Penology ubos sa Department of the Interior and Local Government.
Apil usab ang mga naka-uniporme nga personahe sa Bureau of Corrections ubos sa Department of Justice, ang Philippine Coast Guard ubos sa Department of Transportation, ug ang National Mapping and Resource Information Authority ubos sa Department of Environment and Natural Resources.
Ang pagbayad sa SRI sa tanang kwalipikadong empleyado sa gobyerno kinahanglan nga himuon dili molapas sa Disyembre 15.
Alang sa mga ahensya sa gobyerno sa nasud, lakip ang mga SUC ug mga sundalo ug unipormadong personahe, ang insentibo maggikan sa ilang magamit nga badyet sa 2025 personnel services (PS) ubos sa 2025 General Appropriations Act. Kung dili pa kini igo, mahimo nilang gamiton ang ilang maintenance ug uban pang operating expenses (MOOE), nga nagsunod sa mga lagda sa badyet.
Alang sa mga GOCC, ang SRI kuhaon gikan sa ilang giaprobahan nga 2025 corporate operating budgets.
Ang mga empleyado sa Senado, House of Representatives, Judiciary, Office of the Ombudsman, ug uban pang mga constitutional offices nga adunay fiscal autonomy mahimo usab nga makadawat og one-time SRI nga hangtod sa P20,000, depende sa ilang magamit nga PS budgets.
Alang sa mga local government units (LGUs), lakip na ang mga barangay, ang grant ug kantidad sa SRI nga dili molapas sa P20,000 pagadesisyunan sa ilang tagsa-tagsa ka sanggunian base sa ilang pinansyal nga kapasidad ug sulod sa mga limitasyon sa serbisyo sa mga personnel ubos sa Local Government Code.
Ang mga empleyado sa Local Water Districts (LWDs) mahimo usab nga makadawat og SRI sa parehas nga kantidad hangtod sa P20,000 nga itakda sa Board of Directors, nga masingil sa ilang tagsatagsa ka corporate operating budget alang sa 2025.
Kun ang usa ka ahensya walay igong pundo, ang mga kwalipikado nga empleyado niini makadawat gihapon sa SRI sa mas ubos apan parehas nga rate.
Ang mga empleyado nga kwalipikado nga makadawat sa SRI naglakip sa mga sibilyan nga personahe nga nag-okupar sa regular, kontraktwal o kaswal nga mga posisyon; mga personahe nga anaa pa sa serbisyo sa gobyerno hangtod sa Nobyembre 30, 2025; ug mga personahe nga nakahatag og labing menos upat ka bulan nga serbisyo hangtod sa Nobyembre 30, 2025.
Ang mga kwalipikado nga empleyado nga nakahatag og ubos sa upat ka bulan nga serbisyo hangtod sa Nobyembre 30, 2025 makadawat og pro-rated SRI.
Ang mga empleyado dili unta makadawat og dugang nga benepisyo sa katapusan sa tuig sa Fiscal Year 2025 nga labaw pa sa mga benepisyo nga gitugot ubos sa Republic Act 6686, nga gi-amyenda sa RA No. 8441, aron mahimong kwalipikado alang sa SRI.
Giaprobahan na ang 2025 Service Recognition Incentive—ang mga kwalipikado nga empleyado makadawat og hangtod sa ₱20,000 isip pag-ila sa ilang serbisyo, nga adunay pro-rated nga kantidad alang niadtong adunay mas mubo nga tenure. (Hulagway gikan sa PIA)
7 lungsod lang ang naka 70% Sa pamakuna batok sa rabies
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Subay sa nasudnong nga tumong nga ang mga kalungsuran makakuha sa labing menos, pamakuna sa 70% sa kinatibuk-an nga populasyon sa ilang mga iro, pito lamang ka lungsod sa Bohol ang nakaabut niini.
Sa taho gikan sa Office of the Provincial Veterinarian (OPV), ang mga kalungsuran nga makaabut sa nasudnong target sa 70% sa kinatibuk-ang mga iro sa ilang lugar ang mabakunahan, mao ang Duero, Alicia, Inabanga, Catigbian, Dagohoy, Bine Unido ug Mabini.
