BOHOL LIGHT nagpahinumdom sa mga konsumidor kabahin sa Anti-Pilferage Law (RA 7832)
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Ang buhatan sa BLCI, nagpahibalo ngadto sa mga katawhan kung unsa ang mahimong epekto kung ang konsumidor nigamit ug kurente sa illegal nga buhat, paghatag uga mga tips o pamaage aron makakonserbar sa enerhiya.
Sumala Republic Act 7832, adunay tulubagon sa balaod and si bisan kinsa nga masakpan nga nag tamper, nag taod o naggamit ug tampered electrical meter, pagputol sa koneksyon, ug sa bisan unsa mga aparato nga nakasagabal sa maayo nga pagrehistro sa konsumo sa kurente ngadto sa kwentador ug magresulta kini sa gamay lamang nga konsumo sukwahi sa iyang tinuod nga nagamit.
Ang makalapas sa RA 7832 adunay penalty nga ipahamtang nga mukabat ngadto sa P20,000.00 plus kompyutasyon sa Differential Billing o bayad sa kurente nga iyang nakonsumo sulod sa panahon nga illegal ang paggamit hangtud sa pagkasakop niini.
Dugang pa niana, ang Bohol Light nagpahibalo nga ang pag-gamit sa illegal nga kurente adunay epekto ngadto sa mga konsumidor tungod kay usa kini nga maka kontribyut sa Systems Loss. Kini ipasa sa tanang myembro konsumidor sa usa ka Distribution Utilities sa mao nga balaod.
Ug tungod niinini, higpit nga ginadili ang papakabit ug koneksyon gikan sa usa ka balay ngadto sa laing panimalay. Kung aduna kitay suspect nga nag illegal koneksyon, ipahibalo gilayon kini sa opisina aron maaksyonan dayun pinaka sa pagtawag sa 24/7 hotlline numbers 038-427-2372 or 0920-960-2372.
Adunay ganti kung kinsa kadtong makahatag ug impormasyon o pagpakabana nga mosumbong sa awtoridad kabahin sa pagpangawat ug kurente.
Bag-ong linya sa BOHOL WATER subay sa CPG North Ave. gipahibalo uban sa pagpahinumdum sa binulan nga water bill
Sinulat ni Victor L. Tambis
Makita sa itaas ang excavation nga gihimo sa CPG North Ave. aron pagladlad sa bag-ong linya sa Bohol Water
Sa programa pagladlad ug dugang mga linya, ang Bohol Water mopahibalo nga nagpadayon pagkakaron ang pagladlad ug bag-ong linya subay sa CPG North Ave., gikan sa eskina Baguio drive padulong sa eskina Salazar St, Barangay Ubujan.
Ang pagladlad sa maong linya himoon sa matag pikas sa maong kalsada aron mahatagan ug kasayon sa pagkonektar sa linya sa mga konsumidor sa higayon nga mahuman na kini.
Subay sa maong programa, nagpadayon usab pagkakaron ang pagladlad ug mga bag-ong linya ug pagpuli sa mga daang linya. Kining maong mga proyekto anaa sa Toledo St, Brgy. Dao diin ang pagladlad sa bag-ong linya anaa na sa 88% nga makompleto, samtang ang pagpuli aron padak-an ang daang linya subay sa Zamora St, sa samang barangay, anaa na sa 85%.
Sa nagpadayon nga kampanya pagpamutol sa mga delinquent account, ang Bohol Water, sa makausa pa, nagpahinumdum sa mga konsumidor sa pagtamud sa obligasyon ilabi na sa pagbayad sa water bills.
Ang maong lakang gituyo aron sa pagpahinumdum nga kinahanglan mabayaran ang water bill base sa konsumo nianang bulana ug aron malikayan nga modako ang maong kantidad tungod kay lain na usab nga bulan ang mosulod kon dili mabayaran ang maong bulan nga nahipatik sa water bill.
Agi ug paghatag sa pinansyal nga konsiderasyon, ug segun usab sa polisiya sa maong Kompanya, ang Bohol Water moputol sa koneksyon sa tubig human molapas ang due date o gitakda nga petsa sa ikaduha ka bulan nga wala kini mabayari.
Mao nga giawhag ang mga konsumidor sa pagbayad aron malikayan ang kahasol nga dala niini.
