Bohol Light 2026 nga mga programa gipahibalo
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Ang paghatag ug kasaligan nga serbisyo sa pa
nuga dinhi sa syudad sa Tagbilaran mao ang tumong ug tinguha sa Bohol Light aron mas mapalambo ug paspas ang pag-uswag sa ekonomiya.
Duyog niining maong tinguha, ang buhatan sa Bohol Light adunay mga proyekto alang pag-upgrade sa mga pasilidad sa Distribution Line, substations ug mga ekipo sama sa pag instalar sa mga Load Break Switches, Automatic Reclosers, ug mga aksisores niini aron malikayan ang mga kalit nga pagkabalda sa pag-apod-apod sa kuryente ug mamentenar ang tukma nga pag distribyut ngadto sa mga konsumidor.
Padayon usab amg hugot nga kampanya sa Bohol Light alang sa mas sayon nga pagbayad sa Electric Bill sa Bohol Light. Pwede kining bayaran sa bisan asang sanga sa accredited payment partners diin pwede na kining mudawat bisan paman adunay “overdue amount”.
Nagkadaghan na ang mga Third party collecting partners sa Bohol Light ug pwede na kitang mugamit sa bisan asa niining natala sa ubos:
Mudawat na kini bisan paman adunay overdue nga nakatatak diha sa mga billing statement nga nadawat.
Aduna usab kitay online banking payment pinaagi sa FCB Pay.
Bisita lamang sa bisan asang branch sa alang sa pag-upload sa application diha sa imong mobile android phone. Pwde usab kitang mubayad gamit ang Cash Deposit Machine nga kasamtangan nahimutang sa collection center sa Bohol Light.
Sa laing bahin, mahimo usab ang pagbayad pinaagi sa paggamit sa mga online banking o e-wallet nga naka tie-up derikta sa Bohol Light. Kon ikaw adunay “Notice of Disconnection” palihog ug padala ug mensahe sa BLCI official messenger account uban ang proof of payment aron malikayan and kahasul kon kita maputlan.
Nagtumong ang Bohol Light nga mas mahatagan ug maayong serbisyo ang mga konsumidor pinaagi sa pagpangita ug mas sayon ug dali nga mga paagi sa pagbayad sa bayronon sa kuryente. Kini aron makunhuran ang pagpila ug dugay nga paghulat ilabi na sa panahon nga tingbayad o gikan sa hatasan nga mga non-working days.
Dugang kapilian para sa imong kaginhawahan!
Bohol Water mipadangat ug tabang teknikal ngadto sa Dauis Municipal Waterworks System
Sinulat ni Victor L. Tambis
Makita sa itaas ang boom truck sa Bohol Water nga gigamit sa pag ayo sa Baliw pumping units sa Brgy. Biking, Dauis
Isip kabahin ug parte sa gialagaran nga mga dapit o “service area” sa Bohol Water, ang maong Kompanya mipadangat sa tabang teknikal sa Lungsod sa Dauis pinaagi sa pagpagamit sa Boom truck, uban ang operator niini, atol sa dinalian nga kalihokan sa pag-ayo sa duha ka mga pumping stations sa maong lungsod niadtong December 29, 2025.
Tungod sa hangyo ni Dauis Mayor Mariam Sumaylo, ug pinaagi ni Lito Responte, kinsa mao ang consultant sa Dauis Municipal Waterworks System (DMWS), personal kini nga mibisita sa buhatan sa BWUI sa maong adlaw ug mipadangat sa maong hangyo ngadto sa Bohol Water. Ang maong Kompanya misanong gilayon pinaagi sa pagpadala sa maong ekipo ug personahe aron sa pagpadali sa pag-ayo sa nahisgutang Pumping Stations nga anaa nahimutang sa Baliw, Barangay Biking sa maong lungsod. Tuod man, nahibalik ang pag andar sa maong pumping stations sa susamang adlaw.
Atong mahinumduman nga ang Bohol Water nagsupply ug tubig sa lungsod sa Dauis pinaagi sa “bulk supply” ngadto lamang sa mga tangke o reservoirs nga gidumala sa maong lungsod pinaagi sa DMWS. Ang pag apod-apod sa maong tubig ngadto sa tagsa-tagsa ka panimalay sa mga konsumidor, lakip ang pag mentenar sa mga linya ug sa mga pumping stations, iya na kana sa DMWS ug wala nay partisipasyon niana ang Bohol Water tungod kay ang obligasyon niini kutob lamang sa pagpasulod sa tubig ngadto sa mga tangke.