84 porsyento sa mga iro sa Duero ang nabakunahan, samtang sa Alicia, 81.88% sa ilang mga iro ang bakunado.
Sa Inabanga, 77.91% sa ilang iro ang protektado na sa rabies samtang sa Catigbian, 75.48% sa ilang mga iro ang napanalipdan na sa makamatay ug makatakod nga sakit nga dala sa kagaw.
Sa Dagohoy, 73.62% and ilang naabut samatang sa Bien Unido, 72.95%, ug sa Mabini, 72.45%.
Matud sa mga tinugyanan sa World Health Organization, ang pagkab-ot sa 70% nga accomplishment sa tanang iro sa us aka lugar, magtanyag na niini sa gilauman nga herd immunity, ug pagpahimong luwas sa mga katawhan didto sa pagkaigo sa rabies.
Ang mga kalungsuran nga hapin na gyud unta makakab-ot sa 70% nga vaccination mao ang Clarin (69.20%), Panglao (65.99%), Loboc (66.87%), ug Batuan (66.82%) sa mga iro nga nalista sa ilang tagsatagsa ka kalungsuran.
Kasamtangan nga may gibanabana nga 120,000 ka mga iro ang ania sa Bohol, apan, segun pa sa taho sa OPV, anaa pa lamang sa 60% ang naabut sa kinatibuk-ang Bohol sa pagpamakuna.
GAWAS SA BAKUNA. Lain nga pamaagi sa pagkontrolar sa rabies mao ang pagpahibuto ug katli sa mga iro aron dili na kini mosanay ug mapugngan ang paglobo sa populasyon nga magpadaghan sa pahat alang sa gikinahanglang bakuna. ANg OPV nagsige pa usab sa ilang mga pagpngatli ug panghibuto, subay niini. (Hulagway gikan sa PIABohol/OPV)
Inflation sa Bohol naa’s 1.6 % sa Nobyembre
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Namatikdan sa Philippine Statistics Authority ang (PSA) ang paglihuk sa presyo sa nag-una nga mga serbisyo ug palitonon sa Nobyembre kon itandi sa Oktubre 2025.
Gikan sa 1.0 porsyento nga tandog sa presyo sa Oktubre, mingsaka kini ngadto sa 1.6 posyento sa Nobyembre, hinungdan nga ang average nga inflation rate gikan sa Enero ngadto sa Nobyembre niinig tuiga, anaa na sa 1.9 porsyento, matud ni Jessamyne Anne Alcazaren.
Didto sa binuwan nga pagsubay sa dagan sa mga presyo, gibutyag nga PSA nga ang diperensya sa presyo naapektohan sa mas hinay nga tinuig nga pagkanaug sa presyo sa pagkaon ug nga ilimnong dili makahubog, kay sa gitagna, nga diha lamang sa 2.9 porsyento gikan sa 4.0 porsyento sa Oktubre.
Kini giduyogan usab sa presyo sa pabalay, tubig, koryente, gas ug uban pang igsusognod nga may mas baskug nga pagsaka ngadto sa 10.3 porsyent gikan sa 9.7 porsyento sa Oktubre.
Mas paspas usab ang ki-at sa presyo sa panakyanan gikan sa 0.8 ngadto na sa 1.0 porsyento sa Nobyembre, ug sa sapot ug footweak nga naa na sa 2.0 porsyento gikan sa 1.7 porsyento sa miagi nga buwan.
Labing dako nga impluwensya sa inflation dinhi ang pabalay, tubig, suga ug uban pang igsusugnod nga miangkon sa daku nga 142.8 porsyento sa mga balayranan sa yanong pamilya nga apektado niini.
Sa mga gamit sa balao u gang gasto sa pagpamintinar niini, nakaapekto usab kay 9.1 porsyento sa kita, kinahanglang gamiton dinhi.
Gikompleto kini sa presyo sa panakyanan nga may 7.5 porsyento nga bahin sa galastohan sa banay.
MAGKASAKA PAINGON SA PASKO. Murag sama na og normal ra nga ang presyo mosaka kon ang katawhan may kwarta, unya ang mga buwan nagpa-ingon na sa Pasko, matud sa mga naniid sa dagan sa ekonomiya. (Hulagway gikan sa PIAbohol)
P50M financial aid sa OP, ‘Wa pa moabut sa Bohol’
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Wala pa madawat sa Bohol ang gisaad sa presidente nga ihatag niin agi og tabang human ma-igo ang Bohol sa duha ka nasunod nga mga katalagman sama sa linug ug bagyo nga Tino.
