Nganong Nihilak Kita Alang Kang Rene?
ADUNAY mga balita nga moagi lang sa atong mga mata. Mabasa nato sa atong mga selpon samtang nagkape. Mahisgotan sa sulod sa merkado. Masibya sa kahanginan pinaagi sa radyo ug telebisyon. Mapasa-pasa diha sa social media. Ug inigkaugma, lain na usab ang atong hisgotan.
Apan adunay mga estorya nga dili lang nato mabasa. Mabati usab, motuhop ug magpabilin sa atong mga panumdoman ug kasingkasing.
Mao kini ang atong nabatyagan sa dihang nabasa ang sugilanon ni Rene Clert Baterbonia. Usa ka batan-ong atleta. Usa ka iskolar. Usa ka anak. Usa ka damgo.
Ug karon, usa ka ngalan nga nagpahinumdom sa kahuyang sa kinabuhi ug sa kabug-at sa gugma sa usa ka pamilya.
Niadtong miaging semana, samtang ang iyang lawas gidala pauli ngadto sa Talacogon, Agusan del Sur, adunay mga tawo nga mihunong sa ilang gibuhat aron mohalad og kataposang pagpasidungog.
Sa daplin sa dalan adunay mga estudyante. Mga drayber. Mga mag-uuma. Mga inahan. Mga amahan. Mga tawo nga wala gani makaila kaniya sa personal. Apan nihilak. Nahilom. Miduol sa dalan. Minglingi sa convoy. Ug sa pipila ka gutlo, nahiusa ang ilang mga kasubo.
Nakapamalandong ko.
Nganong nasakitan man kita alang sa usa ka tawo nga wala nato mailhi? Tingali tungod kay si Rene dili lang si Rene. Si Rene mao ang matang anak sa probinsiya nga adunay dakong damgo.
Nahimo siyang bag-ong modelo sa matag estudyante nga mibiya sa ilang lungsod aron maningkamot pagkab-ot sa gidamgo sa kinabuhi.
Siya ang matang sa anak nga gipalarga sa iyang inahan nga adunay gihambin nga paglaom ug kahadlok nga nagtigi sa ilang dughan.
Dinhi sa Bohol, pamilya na kaayo nato kini. Dili na maihap sa atong mga tudlo.
Pila na ba ka mga inahan ang nagpabawon og hilak sa ilang mga anak diha sa pantalan sa Tagbilaran, sa Tubigon o sa Panglao airport.
Pila na ba ka mga amahan ang nagpabawon og pamilete ug allowance nga ilang pinatantohan aron lang makatungha ang anak?
Pila na ba ka mga pamilya ang nagtan-aw sa barko nga hinay-hinayng mawala sa kadagatan samtang nag-ampo nga unta, sa pikas baybayon, adunay mas maayong kaugmaon nga naghulat sa ilang mga anak?
Mao kini ang kinabuhi sa probinsiya. Nagpuyo kita sa paglaom. Nagpuyo kita sa sakripisyo. Nagpuyo kita sa damgo nga ang atong mga anak makaabot sa dapit nga wala nato maabot. Ug sa matag higayon nga ato silang ipadala sa halayo, dili lang sila ang mibiya, mibiya usab ang usa ka bahin sa atong kasingkasing.
Mao nga sa dihang nawad-an og kinabuhi si Rene, adunay usa ka hilom nga kasubo nga mituhop sa daghang panimalay. Dili lang tungod kay siya atleta. Dili tungod kay siya MVP. Apan tungod kay siya usa ka anak. Ug ang matag ginikanan nasayod unsa kasakit ang mawad-an og usa ka anak.
Sa mga bidyo nga atong nakita, adunay mga tawo nga misinggit og “MVP!” Adunay uban nga misinggit og “Hustisya!” Apan sa akong tan-aw, adunay usa pa ka pulong nga wala masulti apan klaro kaayong nadungog. Kini ang “Gugma.”
Kay ang gugma sa iyang pamilya maoy nagpalarga kaniya. Ang gugma sa iyang lungsod maoy miuban kaniya sa iyang panaw. Ug ang gugma sa katawhan maoy mipas-an kaniya pauli.
Usahay makahunahuna ko nga ang mga anak sa probinsiya sama sa mga tabanog. Atong ipalupad ngadto sa kawanangan aron molupad og labi pang taas kay kanato. Apan bisan unsa pa kataas ang ilang maabtan, adunay higot nga magpabiling nakagapos sa ilang gigikanan. Sa ilang pamilya. Sa ilang lungsod. Sa ilang katawhan.
Mao nga sa higayon nga maputol ang usa ka tabanog sa dili pa kini makaabot sa kinatas-ang paglupad, dili lang pamilya ang masakitan. Masakitan usab ang tanang nagsud-ong ug nagsunod sa iyang paglupad.
Karong adlawa, samtang nagpadayon ang mga pangutana ug pagpangita sa kamatuoran, usa ka butang ang akong mahinumdoman.
Ang mga damgo sa atong mga anak bililhon kaayo nga atong pasagdan. Ang ilang kinabuhi dili presyo nga angay ibayad alang sa usa oportunidad. Ug ang pagsalig nga gihatag sa usa ka ginikanan ngadto sa bisan unsang institusyon usa ka sagradong butang nga angay ampingan.
Kay sa kataposan, dili medalya ang mahinumdoman. Dili tropeyo. Dili rekord. Kondili ang bata nga mipauli unta ngadto sa iyang pamilya. Ug ang inahan nga naghulat unta nga makagakos pag-usab sa iyang anak.
Mao kini ang kasakit nga atong nasinati sa sugilanon ni Rene.
Ug mao usab kini ang rason nganong bisan dinhi sa Bohol, adunay mga kasingkasing nga mihilak alang kaniya.
Kay sa matag anak nga adunay damgo, makita nato ang atong kaugalingong anak.
Ug sa matag damgo nga kalit mapalong, adunay usa ka bahin sa atong kaugalingong paglaom nga mawad-an usab og kahayag.