PAGTUKIB

PAGTUKIB
Ni: Jes B. Tirol
Kiling 12, 2026

Mga Pamaagi Ug Lakbang sa Patag nga Sukudbútan
(Methods and Procedures in Plane Geometry)
Bahin Ika-6 (Part 6)
Mga Gitló (Triangles)

Pasiuna
Alang sa mga kanhiay nga buhilaman, ang matimatika sa Sukudbutan ila nang nahimúslan.
Ila nang makalangkalang ang langyab (area), kaláy-on, ug padulngan pinaagi sa paggamit sa mga
pamaagi sa sukod-gitló (trigonometry).
Atong tukibon karon ang kabahin sa sugisayod (definition) sa gitló.

A.GITLÓ (TRIANGLE)

1. Gitló. – mao ang dagiway (polygon) nga adunay tulo ka mga kilid. Ang pamilík (vertex)
   sa gitló mao ang tuldók diin ang duruha ka mga kilid magatagbô.
   Triangle. – is a polygon having three sides. A vertex of a triangle is a point at which two
   of the sides meet.
2. Kiwis-gitló.- mao ang gitló nga walay mga kilid nga tumbas.
   Scalene Triangle. – is a triangle having no equal sides.
3. Duhalid gitló. – mao ang gitló nga labing kubós adunay duruha ka kilid nga túmbas.
   Isosceles Triangle. – is a triangle having at least two equal sides.
4. Bíl-id; Tumbaslid gitló. – mao ang gitló diin managtumbas ang tulo ka mga kilid.
   Equilateral Triangle. – is a triangle have three equal sides.
5. Taróng gitló. – mao ang gitló nga adunay taróng-giwáng (right angle).
   Right Triangle. – is a triangle having a right angle.
6. Bíkà-gitló. – mao ang gitló nga adunay bíkà-giwáng (obtuse angle) o giwáng nga labaw
   kay sa 90º (kasiyaman nga katági) apan kubós sa 180º.
   Obtuse Triangle. – is a triangle having an obtuse angle or an angle greater than 90º
   but lesser than 180º.
7. Siót-gitló. – mao ang gitló nga adunay tuló ka mga siót-giwáng o giwáng nga kubós sa 90º.
   Acute Triangle. – is a triangle having three acute angles or angle less than 90º.
8. Ungâ nga gitló. – mao ang mga gitló nga managsama ang kadák-on ug ang hulagway.
   Ang duruhá ka gitló mga ungâ kon ang ilang ámbid (corresponding) nga mga kilid ug giwáng mga túmbas.
   Congruent Triangle. – are triangles which have the same size and the same shape. Two
   triangles are congruent when their corresponding sides and angles are equal.
9. Kaámgid nga gitló. – mao ang mga gitló kansang ámbid nga mga giwáng túmbas ug
   kansang ámbid nga mga kilid mga bagay (proportion).
   Similar Triangles.- are triangles whose corresponding angles are equal and whose
   corresponding sides are in proportion.

B. MGA LINAIN NGA BADLIS SA GITLO
(SPECIAL LINES IN A TRIANGLE)

1. Tigtúngà sa Giwáng sa Gitló. – mao ang badlis nga motúngà sa giwáng ug mopadayon
   ngadto sa pikas bángì nga kílid.
   Angle Bisector of a Triangle. – is a line that bisects an angle and extend to the opposite side.
2. Buód (median) sa Gitló (Tidlók nga Tigtungà sa Kilid). – mao ang badlis gikan sa
   pamilík ngadto sa gítngà (midpoint) sa bángì nga kílid.
   Median of a Triangle (Perpendicular Bisector of a Side). – is a line from a vertex to
   the midpoint of the opposite side.
3. Baróg ngadto sa Kilid sa Gitló. – mao ang badlis gikan sa pamilík nga tídlok sa bángì
   nga kílid.
   Altitude to a Side of a Triangle. – is a line from a vertex perpendicular to the opposite side.