Kasayuran kabahin sa Refund sa Bohol Light Bill Deposit
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Ang Energy Regulatory Commission nagpagawas ug usa ka regulasyon ubos sa Resolution No. 03, s. 2026 nga nag aprobar sa pag-adopt sa mga amendments sa Magna Carta alang sa Residential Electricity nga mga konsumidor.
Lakip sa maong balaod ang kabahin sa obligasyon sa pagbayad sa Bill Deposit ngadto sa mga electric distribution utilities.
Ang bill deposit maoy kantidad nga gibayad sa mga customers ngadto sa mga power distribution utilities isip garantiya nga mobayad gayud sa serbisyo sa kuryente nga gihatag sa mga utility providers, sama sa Bohol Light. Ang kantidad nga gideposito basi kini sa gisumite nga electrical plan sa dihang kini nag apply sa koneksyon sa kuryente. Kini paga ebalweton matag tuig kung pila ang average consumption sa konsumidor. Kung pananglitan, mas dako ang average niini nga konsumo kaysa nabayad nga bill deposit, kinahanglan usab kining e-rekompyut ug pagabarayan ang kulang niini.
Ang pag-refund sa mga bill deposits mandato kini ubos sa Article 7 ug Article 28 sa Magna Carta for Residential Electricity Consumers diin gilatid nga ang usa ka customer nga relihiyosong gabayad sa iyang electric bills “on time” sulod sa milabay nga duha ka tuig (o 24 months) ug walay record nga giputlan sa serbisyo sa kuryente maka-claim ug 100% refund.
Sugod sa bulan sa Marso 2026, ang refund sa bill deposit kay automatic nang mo credit sa binuwan nga balayrunon sa kuryente ngadto sa mga kwalipikadong konsumidor ug dili na kinahanglan aplayan. Pinasubay kini sa balaod sa bag-o nga resolusyon. Adunay 842 ka mga konsumidor ang nakadawat sa maong refund sa bulan lamang sa Marso 2026 ug makita kini diha sa mga billing statement nga gipadala ngadto sa mga konsumidor.
Kung aduna kitay mga pangutana o clarification kabahin sa proseso sa pagbayad customer Bill Deposit, palihog ug tawag lamang sa atong hotline numbers at (038) 427-2372 or magpadala ug mensahe sa 0920-960-2372 / 0939-911-5671 or sa opisyal nga messenger account sa Bohol Light.
Mga Konsumidor giawhag pagkuha sa Water Bill pinaagi sa Internet
Sinulat ni Victor L. Tambis
Sa tinguha nga mahatagan ug kasayon ang mga konsumidor, ilabi na sa pagdawat sa binulan nga water bill, ang Bohol Water mipahibalo nga mahimo na kini nga madawat sa usa ka konsumidor pinaagi sa internet o “e-billing system”.
Ang “e-billing system” usa ka pamaagi diin ang binulan nga water bill madawat pinaagi sa email. Usa kini sa laing pamaagi sa pagdawat sa bill imbes nga e hatud sa tinugyanan o personal delivery ngadto sa panimalay mismo.
Aron makatagamtam sa maong pamaagi, ang konsumidor kinahanglan mo submit lamang o mo register sa buhatan sa Bohol Water sa iyang “email address”, aron sa maong address, ipadangat o ipadala ang binulan nga water bill. Ang email address sa usa ka konsumidor mahimong pagapulihan o e update pinaagi sa pagpahibalo sa buhatan sa Bohol Water.
Kon ang konsumidor mo pili pinaagi sa email, dili na siya makadawat sa printed water bill nga ihatud sa panimalay. Pagkakaron, ang mga email address nga pagadawaton sa Bohol Water mao lamang ang “Yahoo” ug “Gmail” accounts.
Padayon usab ang pag implementar sa “text blast”, diin usa kini sa mga pamaagi sa pagpahibalo sa konsumidor sa binulan nga water bill pinaagi sa text messages gikan sa Bohol Water. Aron maapil sa maong text blasts, giawhag ang mga konsumidor sa pag rehistro o pagpahibalo sa ilang mobile o cellphone number sa buhatan sa Bohol Water.
NBI nipasidaan sa publiko batok sa charity solicitation scam
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang National Bureau of Investigation (NBI) niadtong Lunes nipahimangno sa publiko batok sa mga laraw nga mangayo ug sponsorship ug mga donasyon ubos sa takos sa mga lehitimong non-government organizations (NGOs).