PhilHealth ‘Yakap’ ma-access na sa eGovPH App
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Sa pagtimaan sa nasud sa Health Insurance Month karong buwan sa Pebrero, ang Philippine Health Insurance Corporation (PhilHealth) mipahibalo nga ang YAKAP o Yaman ng Kalusugan Program niini ma-access na pinaagi sa eGovPH App.
Mahimong i-verify sa mga miyembro ang ilang status sa kontribusyon sa eGovPH mobile app, nga magamit nga libre sa Google Play Store ug App Store.
Human ma-download ang app, ang mga tiggamit kinahanglang magparehistro ug maghatag sa ilang personal nga mga detalye. Ang usa ka higayon nga password ipadala sa ilang mobile number, sundan sa email verification.
Kung mapamatud-an na, ang mga miyembro mahimong maka-log in gamit ang ilang rehistradong mobile number aron ma-access ang ilang membership profile, kasaysayan sa kontribusyon, ug magamit nga mga klinika sa YAKAP.
Mahinumduman nga ang Pebrero adunay kahulogan alang sa PhilHealth tungod kay ang National Health Insurance Program gipirmahan nga balaod niadtong Pebrero 14, 1995.
Ang bulan kadugayan gideklarar nga Health Insurance Month pinaagi sa Proclamation No. 1400 nga gi-isyu ni kanhi Presidente Gloria Macapagal Arroyo aron ipasiugda ang kahibalo sa universal healthcare.
Samtang nagpadayon ang obserbasyon, ang PhilHealth nag-awhag sa mga Pilipino sa pag-maximize sa ilang mga benepisyo dili lamang sa panahon sa sakit apan lakip na sa pagmintinar sa kinatibuk-ang panglawas.
Gipasiugda sa ahensya ang pagbalhin niini gikan sa usa ka pamaagi nga nakasentro sa ospital ngadto sa usa ka preventive ug promotive nga sistema sa pag-atiman sa panglawas, nga nag-awhag sa regular nga check-up ug sayo nga pag-ila sa mga sakit.
Mahimo nang ma-access ang mga serbisyo sa PhilHealth sama sa YAKAP gamit ang eGovPH app.
Bonot-Bonot irrigation project sa Buenavista hapit na mahuman, gikatakdang makabenepisyo sa 220 ka mag-uuma
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang konstruksyon sa Bonot-Bonot Small Reservoir Irrigation Project (SRIP) sa Barangay Rufohill sa lungsod sa Buenavista padayon nga nag-uswag, diin ang mga dagkong trabahong sibil karon nagpadayon sa pag-uswag sukad Pebrero 17, 2026.
Sumala pa sa National Irrigation Administration (NIA) Central Visayas, ang nagpadayon nga mga kalihokan naglakip sa dam embankment rectification, pag-instalar sa seepage drain channels, rock toe repair ug boulder hauling, ug ang rehabilitasyon sa access roads paingon sa project site ug sa gitakda nga borrow area.
Ang proyekto anaa na karon sa 53.35% nga pagkompleto sukad niadtong Enero 31, 2026 ug target kining mahuman sa Abril 15, 2026.
Gipasalig sa NIA-7 nga bisan pa sa mga paglangay nga may kalabutan sa panahon, ang mga paningkamot nagpadayon sa pagsiguro sa kalidad ug kalig-on sa istruktura.
Kung mahuman, kini nga proyekto sa irigasyon magsilbi sa 550 ka ektarya nga umahan ug makabenepisyo sa 220 ka mga mag-uuma, makatabang sa pagpalig-on sa produktibidad sa agrikultura ug pagsuporta sa mga komunidad sa panguma.
Ang Bonot-Bonot SRIP usa ka proyekto sa imprastraktura sa NIA nga gidesinyo sa pagpatubig sa 550 ka ektarya nga humayan, nga nakabenepisyo sa 500 ka pamilyang mag-uuma.
Isip usa ka zoned earthfill dam nga adunay 7.361-meter nga kapasidad, kini nagtumong sa pagpakunhod sa pagsalig sa ulan ug pagpamenos sa epekto sa climate change sa agrikultura.
Ang NIA-7 nag-ingon nga ang proyekto kabahin sa mas lapad nga paningkamot niini sa pagpalig-on sa irigasyon sa tibuok Central Visayas ug pagpa-uswag sa kalig-on sa agrikultura atubangan sa kausaban sa klima.