Sanglit lakip kini sa katuyuan sa Bohol Water nga mao ang tabang teknikal, ilabi na sa mga dapit nga gialagaran, ang maong Kompanya mipadangat na usab sa susamang tabang teknikal ngadto sa mga waterworks nga gidumala sa mga LGU’s sama sa lungsod sa Corella, Cortes, Antequera, Baclayon ug uban pa.
Joint free medical, dental, legal mission sa ba-ang milampos
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Kapin sa 800 ka mga residente sa mga kabarangayan nga nasakop sa parokya sa Holy Child sa Baang ang nakadawat sa libreng konsulta medical, legal nga tambag ug mga tambal lakip na ang mga maintenance medicines, niadtong Disyembre 26.
Kini atul sa gihimong Joint Medical, Dental ug Legal Mission nga gihimo sa Society of exCamillian Seminarians Incorporated ug sa Holy Child Parish pinaagi ni Rev Fr, Roque dela Pena, kinsa usa usab ka seminarista nga Camilyano.
Kapin ra sa 500 ang napangandaman subay sa katapusan nga coordination meeting mga kaserbisyohan sa tulo ka mga doctor, dentists, mga abogado nga kanhi seminarista, ug mga volunteer medical personnel, apan nagpasalamat kita nga naserbisyohan pa gihapon ug natagbaw ang mga panginahanglan sa mga katawhan, saysay ni Atty Florendo Columnas, human sa usa ka adlaw nga kalihukan.
Kalihukan nga giabagan usab sa mga benefactors ug sponsors sa mga tambal ug medical supplies alang sa kalihukan, ang kalampusan niini dala na usab sa madagayaon nga pag-abag ni Daisy Fronteras, kang kinsa nagagikan ang labing daghan nga matang sa tambal nga mga branded, alang sa kalihukan.
Alang sa katawhan sa Baang, Bagtic, Bongbong, Mantacida, Maitum, Cambailan, Hagbuaya ug Liboron, nagpadayag sa iyang pasalamat si Fr, dela Pena, sa talagsaon nga pag-abag sa SECSI sa iyang parokya.
Kini pa ang labing una nga medical mission nga gikuygan sa libreg tambal nga pulos raba gyud mga kasaligan na nga brands,” dugang ni Fr dela Pena.
Ang mission gitambongan usab sa mga bahan sa mga barangay Health Workers sa mga nahisgutan nga mga barangay.
Misprepresentation’ sa Tourism Code Balita, taken out of context: BM Jamie
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
“Taken out of context,” kini maoy gipasabut ni Board Member Jiselle Rae Villamor sa balita nga nagbahad sa mga vloggers nga mohimo ug misrepresentation kabahin sa turismo sa Bohol.
Kini human gibalita ang nakasuwat sa definition of terms sa Bohol Sustainable Tourism Development Code, ang revised Tourism Code sa Bohol nga gipasa sa Sangguniang Panlalawigan sa milabay nga semana.
Gibasehan sa balita ang definition of terms nga misrepresentation, nga gidefine nga paghatag ug dili haum, sayup ug misleading nga kasayuran kabahin sa produkto sa turismo, serbisyo o pasilidad, nga moresulta sa pagka-ilad sa publiko ug mga turitas.
Gihubad sa balita nga ang pagpakatag sa sayop nga kasayuran kabahin sa produkto sa turismo, mahimong maka-ingon sa multa subay sa ordinansa ug pagkapriso.
Apan, gipasabut ni BM Villamor nga ang misprepresentation nga probisyon, dili alang sa mga vloggers nga mahimong maghatag kadaut sa turismo sa Bohol, apan kini may kalabutan sa lain nga probisyon sa Ordinansa.
Ang misrepresentation, adto moigo sa Section 110 sa Title 17 o Prohibited Acts and Penalties, diin gi-ingon didto nga ang gidili sa ordinansa, ang pag-overprice, mga bansay sa pagpangilad (fraudulent practices) ug misrepresentation sa mga tourism service providers.
“Section 110 provides MISREPRESENTATION BY SERVICE PROVIDERS as prohibitory act, apan sa article nga nahisgutan, murag, [kon] ang general public if naay reklamo ang napasabut, which dili ma maoy intent, matud ni BM VIllamor.