Sa gipagawas nga public advisory sa NBI, giingong ang mga sindikato sa kriminal nagpakaaron-ingnon nga mga opisyal sa gobyerno ug prominenteng personalidad ug bakak nga nag-angkon nga kauban sa mga giila nga NGO.
Partikular nga gipahimangnoan ang publiko batok sa paggamit sa caller ID spoofing technology, usa ka paagi nga makapahimo sa mga sad-an sa pagmaniobra sa mga numero sa telepono ug paghimo sa mga tawag o mensahe nga morag gikan kini sa mga lehitimo ug rehistrado nga contact numbers sa mga nailhang opisyal o personalidad.
Matud pa sa NBI nga sa pipila ka mga higayon, bisan ang pagbalik sa mga tawag mahimong magkonektar sa daw mga lehitimong linya, dugang nga komplikado ang pag-verify ug pagdugang sa peligro sa paglimbong.
Ang NBI nagkanayon nga ang kasagarang mga timailhan sa malimbungon nga kalihokan naglakip sa wala gipangayo nga komunikasyon nga nagpakita nga ang nakadawat napili isip sponsor o donor; pagpahamtang sa pagkadinalian o pagpit-os nga ipadala dayon ang mga pondo; mga hangyo alang sa pagbayad nga ibalhin sa personal o dili opisyal nga mga account; ug walay pormal nga sinulat nga mga hangyo o dokumentasyon sa opisyal nga letterhead.
Gitambagan sa NBI ang publiko nga magbinantayon ug likayan ang pagbalhin sa kwarta nga gibase lamang sa mga tawag sa telepono, mensahe, o online nga komunikasyon, bisan kung unsa ka tinuod ang gigikanan.
Gi-awhag usab ang publiko nga direktang mo-kontak sa hingtungdang opisyal o organisasyon gamit ang mga verified contact details nga wala gihatag sa soliciting party.
Ang umaabot nga donor kinahanglan usab nga magkinahanglan ug pormal nga dokumentasyon, lakip ang pruweba sa pagparehistro sa Securities and Exchange Commission (SEC) o sa Department of Social Welfare and Development (DSWD), kung mahimo.
Ang mga indibidwal nga nagtuo nga sila gitarget o nabiktima sa maong mga laraw gi-awhag nga i-report dayon ang butang ngadto sa NBI Cybercrime Division sa (02) 8523-8231, local 3724, o cybercrimedivision24@gmail.com.
Ang NBI nagkanayon nga ang mga sad-an sa maong mga buhat husayon subay sa balaod ug mahimong manubag ubos sa Republic Act No. 10175 (Cybercrime Prevention Act), Revised Penal Code provisions on estafa, ug uban pang may kalabutan nga mga balaod.
Matud pa sa gipagawas nga public advisory sa NBI, ang mga sindikato sa kriminal nagpakaaron-ingnon nga mga opisyal sa gobyerno ug prominenteng personalidad ug bakak nga nag-angkon nga kauban sa mga lehitimong non-government organizations (NGOs). (Hulagway gikan sa sa NBI/PIA)
2,959 tricycle drivers sa Tagbilaran City nakadawat ug 5K cash relief assistance
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Mikabat sa 2,959 ka mga rehistradong traysikol drayber sa dakbayan ang nakadawat ug cash relief assistance (CRA) niadtong Miyerkules, Abril 8, 2026, gikan sa Department of Social Welfare and Development (DSWD) isip hinabang sa nagkataas nga presyo sa gasolina.
Ang cash aid usa ka one-time grant isip tubag sa gobyerno aron makunhoran ang epekto sa bag-ohay nga pagtaas sa presyo sa lana nga nalambigit sa mga tensyon sa Middle East, nga nakadaot sa kita sa sektor sa transportasyon.
Ubos sa programa, ang matag drayber nakadawat ug P5,000 pinaagi sa Assistance to Individuals in Crisis Situations (AICS), usa ka iskema sa gobyerno nga naghatag ug emergency financial support.
Ang mga benepisyaryo, nga pulos rehistrado ubos sa Business Permits and Licensing Office (BPLO), nakadawat sa ayuda sa gitakda nga payout venues sa Tagbilaran City Central Elementary School, Ubujan Elementary School, ug San Isidro National High School.
Ang pag-apod-apod adunay duha ka iskedyul – gikan sa alas 6 sa buntag hangtod sa alas 12 sa udto, ug gikan sa ala 1 sa hapon. hangtod alas 5 sa hapon.
Aron masiguro ang hapsay ug episyente nga pagbayad, ang kagamhanan sa dakbayan sa Tagbilaran mipatuman ug digital queuing system nga gitumong sa pagpaminus sa taas nga linya ug pagpadali sa proseso.