Gipahibalo sa NIA-7 nga anaa na sa 53.35% nga pagkompleto ang Bonot-Bonot SRIP nga nahimutang Barangay Rufohill, lungsod sa Buenavista. Target kining mahuman sa Abril 15, 2026. (Hulagway gikan sa NIA-7)
PH opisyal nga mapa, charts nagpakita sa maritime jurisdiction sa WPS – NAMRIA
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Gi-klaro sa National Mapping and Resource Information Authority (NAMRIA) ang papel sa mga opisyal nga mapa sa Pilipinas ug ang mga utlanan sa exclusive economic zone (EEZ) sa nasud sa paghulagway ug pagpanalipod sa maritime jurisdiction sa nasod sa West Philippine Sea taliwala sa bag-ong diskusyon sa publiko bahin sa isyu.
Sa usa ka pahayag niadtong Miyerkoles, ang NAMRIA miingon nga ang Pilipinas pormal nga nagsagop sa ngalan nga “West Philippine Sea” sa mga publikasyon sa gobyerno sukad niadtong 2012.
Sumala niini nga palisiya, ang NAMRIA nagbutang sa label nga makanunayon sa mga opisyal nga mapa ug mga chart niini, lakip ang mga administratibong mapa, topographic nga mga mapa, thematic nga mga mapa, ug mga nautical chart nga gigamit alang sa nabigasyon.
Kini nga mga materyales, matod pa sa ahensya, mga teknikal nga reperensiya nga mga dokumento nga gigamit sa mga marinero, tigplano, tigdukiduki, ug mga institusyon, sa lokal ug internasyonal, alang sa nabigasyon, impormasyon sa heyograpiya, ug kaluwasan sa kadagatan.
Mga utlanan sa EEZ
Ubos sa internasyonal nga balaod, ang NAMRIA miingon nga ang EEZ sa nasod moabot hangtod sa 200 nautical miles gikan sa archipelagic baselines niini.
Matud pa nga kini nagmugna sa usa ka padayon nga kurbado nga utlanan, susama sa ngilit sa usa ka lingin, dili usa ka polygon nga hinimo sa tul-id nga mga linya.
Tungod niini, ang ahensya miingon nga ang usa ka mubo nga lista sa mga koordinasyon dili tukma nga maghubit sa mga limitasyon sa dagat sa nasud, ug ang utlanan girepresentahan pinaagi sa tukma nga datos sa geospatial nga nakuha gikan sa mga baseline sa archipelagic nga gihubit sa RA 9522, nga nagtugot sa mga sistema sa nabigasyon ug software sa pag-mapa sa pagkalkula sa mga limitasyon sa husto.
Ang RA 9522, gilagdaan niadtong Marso 2009, ug nag-amendar sa nangaging mga probisyon, mao ang Philippine Archipelagic Baselines Law nga nag-redefine sa maritime territory sa nasod aron mahiuyon sa United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS).
Internasyonal nga mga sumbanan
Ang NAMRIA nagkanayon nga ang mga nautical chart niini nagsunod sa international hydrographic standards ug gigamit sa mga barko sa Pilipinas ug langyaw nga naglawig sa kadagatan ubos sa hurisdiksyon sa Pilipinas.
Ang mga chart gisumite sa mga may kalabotan nga internasyonal nga teknikal nga mga lawas, lakip ang International Hydrographic Organization, nga nag-integrate sa Philippine geographic nga impormasyon sa global maritime record, pagsuporta sa luwas nga paglawig ug responsable nga kalihokan sa kadagatan.
Ang NAMRIA nag-ingon nga kini magpadayon sa pagsuporta sa iyang mandato sa paghimo sa tukma ug kasaligan nga geospatial nga impormasyon, nga nag-ingon nga kini magpadayon sa pagtuboy sa nasudnong soberanya, maritime safety, disaster preparedness, ug maayong pagdumala sa kahinguhaan pinaagi sa siyentipikanhong husto ug internasyonal nga pagsunod sa mga mapa ug mga chart.Ang opisyal nga administratibong mapa mahimong ma-access pinaagi sa NAMRIA website: https://namria.gov.ph/Downloads/AdminMap/AdminMapPH.jpg.
