Ang Kusog nga Tay-og sa Politika
Ni ELEAZAR TUTOR ACAMPADO
DAW gitay-og sa makusog nga linog ang tibuok Pilipinas niadtong Pebrero 19 sa buntag sa pagdeklarar ni Bise Presidente Sara Duterte nga magpapili siya isip presidente sa umaabot nga piniliay sa 2028. Sa kakusog niini, ang aftershock mikanit pa ngadto sa gawas sa nasod.
Bisan layo pa ang Mayo 8, 2028, ang pagdeklarar ni VP Sara nagmugna na og dagkong mga balod nga mamahimong tsunami nga seguradong moabot sa atong baybayon dinhi sa Bohol.
Unsa man ang mamahimong epekto niini sa nasyonal nga politika, ug unsa ang buot ipasabot niini alang kanatong mga Bol-anon?
Alang sa politika sa Pilipinas, kini nagpasabot nga ang sunod nga mga tuig mapuno sa binanggaay sa mga gahom, imbestigasyon sa Senado ug Kongreso, ug ang pagpili kon hain nga kampo ang pundohan sa lokal nga mga lider.
Naghatag usab kinig pasidaan ngadto sa mga kongresista nga maghinay-hinay ug dili mopadayon sa ilang mga plano nga i-impeach siya sa Kongreso. Ug kon ma-impeach man sa Kongreso, nagpasidaan usab kini sa mga senador nga buot magpapili sa sunod eleksiyon nga magtimbang-timbang aron dili madiskuhedo ang karera sa politika sa umaabot nga mga tuig.
Kay dili man gyod ikalimod nga bisan pa sa pagdabu-dabo sa mga pangatake aron madaot ang ngalan ni Sara Duterte, siya gihapon ang nag-una sa mga surbey nga modaog kon ipahigayon karon ang eleksiyon. Kay halos 34 ngadto sa 36 porsento sa mga Pilipino ang hugot gihapon nga misuporta ni Inday Sara, ilabi na ang mga DDS sa Mindanao ug Kabisay-an.
Dinhi sa Bohol, kon atong basehan ang duha ka nanganging mga eleksiyon, dako ang suporta nga nadawat ni Sara sa mga Bol-anon ug sa mga kandidato nga giendorso sa bise presidente.
Ang mga Bol-anon nailhan nga intelehente nga mga botante. Apan aduna usab kitay kasaysayan nga mosuportag mga kandidato nga gikan sa Mindanao. Dili lang tungod sa heyograpiya ug kultural nga koneksiyon apan, naglanggikit usab ang mga dila sa paglitok sa Binisaya nga pinulongan.
Apan ang pagdeklarar og sayo ni VP Sara nagbutang usab sa atong mga politiko sa Bohol sa init nga lingkoranan. Gikan sa gobernador ngadto sa mga mayor mapugos na sila sa paghinay-hinay sa pagpili kon kinsa ang ilang dapigan. Magpabilin ba sila sa administrasyon ni Marcos aron padayon gihapon nga mabuboan sa mga proyekto o mounong sila sa pamilyang Duterte.
Sa banabana sa mga tigpangagpas sa politika, halos 3 sa upat ka bahin sa mga Bol-anon ang mohugop og suporta ni Inday Sara. Ug ang mga politiko nga naghunahuna sa ilang kaugmaon, magtimbang-timbang gyod og unsay maayo nga makatabang sa ilang karera sa politika ugma damlag.
Sa pagdeklarar ni Sara nga modagan sa pagka presidente sa piniliay sa 2028, gisugnoran usab niya ang kisaw sa politika nga nagdilaab na karon og dili na daling mapalong hangtod matapos ang eleksiyon sa 2028.
Niini, segurado sad nga mapuno sa pamolitika ang nasyonal nga politika. Ato lang gipanghinaot nga dili mapasagdan ang nag-unang mga serbisyo ngadto sa katawhan.
Ang mga Bol-anon padayon nga nagkinahanglan og suporta sa agrikultura, turismo ug imprastraktura. Masulbad ang kamahal sa isda, bugas ug uban pang papaliton karon sa Bohol.
Kon ang pundo sa gobyerno mahimo na nga gamiton sa pamolitika, basin ang mga proyekto sa kalungsoran ngadto na sa kabanikanhan sa tibuok lalawigan sa Bohol mapiot sa panagbangi sa duha ka higanteng bansagon sa politika karon sa atong nasod.
Unsa man ang imong tan-aw, Sano? Andam na ba ang Bohol sa laing Duterte era, o lahi na ang kumpas sa kasingkasing sa mga Bol-anon karong panahona?
(Si Eleazar Tutor Acampado, kanhi staff writer sa Bisaya Magazine. Nakadaog na sa Don Carlos Palanca Memorial Awards for Literature in Cebuano Short Stories. Ug kasamtangang nagserbisyo isip ikaduhang Sangguniang Barangay member sa West Poblacion, Garcia-Hernandez, Bohol.)