Kahinumduman nga didto sa Sugbo sa iyang pagbisita sa mga kalungsuran nga na-igo sa katalagman, misaad ang si Presidente Ferdiannd Marcos Jr nga ang Office of the President (OP), may kinatibuk-an nga P760 milyones isip financial assistance sa mga local government units nga apektado sa mga katalagman.
Gisaad sa presidente ang tag P50 milyones sa matag lalawigan sa Cebu, Capiz, Surigao del Norte, Iloilo, Bohol, ug Negros Occidental; tag P40 milyones sa Eastern Samar, Surigao del Sur, Southern Leyte, Antique, ug Aklan.
Human sa hitabo, daghan na ang nangutana kon giunsa ra sa Bohol ang nadawat niini nga P50M.
Apan, didto sa full council nga tigum sa Provincial Disaster and Risk Reduction Management Council, gitaho ni Capitol Chief of Staff Manlalaban Filipina Asoy-Piollio nga hangtud karon, wala pa madawat sa Bohol ang gisaad.
Didto usab sa susamang tigum sa konseho, gibutyag nga kon moabut na sa Bohol ang nahisgutan nga pundo, gamiton kini aron pagtukod sa mga forward warehouses nga kabutangan sa mga hinabang gikan sa goberno alang sa mga maapektohan sa mga magsingabut nga katalagman.
GIlaraw na sa Bohol ang pagpabarug og warehouse nga magsilbi usab nga forward base sa mga rescue workers didto sa Ubay, sa Getafe nga may mga isa nga barangay, ug sa Jagna.
Gibutyag usab ni PDRRM Officer Dr Anthony Damalerio nga magkuha og pundo gikan sa Trust Fund sa Disaster aron makasugod na sa pagtukod sa Phase 1 sa warehouse sa Ubay.
PANGANDAMAN ANG KATALAGMAN. Human makasinati og kalisud pagpalabang sa mga hinabang ngadto s amga apektadong barangay sa mga kaislahan sa Bohol, nahukman nga ipahimutang na ang mga duol nga warehouse sa mga posibleng isal nga maapektohan, gamit ang pundo sa gobernor, matud ni Damalerio. (Hulagway gikan sa PIABohol)
BALAK
MGA LUHA SA KALIPAY
Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Ang mga kasakit kaluha sa kinabuhi
Dili nimo malaksi sa mga tawo’ng buhi
Nagkinahanglan kini ug dakung pailob
Aron imong sakayan sa kinabuhi dili makulob
Sa matag adlaw nimong paningkamot
Nagpatulo ka sa imong daghang singot
Gisagubang ang tanan’g kalisdanan
Nga nagbabag sa imong agi-anan
Wala igsapayan ang tanan’g kabudlay
Aron ikaw sa kinabuhi maharuhay
Tanan’g pagsulay sa kinabuhi giharong
Kay gibarogan nimo ang matarong
Sa kinabuhi daghan’g panulay naa’s palibot
Nangita’g biktimahon aron maala-ot
Sangpita ang imong anghel magbalantay
Aron sa matarong nga kinabuhi molahutay
Peru ang tawo duna’y higayon ngs huyang
Mga panglimbasog masayang lamang
Ang tanan niyang gihago-an makawang
Kay nabiktema sa maanyag nga nagla-ang
Aron mawala sa tawo ang kabalaka
Nga dili na siya mausob ug kalukapa
Sangpita ang GINO-O sa Kahitas-an
Pangaliya sa IYAHA kay dili ka balibaran
Apan ang tawo wala kawad-e sa paglaum
Nangaliya sa GINO-O ug nagdahum
Sa umaabot nga mga adlaw
Ang grasya nga gipaabot molutaw
Nangita ug kasudlan nga trabaho
Gikaluy-an nadawat deretso
Nakasinggit ang tawo sa daku’ng kalipay
Nagpasalamat sa GINO-O dungan sa pagtubod sa MGA LUHA SA KALIPAY nga
midagayday