Ang NAMRIA nagpatin-aw kon sa unsang paagi ang opisyal nga mga mapa sa Pilipinas ug mga chart sa dagat nagpakita ug makatabang sa pagpanalipod sa katubigan sa nasod sa West Philippine Sea. Pagsunod sa palisiya sa gobyerno ug internasyonal nga mga sumbanan, kini nga mga mapa naggamit sa ngalan nga West Philippine Sea ug tukma nga datos sa lokasyon aron ipakita ang Exclusive Economic Zone (EEZ) sa nasud, nga nagtabang sa pagsiguro sa luwas nga pagbiyahe sa dagat ug pagtuboy sa nasudnon nga soberanya. (Hulagway gikan sa PIA)
CSC nanawagan alang sa mga nominasyon sa 2026 Gawad Lingkod Bayani
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang Civil Service Commission (CSC) nanawagan alang sa mga nominasyon sa 2026 Gawad Lingkod Bayani alang sa mga trabahante sa gobyerno nga mipakita ug dangal, puso, at galing sa serbisyo publiko.
Ang deadline alang sa electronic nga pagsumite gitakda sa Marso 31, 2026 ngadto sa CSC Regional o Field Office diin nahimutang ang ahensya sa nominado.
Kinahanglang idetalye sa mga nominado ang ilang mga nahimo sa miaging tulo ka tuig, o Fiscal Years 2023, 2024, ug 2025.
Ang mga porma sa nominasyon ug dugang impormasyon kabahin sa 2026 Gawad Lingkod Bayani makita sa mosunod nga website: https://www.csc.gov.ph/programs/honor-awards-program/gawad-lingkod-bayani.
Ang CSC nagpahigayon ug tinuig nga pagpangita alang sa talagsaong mga trabahante sa gobyerno aron pasidunggan ang ilang talagsaong kontribusyon sa nasod ug maayong pamatasan.
Ang matag ahensya sa gobyerno mahimong mag-nominate sa mga outstanding nga empleyado sa gobyerno, ug ang ilang opisina/opisyal sa pagdumala sa human resource maoy mag-andam sa mga nominasyon.
Ang mga pribadong indibidwal o organisasyon mahimo usab nga magrekomenda sa mga indibidwal o grupo alang niini nga award.
Ang mga kwalipikado nga mga nominado naglakip sa bisan kinsa nga tinudlo nga opisyal ug empleyado nga adunay permanente, temporaryo, coterminous, contractual, casual, provisional, substitute, fixed term status sa trabaho sa gobyerno, sa Pilipinas man o sa gawas sa nasud.
Mahimo usab nga ma-nominate ang mga napili nga opisyal, apil ang mga opisyal ug empleyado sa barangay, basta makatuman sila sa mga kondisyon nga gitakda sa CSC.
Tulo ka mga pasidungog ang ihatag: ang Gawad Lingkod Bayan sa Presidente, ang Gawad Dangal ng Bayan, ug ang Gawad Pagasa.
Ang mga mananaog makadawat ug automatic promotion sa sunod nga mas taas nga posisyon, cash reward nga P200,000 alang sa tagsa-tagsa ka awardees, ug P100,000 sa matag miyembro sa grupo nga awardee nga adunay hangtod sa lima ka miyembro.
Ang mga mananaog makadawat usab og gold-gilded medallion ug Presidential Plaque.
Dugang pa, ang awardee o usa nga gitudlo nga kwalipikado nga benepisyaryo makadawat ug scholarship grant ug usa ka komplimentaryong executive check-up sa kauban nga mga ospital sa CSC sulod sa usa ka tuig pagkahuman gihatag ang award.
May nailhan ka ba nga kawani sa gobyerno nga angayan nga ilhon sa ilang nagdilaab nga kasingkasing, dungog, ug serbisyo? Kini ang imong higayon nga ipahibalo ang ilang mga paningkamot ug maugmad ang tinuod nga gugma ug serbisyo alang sa atong nasud pinaagi sa pag-nominar kanila sa Gawad Lingkod Bayani 2026! (Hulagway gikan sa CSC/PIA)
SEC naglansang sa 6% nga interest sa loans
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Ang tanan nga pahuwam nga walay collateral, general purpose loans nga gitanyag sa mga financing companies ug lending companies nga dili molapas sa P10 mil ug bayran sulod sa 4 ka buwan sugod Abril 1, 2026, kinahanglang dili na molapas ang nominal interest rate sa 6 porsyento matag buwan (o 0.20% matag adlaw nga tubo.