In fact, anaa sa Ordinasa ang mekanismo sa pagsumbong (grievance mechanism) aron ang tanan makapanginlabut sa pag-amoma sa turismo sa Bohol, dason ni Villamor.
Turista sa iyang lugar Discounts sa tourism entrances, giduso na
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Uwahi man, sa katapusan, matagamtam na gyud sa mga Bol-anon ang bugti sa ilang pagpanginlabut nga makatabang sa pag-atiman ug pagpatunhay sa kalikopan ug tabang sa turismo dinhi, human giaghat sa us aka gibag-o nga ordinansa ang pagtanyag og discounted rates ug espesyal nga mga pribilihiyo sa mga Bol-anon nga mosulod sa mga suroyanan sa turista, makuha sa serbisyo pangturismo ug mga kalihukan niini.
Kini ang nasukip sa Section 19 sa giduso nga Provincial Ordinance NO. 39-2025, nga gipanginahanan ni Board Member Jiselle Rae Villamor.
Ang section 19 nagtanyas sa Boholano Resident Discount Privilege ngadto sa mga Bol-anon nga makapakita sa kamatuoran nga sila taga dinhi pinaagi sa pagpakita sa ilang address sa Bohol pinaagi sa pagpakita sa us aka balido nga government-issued identification card nga magpakita sa iyang address sa Bohol o sertipikasyon sa us aka local nga kagamhanan sa kamatuoran sa giangkon.
Kabahin sa Boholano First Policy ug Local Resident Privilege, ang iduso-ay nga ordinansa mag-ila sa pagpanginlabut sa mga Bol-anon pinaagi sa pagtanyag sa mas barato nga entrance ug sa pagpaseguro nga mahatagag espesyal nga pag-atiman ang mga Bol-anon kon mosulod sa mtourism areas, mga programa, proyekto ug mga kalihukan sa turismo sulod sa Bohol.
Gawas pa, ang mga tourism establishments, operators, contractors, ug mga service providers giaghat usab sa paghatag og prayoridad sa mga kwalipekado nga mga Bol-anon sa trabaho, bansay-bansay, ug pagdugang mga katakus ug kahibaw sa mga trabahante sa turismo.
Asin Tibuok’ sa Bohol, protektado na sa UNESCO
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang tradisyonal nga kahanas sa paghimo og ‘Asin Tibuok,’ ang iconic nga artisanal nga asin sa dagat sa Bohol, opisyal nang nalakip sa List of Intangible Cultural Heritage sa United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) nga nanginahanglan og dinaliang proteksyon.
Ang pahibalo gihimo niadtong Martes, Disyembre 9, atol sa ika-20 nga Sesyon sa Intergovernmental Committee for the Safeguarding of Intangible Cultural Heritage sa New Delhi, India — usa ka dakong milestone sa kultura alang sa Bohol ug Pilipinas.
Ang mga tigpasiugda sa kabilin ug mga trabahante sa kultura dugay nang nangampanya alang sa pagpanalipod sa kahanas, nga karon gipraktis lamang sa pipila ka mga pamilya sa lungsod sa Alburquerque.
Ang paglista niini nagpasiugda sa dinalian nga panginahanglan sa pagpreserbar sa kahibalo, kahanas, ug mga tradisyon nga nameligro nga mawala.
Kini ang unang higayon nga ang usa ka pamaagi sa paghimo og pagkaon sa Pilipinas giila ubos sa bisan unsang UNESCO intangible cultural heritage list.
Gikalipay ni Gob. Erico Aristotle Aumentado ang global nga pag-ila, nga nagtawag sa ‘Asin Tibuok nga usa ka bahandi sa kultura sa Bohol.
Matud pa ni Aumentado nga ang mga Bol-anon mismo ang numero unong manalipod niining bililhon nga bahandi. Ang dakong sakripisyo ug kahago sa paghimo sa ‘Asin Tibuok’ ilang paningkamotan nga mapasa sa umaabot pang mga henerasyon, ug masiguro usab nga mapanalipdan ang panginabuhian sa katawhan sa Bohol.
Sa usa ka post sa social media, ang UNESCO–Philippine National Commission (UNACOM) miingon nga ang pagkabutang sa Urgent Safeguarding List nagtugot sa internasyonal nga kooperasyon ug suporta sa mga komunidad aron masiguro ang paglungtad sa tradisyon.
Samtang ang National Commission for Culture and the Arts (NCCA) miingon nga ang inskripsiyon nagpasidungog sa kahanas ug debosyon sa atong mga tighimo ug asin nga Boholano ug nagpamatuod sa kaalam nga gibilin sa atong mga katigulangan sulod sa daghang siglo.
