Ang Pagdaginot Taliwala sa Krisis sa Lana
NI:ELEAZAR ACAMPADO
DILI na gyod normal ang atong nasinati karon. Samtang ang gubat sa Tunga-tungang Sidlakan padayong naghulga sa global fuel market, nga mibabag sa 20 porsento sa suplay sa lana sa kalibotan pinaagi sa Strait of Hormuz diin ang Iran dunay dakong kontrol sa pag-ali sa mga tanker nga mangagi, ang Malacañang mideklarar na og national emergency. Kini pinaagi sa Executive Order (EO) 110 nga gipirmahan ni Presidente Ferdinand Marcos Jr.
Kining maong deklarasyon wala maghadlok sa mga Pilipino ilabi na sa mga Bol-anon. Kondili aron hatagan og gahom ang kagamhanan sa pagpatuman sa Unified Package for Livelihoods, Industry, Food and Transport (UPLIFT). Kini nagmugna usab og komite nga gipangulohan mismo sa presidente, aron maoy manalipod sa atong ekonomiya ug aron maseguro nga dili mabalda ang mga nag-unang serbisyo ngadto sa mga bulnerable nga mga sekto sa atong katilingban, apil na kitang mga Bol-anon nga nagsalig sa transportasyon ug agrikultura.
Dason niini, ang opisina usab sa Bise Presidente Sara Duterte nagpahibalo nga mopatuman usab sila og cost-cutting measures. Tumong niini nga makadaginot sa ilang budget sa ilang opisina aron makatigom og igong pundo nga mahatag diretso ngadto sa mga programa sama sa PagbaBAGo (free school supplies) ug ang paghatag og RIICE boxes o food bags alang sa mga pamilyang nanginahanglan.
Alang sa mga Bol-anon, kini usa ka pahinumdom nga sa panahon sa krisis, ang kagamhanan kinahanglan nga manguna sa pagsakripisyo sa ilang mga wala kinahanglana nga galastoon.
Gani gibanabana man ni Senador Sherwin Gatchalian nga kon mamenosan og 20 porsento ang maintenance ug travel expenses sa goberno, makadaginot ang nasod og 160 bilyon ka pesos. Kini nga kantidad dako na kaayong ikatabang aron dili kita mapiog sa utang samtang nagmahal ang lana.
Hinuon, kon makuhag balik kadtong sobra sa 1 ka trilyon ka pesos nga nakawkaw sa flood control scandal, maluag-luagan na unta ang problema wa mga Pilipino karon.
Sa laing bahin, sa Ubos-Balay-Balaoranan usab, sunod-suod ang pagpasaka og mga balaodnon nga nagtumong aron makaginhawag luag kitang mga konsumedor. Sama pananglitan sa No Reconnection Fee Act nga nagdili sa pagkolekta og reconnection fee sa kuryente ug tubig kon nabayran na ang utang. Anaa usab ang Ginhawa sa Kuryente Act nga nagtanyag og 50% ngadto sa 100% nga diskuwento sa kuryente alang sa mga nag-ilaid sa kalisod nga mga pamilya ug kadtong mikita lang og minimum nga suweldohan. Ug ang Fuel Subsidy para sa Mananagat nga maghatag og ₱5,000 nga fuel subsidy ngadto sa atong mga mananagat.
Kini nga mga lakang mahinungdanon kaayo ilabi na nga nagsugod na sa pagsuspenso sa pipila ka rota ang mga kompaniya sa eroplano ug barko sa atong kapupud-an. Diin ang fuel surcharge sa mga eroplano gipaabot nga mosaka ngadto sa Level 8 karong Abril. Ug ang epekto niini, mas momahal ang gasto sa pagbiyahe ug mas mahal na ang pagpadala og mga baligya.
Sahi sa atong nasinati sa pandemya, mobalik na usab ang set-up sa pagtrabaho nga remote work o work-from-home sa mga pribado ug publikong mga kompaniya kon kini posible sa ilang sitwasyon. Usa kini nga paagi nga mamenosan ang konsumo sa lana sa nasod.
Sa ato pa, ang krisis nagpugos kanato sa paggamit sa teknolohiya imbes nga magbiyahe. Usa kini ka oportunidad alang sa mga online workers ug freelancers kay seguradong ang mga kompaniya sa tibuok kalibotan, mosagop sa bag-ong teknolohiya gamit ang internet aron makamenos sa gasto sa ilang pagbaligya sa ilang mga produkto ug serbisyo.
Kining hagit sa panawagan sa Department of Energy nga magpahigayon kita og extreme energy conservation, angay natong seryosohon. Kay ang pagdaginot dili lang pagluwas sa atong kaugalingong bulsa, kondili nag-abag usab kita alang sa nasodnong seguridad.
Samtang ang atong mga senador nanglimbasog nga nagduso ug mapasar ang pagtangtang sa VAT ug Excise Tax sa lana, kita usab sa atong kaugalingong kapasidad kinahanglan usab nga mahimong manggihunahunaon sa paggamit sa petrolyo.
Ang dakong krisis karon sa suplay sa lana usa ka pagsulay sa atong kalig-on. Samtang ang mga lider didto sa Kaulohan nagkalkulo sa budget ug nagpanday og mga balaod, kita usab dinhi sa Bohol kinahanglan nga magpabiling mabinantayon sa mga mangabuso taliwala sa krisis nga atong nasinati.
Padayon kita sa pagdaginot, Sano. Kay ang pagdaginot karon dako kaayog ikatabang aron mahatagan natog kaseguroan ang atong ugma.