Hinabang pinansyal sa naglisod nga mga drayber
Alang sa 71 anyos nga tricycle driver nga si Sergio Apayor, ang 5K nga cash assistance naghatag ug hinabang pinansyal sa mga traysikol drayber nga sama niya nga nakigbisog sa krisis sa ekonomiya karon.
“Daku ko ug pasalamat ani nga hinabang tungod kay magamit ni nako ug pagpa-renew sa mayor’s permit sa akong tricycle unit,” matud pa ni Apayor.
Samtang si Arnold Baloncio, 40 anyos nga taga lungsod sa Dagohoy ug kasamtangang nagmaniho sa usa ka tricycle unit sa Tagbilaran City, nagpasalamat sa gobyerno sa cash relief assistance tungod kay dako kini nga tabang sa panginahanglanon sa iyang pamilya niining panahon sa krisis.
“Daku kaayo ko ug pasalamat sa gobyerno ani nga ayuda. Makapalit nako ani ug bugas para sa akong pamilya,” paambit ni Baloncio.
Si Tagbilaran City Mayor Jane Yap, kinsa mipahibalo sa pagbayad niadtong Martes, miingon nga ang inisyatiba usa ka konkretong lakang aron matabangan ang mga drayber sa traysikol nga nagpadayon sa paghatag ug importanteng serbisyo sa transportasyon bisan pa sa mga hagit sa ekonomiya.
Matud pa niini nga ang mga tricycle drivers mao ang backbone sa adlaw-adlaw nga pagbyahe.
Ang inisyatiba nagsuporta sa direktiba ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr., kinsa mideklarar ug state of national energy emergency, ingon man ang memorandum circular nga gi-isyu ni DSWD Kalihim Rex Gatchalian isip tubag sa sitwasyon.
Ang Social Welfare and Development (SWAD) Team Leader sa DSWD-7 sa Bohol nga si Lairisa Ballasa, nitunol sa P5,000 nga cash relief assistance (CRA) ngadto sa usa ka benepisyaryo nga traysikol drayber sa Tagbilaran City Central Elementary School niadtong Abril 8, 2026. Ang hinabang gituyo aron makatabang sa epekto sa pagsaka sa presyo sa lana, nga gimaneho sa nagpadayong krisis sa transportasyon sa Middle East. (Hulagway gikan ni Elvira C. Bongosia/PIA7-Bohol)
Kagamhanan sa probinsiya sa Bohol nipatuman ug mga lakang sa pagdaginot
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Taliwala sa pagsaka sa gasto sa gasolina, ang Panggamhanan sa Probinsiya sa Bohol nimando sa tanang local government units sa pagsagop sa mga lakang sa pagdaginot sa pagpahigayon ug mga fiesta ug lokal nga mga kalihukan.
Si Gob. Erico Aristotle Aumentado ni-isyu sa Executive Order No. 13, Series of 2026, nga nag-awhag sa mga Local Government Units (LGUs), barangay, ug community organizations sa pagpraktis sa fiscal discipline samtang padayong gipreserbar ang kultura ug tradisyon sa komunidad.
“Atong gi-awhag ang tanang LGUs, mapa-lungsod man, siyudad, o barangay, ug mga community-based associations sa tibuok Probinsya sa Bohol nga magpatuman ug mga austerity measures sa pagpahigayon ug mga foundation days, fiestas, ug uban pa nga mga local celebrations,” matud pa ni Aumentado sa iyang Facebook post niadtong Abril 8.
Gihisgotan sa mando ang mga hagit sa ekonomiya sa kalibutan, lakip ang pag-usab-usab sa presyo sa gasolina ug mga pagkabalda sa kadena sa suplay, nga nagdugang sa gasto sa mga butang ug naglisud sa mga kapanguhaan sa gobyerno ug panalapi sa panimalay.
Ubos sa polisiya, giawhag ang mga LGU nga limitahan ang dili kinahanglanon nga paggasto, likayan ang sobra nga mga kalihokan, pagpadako sa lokal nga kahinguhaan, ug pagsiguro sa transparency sa mga galastuhan nga may kalabotan sa panghitabo.
Ang mga tinigom gikan sa gipa-us-os nga mga selebrasyon girekomendar nga ibalhin ngadto sa mga importanteng serbisyo sama sa panglawas, edukasyon, seguridad sa pagkaon, pagpanalipod sa kinaiyahan, ug pagpangandam sa kalamidad.