Kini maoy unod sa Securities and Exchange Commission (SEC) Memorandum Circular No 14, nga giulohanan og Recalibrated Ceilings on Interest Rates and Other Fees Charged by Financing and Lending Companies, nga gipadayag usab sa SEC didto sa Kapihan sa PIA.
Pinaagi ni Dione Drew Diano, information officer sa SEC Region 7, gibutyag nga kadtong uban nga mga loans dili na ma cover.
Ang SEC, para masuportahan ang mga small business and ang pag take-out og loan sa mga tawo, aron maencourage sila sa pagloan, naa kita’y gihimo, og kini ang recalibrated ceilings on interests, matud ni Diano.
Atong gi-set nga 6% ra jud ang nominal interest rates ug 12 % ang monthly cap sa effective interest rates, dugang niya.
Ang Effective Interest rates mao kadtong kinatibuk-an nga interest apil na ang uban nga bayranan ug charges nga kinahanglan usab nga gipadayag na una nagdto sa nanghuwam, subay sa balaod sa Truth in lending Act.
Sa mga multa tungod sa uwahi nga pagbayad, o wala pagbayad, 5% lamang matag buwan sa binuwan nga bayranan ang gitugot, subay sa MC 14.
Sa mga makalapas niini nga prescribed ceilings, pagasilotan sa P50 mil nga lulta sa una nga higayon, doble sa unang multa o ngadto na sa us aka milyon sa ikaduhang paglapas ug pagkansela na sa Certificate of Authority ug Certificate of Incorporation sa Lending ug Financing company ang silot sa ika tulo nga paglapas.
Dugang pa, ang bisan unsa nga matang sa pagdiskarte aron malikayan ang gimandu sa circularisipon nga lakang paglapas sa mandu ug usa na ka paglapas, segun sa MC.
Hinuon, dili maapil niini ang mga bangko, investment houses, savings ug loan associations, insurance companies ug cooperatives.
ISUMBONG SA SEC. Kon may nagtanyag og pahuwam nga ang interest sa gihuwaman nga kwarta nga bayaran sulod sa 4 ka buwan, molapas na sa 6%, supak na kana sa balaod ug kinahanglang isumbong sa SECFD, matud ni Dione Drew Diano, information officer sa SEC. (Hulagway gikan sa PIAbohol)
BALAK
GIMATUTO MO AKO GINOO
Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Ang tawo gibuhat sama sa hulagway sa GINOO
Gihuypan aron makabaton ug kalag ang tawo
Gipapuyo sa paraiso para sa kahangturan
Sa kinabuhi nga wala’y suliran
Apan ang tawo haguka ug baruganan
Dali nalingla sa mga tam-is ug sinultihan
Nawala sa panumduman ang pahimangno
Kay gilingla sa yawa sa IYANG mga mando
Ug nahitumpawak ang tawo sa kasal-anan
Kay nakasupak sa IYANG kasugu-an
Gipapahawa sa paraiso nga gihinginlan
Nawad-an sa katungod kay gi-usikan
Gisilutan ang tawo sa kamatayon
Tungod sa iyang pagka masupilon
Apan gihigugma gihapon ang rawo sa GINOO
Gipadad-an ug manluluwas ang tawo
Naluwas tawo pinaagi sa kamatayon ni KRISTO
Didto sa bukid sa Kalbaryo
Natubos ang tawo sa IYANG dugo
Nga mibuhagay sa lawas nga nagkadugo
Sa kamatayon ni KRISTO daghan nahigmata
Nga SIYA ang manluluwas nga gipadala
Sa IYANG pagkamatay nabuak ang templo
Ang synagoga alampo-anan sa mga Hudeyo
Aron ang tawo IYANG kahimut-an
Magsubay sa gilated nga dalan
Magtuman sa IYANG napulo ka mga sugo
Aron tawo dili ka mamu-mo
Magbantay sa adlaw’ng Dominggo
Ang adlaw nga gibala-an sa GINOO
Isalikway una ang mga gimbuhaton
Paghimaya sa GINOO ang tumanon
Maglikay sa mga dapit sa kahilayan
Aron ikaw dili.mahitumpawak sa kasal-anan
Sa kanunay dalha ang imong rosaryohan
Aron ang yawa daku ug likayan
Tahura ang imong mga ginikanan
Labi na ang mga katigulangan
Sila ang nag-umol sa imong pagka tawo
KAY GIMATUTO MO AKO GINOO