2 hugna pagpananum himoon sa naghimo sa small quarry
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Adunay duha ka mga lagda ang gipatuman alang sa mga nakakuha ug permit alang sa gitugot nga small quarry, aron magseguro nga mahulipan ang dyutay nga epekto sa ilang kalihukan sa kalikopan.
Kini maoy gipaambit ni Bohol Mineral Resources Regulations Office (BMinRRO) chief Engr. Ana Luisa Galicinao, didto sa Kapihan sa PIA, nga nagtuki sa mga small quarry nga gihimo sa Bohol.
Segun sa balaod, ang mga small quarry gitugot alangs a labing dako nga 5 ektaryas ug mahimong ipadayon sulod sa 25 ka tuig nga pagrenew sa permit kon walay nakita nga paglapas sa probisyones sa pagquarry.
Kini nga matang sa ginagmay nga quarry anag sa local nga pangunsumo sa materyales, pagadumalahon sa local nga kagamhanan, subay sa balaod.
Una, segun sa mga probisyones sa pagkuha sa Environmental Compliance Certificates (ECC) alang sa small quarry operations, ang Department of Environment and Natural Resources (DENR) magtumbok sa probisyon sa pagpatanum ug pila ka libo ka kahoy segun sa kalapdan sa mahimo unya nga epekto sa small quarry.
“Sa pagkuha pa lamang sa ECC, may panginahanglan na nga magsugod ug pagpatanum ug kahoy ang permittee, sa usa ka lugar nga gitumbok subay sa local nga mga inisyatiba sa pagpananum,” saysay ni Engr Galicinao.
Ato kini nga gimonitor ug kon may mga kalihukan sa pagpananum nga giorganisa sa lalawigan, segurohon nato nga kauban sila, dugang sa opisyal sa BMinRRO.
Kini samtang nagapadayon ang operation sa ilang small quarry nga gitugot sa balaod segun sa Mining act.
Pagkahuman usab sa paggamit sa giminahan nga lugar, ang permittee una na nga nagsubmit sa ilang rehabilitation plan sa mined-out area, nga ikaduhang higayon nga ang makahimo sa giprograma nga pagpananum ang permittee.
BALAK
ANG GINOO MAOY AKO’NG MAGBALANTAY
Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Ang tawo dinhi sa kalibutan
Nagkinahanglan ug gabayan
Tawhanon’g kinaiya baroganan mahuyang
Sa mga pagtental sa yawa dali matikwang
Tawo nagkinahanglan ka ug kasandigan
Aron molig-on ang imong baroganan
Hugti ang imong pag-ampo matag adlaw
Para motunhay ka sa imong pagbugtaw
Gamita ang imong rosaryohan
Aron modugang ug kalig-on imong baroganan
Sa imong pagbuhat sa ingon
Ang GINOO gikahimut-an ka dayon
SIYA kanimo kanunay nagbantay
Gihatagan ka ug anghel magbalantay
Aron ikaw sa kinabuhi dili mahisalaag
Kay ang yawa nagaandam ug lit-ag
Tumana ang IYANG napulo ka sugo
Aron ang GINOO kanimo dili masuko
Himaya-a ang ngalan sa GINOO matag adlaw
Aron SIYA sa imong paghimaya malingaw
Magbasa ug versu matag adlaw sa Bibliya
Aron sa kanunay aduna kay giya
Sa imong pagabuhaton ni-anang adlawa
Nga ikalipay tan-awon sa IYANG mga mata
Pili-a ang imong mga higala-on
Aron makalikay sa mga dautan’g panon
Sa matag adlaw nimo’ng pakigbisog
Asdanga ang mga kalisdanan aron ka mobarog
Bantayan ang adlaw nga bala-an
Mopahulay sa gimbuhaton nga tanan
Gitagana nga adlaw para lang sa GINOO
Ang buhaton magbasa lang ug mga psalmo
Kay ikaw tawo gihigugma man sa GINOO
Bisan nakasala IYA mang gipapasaylo Hinulsolan ang mga kasal-anan
Aron mosangko kz sa imong gilakwan
Ang kinabuhi sa kalibutan daghan’g talinghaga
Magbinantayon kanunay kay daghan’g banyaga
Magmatngon sa imong mga lakang kanunay
ANG GINOO MAOY AKO’NG MAGBALANTAY