Sa samang higayon, ang mando nagsuporta sa pagpatunhay sa lokal nga panginabuhian pinaagi sa pagpasiugda sa mga trade fair, mga merkado sa pagkaon, ug mga kalihokan sa ekonomiya nga nakabase sa komunidad nga makabenepisyo sa mga micro, small, ug medium nga negosyo.
Gi-awhag ang mga selebrasyon nga magpabiling makahuloganon, base sa kultura, ug malungtaron sa kinaiyahan.
Matud pa ni Aumentado nga ang kagamhanang probinsyal manguna pinaagi sa panig-ingnan pinaagi sa pagpatuman sa mga lakang sa pagdaginot sa kaugalingon nga mga kalihokan samtang naggiya sa mga LGU sa pagsagop sa polisiya.
Nag-una pinaagi sa panig-ingnan, ang Governor’s Cup karong tuiga gikansela, uban sa pagpaubos sa mga kalihokan sa Sandugo sa Bohol nga selebrasyon, isip kabahin sa mga lakang sa pagkonserba sa kahinguhaan sa probinsiya.
Ang kamandoan miepekto dayon, nga nagpalig-on sa pasalig sa probinsya sa responsable, responsive, ug lig-on nga pagdumala samtang gibalanse ang ekonomikanhong kaalam ug kalamboan sa komunidad.
Nanguna pinaagi sa panig-ingnan, ang kagamhanang probinsiyal sa Bohol mikanselar sa Governor’s Cup karong tuiga, dungan sa pagpaus-os sa mga kalihokan sa selebrasyon sa Sandugo sa Bohol, isip kabahin sa mga lakang sa pagkonserba sa kahinguhaan sa probinsiya. ((Hulagway gikan ni Elvira C. Bongosia/PIA7-Bohol)
Temporaryong usbaw sugod Abril 10
Plete sa OceanJet Tagbilaran-Cebu P1K tourist, P1,560 business class
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Sugod sa Abril 10, ipatuman na sa nag-unang fastcraft ferry service nga nag-alagad sa Tagbilaran-Cebu-Tagbilaran nga ruta ang usbaw sa pletehan sa pasahero ug kargamento.
Gilantaw nga makaapekto og dako sa turismo ilabi na sa mga kompirmado na nga bookings sa Bohol, ang usbaw, matud pa sa Oceanjet, pinasubay sa nagpadayon nga pagsaka sa presyo sa igtutubil ug pagsunod sa kasamtangan nga advisory sa tinugyanan sa mga sakayang pangdagat.
Ang usbaw, magalakip na usab sa 10 porsyento nga dugang alang sa krudo sa tanan nga ruta nga giserbisyohan sa fast ferry service.
Subay sa Maritime Authority of the Philippines (MARINA) Advisory No. 2026-15, gitugot lamang ang labing daku nga usbaw tamanm sa 30 porsyento sa pletehans a kargamento ug pasahero subay usab sa Required Rate Adjustment (RRA) nga gipagawas niadtong Marso 27, 2026.
Gimandu usab sa MARINA ang pagpahibaw sa publiko sa dili pa mopatuman sa gikinahanglang adjustments.
Nunot niini, ang bag-ong pletehan sa Tagbilaran Cebu Tagbilaran nga ruta sugod Abril 10: sa tourist ug open-air accommodation: P1,000 samtang P1560 ang sa Business Class.
Ang Tagbilaran Siquijor-Tagbilaran tourist ug Open Air Accommodation: P 1000, samtang ang sa Business Class: P 1,560
Gihapon.
Ang Tagbilaran – Dumaguete o Dumaguete -Tagbilaran Tourist ug Open Air Accommodation: P 1,170, samtang ang Business Class: P 1,820.
Sa laing bahin, ang Cebu –Getafe ug Getafe-Cebu Tourist ug Open Air Accommodation: PHP 585, samtang ang business Class: P 1040.
Nakasabut usab ang OceanJet nga ang paghimo sa adjustment maka-apekto sa mga travel plans sa kadaghanan, ug nangayo na sila og dispensa sa kahasul nga ikatanyag niini, apan gipaneguro usab sa barko nga kining adjustment, temporary lamang ug ibalik usab kini sa naandan kon momaayo na ang presyo sa krudo.
LIBO-LIBOT. Alang sa mga turista nga ganahan mosuroy sa Bohol agi sa Cebu, Dumaguete o Siquijor, dala sa rate adjustment, P1,000 na ang plete sa tourist o open air accommodation sa OceanJet Fast Ferries, P1,560 usab sa business class, sugod Abril 10, 2026. (Hulagway gikan sa PIABohol/OceanFast Ferries)
Gobyerno naglusad ug mga subsidyo sa transportasyon, diskwento sa pamasahe
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Gipahibalo ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr. niadtong Huwebes nga ang gobyerno maglusad sa usa ka nationwide transport assistance package sugod Abril 15, lakip na ang subsidized nga pletehan ug mga diskwento sa gasolina, isip kabahin sa paningkamot nga makunhoran ang epekto sa pagsaka sa presyo sa lana.
