Makuha Usab sa Tugkaran Ang Kabuhong sa Pagkaon
Ni ELEAZAR TUTOR ACAMPADO
ANG kabuhong sa pagkaon dili lang nato makuha gikan sa dagat o sa umahan. Mahimo usab nga makuha diha sa atong tagsa-tagsa ka tugkaran.
Sa among lungsod sa Garcia-Hernandez, kini ang gipahingusgan karon ni Mayor Filadelfo Jess Baja. Ang matag panimalay sa 30 ka barangay sa lungsod giawhag nga mag-ugmad og organic garden diha sa ilang nataran. Ug ang matag barangay usab maoy manguna pinaagi sa paghimo og community garden, nga maoy himoong ehemplo sa organic gardening, ug sa pagpananom og high-value vegetables ug uban pa.
Kini maoy usa sa nakita nga makatubag sa pagpangita og solusyon sa kamahal sa palaliton ilabi na sa mga utanon ug sa hagit sa nutrisyon. Sa panlantaw ni Mayor Jess Baja, ang organikong pagpanguma dili lang usa ka trend kondili usa ka pundasyon aron maseguro nga adunay barato ug ang seguridad sa pagkaon sa lungsod ug malungtarong panginabuhi alang sa matag Garcianhon.
Dakong kaayohan ang adunay luwas nga pagkaon sa matag lamesa. Di ba nindot man gyod kaayo ang pagkaon ilabi na ang mga utanon gikan mismo sa imong tugkaran. Kon ang matag panimalay mosagop sa organikong pagpananom, maseguro nato nga ang atong pamilya nagkaon og mga utanon nga wa mabuboi og makahilo nga mga kemikal. Dako kinig ikadulot nga kaayohan sa panglawas, ilabi na sa kabataan, aron mahilikay sa mga sakit ug malnutrisyon.
Dako usab kinig ikadulot nga kaayohan sa mga mag-uuma. Alang sa atong mga mag-uuma, ang organikong pamaagi maghatag og kahigayonan aron dili na magdepende kanunay sa mahalon nga abono ug pestisidyo. Tungod kay mas ubos ang gasto sa produksiyon, mas dako ang mabilin nga kita alang sa pamilya. Dugang niini, mas taas og bili diha sa kamerkadohan ang mga organikong ani tungod kay daghan na ang nangita og abot sa umahan nga walay sagol kemikal. Kay samtang giampingan nato ang yuta, maghatag usab kini og maayo ug abundang ani.
Usa sa giawit sa kinaiyahan nga mapreserba ang atong kalikopan. Ug pinaagi sa organikong pagpananom, mahatagan nato kinig katumanan. Mapanalipdan nato ang tinubdan sa tubig ug gipatabunok ang yuta imbes nga hiloan kini sa mga kemikal. Alang sa mga Garcianhon, usa kini ka kabilin nga angay ihatag sa sunod henerasyon. Usa ka Garcia-Hernandez nga lunhaw, limpiyo ug baskog nga mga lumulupyo.
Ug usa usab kini ka dakong hagit sa panaghiusa. Ang mga paninguha ni Mayor Baja usa ka dakong hagit alang sa mga Garcianhon. Kay ang tinuod nga kauswagan sa lungsod magsugod sa kooperasyon sa katawhan ug sa mga namunoan. Kon dili mag-apil-apil ang katawhan, makawang ang mga paninguha sa namunoan.
Kon ang matag panimalay sa 30 ka barangay sa lungsod dulot nga mananom gamit ang organikong pamaagi, mahimo kining ehemplo sa tibuok lalawigan sa Bohol, isip usa ka lungsod nga nagpangga sa kalikopan ug sa kinatibuk-ang panglawas sa katawhan.
Dili kinahanglan nga dako ang luna nga yuta. Igo na ang gamayng luna ug kadasig sa pagpananom sa organiko.
Hinaot nga ang matag panimalay sa OneGaher mosanong sa hagit sa organikong pagpananom diha sa panimalay. Aron mapamatud-an nga pinaagi sa organikong pagpanguma, ang Garcia-Hernandez magpabiling lig-on, himsog ug malungtaron alang sa tanang katawhan.
Ug mapahimuslan usab ang kabuhong sa pagkaon gikan sa tugkaran.
Padayon sa organikong pagpananom ug sa pagtinabangay, Sano!
(Si Eleazar Tutor Acampado, kanhi staff writer sa Bisaya Magazine. Nakadaog na sa Don Carlos Palanca Memorial Awards for Literature in Cebuano Short Stories. Ug kasamtangang nagserbisyo isip ikaduhang Sangguniang Barangay member sa West Poblacion, Garcia-Hernandez, Bohol.)