Ni: Jes B. Tirol
Daghangkahoy 29, 2026

Mga Pamaagi Ug Lakbang sa Patag nga Sukudbútan
(Methods and Procedures in Plane Geometry)
Bahin Ika-4 (Part 4)
Mga Alidóng (Circles)

Pasiuna
Ang mosunod nga mga lugpong adunay katalían sa mga alidong. Atong giuna pagsulat ang lunsay nga Binisayâ ug gisundan sa mga hubad sa Ininglis. (The following are terms associated with the circle. We first write the pure Bisayan terms and then give the English language translation.)

1. Alidong. – Ang alidong mao ang niták-op nga bawog diin ang matag tuldok (point) anaa sa managsama nga patag ug adunay managsama nga kaláy-on gikan sa taliwálà.
Circle. – A circle is a closed curve all of whose points lie in the same plane and are at the same distance from the center.

2. Libûlibô – Ang libûlibô sa alidong mao ang kaláy-on palibot sa alidong. Aduna kini ing 360° (Tulo kagatos kan-oman ka katági).
Circumference. – The circumference of a circle is the distance around the circle. It contains 360° (Three hundred sixty degrees).

3. Tungatid – Ang tungatid sa alidong mao ang badlis nga nagdugtong sa taliwalà ngadto sa tuldok nga anaa sa libûlibô.
Radius – A radius of a circle is a line joining the center to a point on the circumference.

4. Tungàtúngang Giwáng – Ang tungàtúngang giwang mao ang giwang nga namúgnà sa duruhá ka tungatid.
Central Angle – A central angle is an angle formed by two radii.

5. Likóg – Ang likóg mao ang kabahinanan sa libûlibô sa alidong.
Arc – An arc is a part of the circumference of a circle.

6. Luyák – Ang luyák o tungá sa alidong mao ang likóg nga tumbas sa katungâ sa libûlibô sa alidóng.
Semicircle – A semicircle is an arc equal to one-half of the circumference of a circle.

7. Gamay nga Likóg – Ang gamáy nga likóg mao ang likóg nga kubós sa luyák.
Minor Arc – A minor arc is an arc less than a semicircle.

8. Dakoán nga Likóg – Ang dakoán nga likóg mao ang likóg nga labaw sa luyák.
Major Arc – A major arc is an arc greater than a semicircle.

9. Latás – Ang paglatás sa likóg mao ang pagputol sa likóg.
Intercept – To intercept an arc is to cut off the arc.

10. Taludtód – Ang taludtód sa alidóng mao ang badlis nga nagsúmpay sa duruha ka mga tuldok sa libûlibô.
Chord – A chord of a circle is a line joining two points of the circumference.

11. Latástid – Ang latástid sa alidong mao ang taludtód nga molatás sa taliwálà.
Diameter – A diameter of a circle is a chord through the center.

12. Duhábok – Ang duhábok sa alidong mao ang badlis nga mosúgat sa alidong sa duruha ka mga túldok.
Secant – A secant of a circle is a line that intersects the circle at two points.

13. Liras – Ang lirás sa alidóng mao ang badlis nga modápat sa alidong sa usa ug usa lamang gayod nga tuldok bisan unsa kaláy-on kini gibúhat.
Tangent – A tangent of a circle is a line that touches the circle at one and only one point no matter how far produced.

14. Giliyokán nga Dagiway – Ang giliyokan nga dagíway (polygon) mao ang dagíway kansang tanan nga mga kilid lunlon mga talúdtod sa alidóng.
Inscribed Polygon – An inscribed polygon is a polygon all of whose sides are chords of a circle.

15. Nagliyók nga Alidong – Ang nagliyók nga alidóng mao ang alidong nga molabáy sa matag pamilík (vertex) sa dagíway.
Circumscribed Circle – A circumscribed circle is a circle passing through each vertex of a polygon.

16. Nagliyók nga Dagíway – Ang nagliyók nga dagíway mao ang dagíway kansang tanan nga mga kilid lunlon lirás (tangent) sa alidóng.
Circumscribed Polygon – A circumscribed polygon is a polygon all of whose sides are tangent to a circle.

17. Giliyokán nga Alidóng – Ang giliyokán nga alidóng mao ang alidóng kansang tanan nga mga kilid sa dagiway lunlon mga lirás.
Inscribed Circle – An inscribed circle is a circle to which all the sides of a polygon are tangents.

18. Bulubúlo nga Alidóng – Ang bulubúlo (concentric) nga mga alidong mao ang alidóng nga adunay managsama nga taliwálà.
Concentric Circles – Concentric circles are circles that have the same center.