Ang Presidente miingon nga ang mga lakang naglakip sa pagpatuman sa Department of Transportation (DOTr) Service Contracting Program, pagtanyag ug bayad sa mga drayber ug operators ug labing menos 20 porsiyento nga diskwento sa plitehan alang sa mga sumasakay, uban sa fuel subsidy alang sa mga public utility vehicles.
“Kaya naman simula April 15, ipapatupad ng DOTr ang Service Contracting Program. Sa ilalim ng programang ito, babayaran namin ang ating mga operator at driver ng mula P40 hanggang P100 kada kilometro. Dagdag ito sa kanilang kita mula sa pamasahe,” matud pa ni Marcos human sa tigom sa Unified Package for Livelihoods, Industry, Food, and Transport (UPLIFT) Committee.
Sa maong UPLIFT Committee nga tigom, gihisgotan ang pinakaulahing mga kalamboan sa Middle East ug pag-assess sa mga lakang sa gobyerno aron maminusan ang epekto niini sa nasud, ilabina ang padayon nga pagsaka sa presyo sa gasolina.
Alang sa mga sumasakay, ang Presidente miingon nga ang gobyerno mohatag ug labing menos 20 porsiyento nga diskwento sa pletehan, uban sa mga ruta nga gidesinyo sa pagkonektar sa mga linya sa tren ug sa mga nag-unang bus corridors aron maseguro ang mas paspas, mas episyente, ug mas kasaligan nga pagbiyahe.
Ipatuman kini sa tibuok nasod ug maapil ang kapin o kulang sa 50,000 nga PUV, 1,000 operator ug mokabat sa 15 milyong pasahero.
Ang Service Contracting Program ipatuman sa off-peak hours aron masigurong may masakyan gihapon ang publiko bisan dili sa rush hour. Tanang moapil adunay GPS monitoring aron masiguro nga aktwal ang byahe ug maayo ang serbisyo.
Gawas niini, gipahibalo usab ni Marcos nga magpatuman usab ug P10 matag litro nga tihap alang sa public utility vehicle nga adunay maximum nga 150 liters matag semana sulod sa tulo ka buwan.
Ubos sa Service Contracting Program, bayran na sa gobyerno ang mga drayber ug operator dugang sa pletehan nga ilang kinitaan. Aduna usab minimum nga 20% nga diskwento sa plitehan sa mga sumasakay, ug ₱10 matag litro nga fuel subsidy alang sa mga PUV. Tumong niini nga mapadayon ang dagan sa pagbiyahe, maprotektahan ang kita, ug himuong barato ang pletehan sa daghang mga Pilipino. (Hulagway gikan sa PCO/PIA)
BALAK
ANG UTANG KABUBUT-ON
Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Gina-ingon ang utang dapat pagabayaran
Kay inyo kanang gikasabutan
Aron dili maduhigan ang imong kadungganan
Atubangan sa katilingban
Ang kinabuhi sa tawo utang sa GINOO
Peru gi-abusohan sa tawo
Pinaagi sa iyang pagka masupilon
Hinono-a gisilutan ang tawo sa kamatayon
Sa kalisud sa panginabuhi
Ang tawo wala nay mapili
Mangutang aron makapadayon nga mabuhi
Aron masulbad mga suliran sa kinabuhi
Kon ang utang mabayran sa takda’ng panahon
Imong kadungganan sa katilingban dayegon
Adunay tawo kon mangutang maayo mohangyo
Panahon sa pagbayad dili na pakita magpalayo
Dunay mga higayon nga dili kalikayan
Kon ikaw biktima sa kahigayonan
Sa panahon sa kalamidad kusog ang ulan
Ug mibuhagay ang baha gikan sa kabukiran
Ang maagi-an sa baha gibanlas tanan
Usa ka sa gipang-anod nga walay gi-abayan
Gapungapunga taliwala sa makusog nga sulog
Nangindahay nga dunay tabang ikahulog
Gidungog sa langit ang imong pangaliya
Adunay mitabang kanimo ug naluwas ka
Daku nimo’ng pasalamat sa niluwas kanimo
Gibati nimo ANG UTANG KABUBUT-ON nga dili kabayran ug salapi sa tawo