NI ELEAZAR ACAMPADO 

Kon ang Eskwelahan Mahimong Dapit sa Kaguol Matag buntag, pareho ra ang damgo sa usa ka ginikanan.

Pukawon ang anak.

Pakan-on og pamahaw.

Sul-oban sa uniporme.

Mopahiyom sa dili pa molakaw.

Dayon mosakay sa traysikol, habal-habal, service, o jeep paingon sa eskwelahan.

Sa atong hunahuna, luwas na sila.

Kay ang eskwelahan dili man lang lugar sa pagkat-on. Alang sa matag amahan ug inahan, usa kini ka dapit diin atong gisalig ang labing bililhon natong bahandi.

Mao nga sa dihang mibuto ang balita gikan sa Tacloban City nga adunay mga kabataang wala na makapauli sa ilang pamilya, dili malikayan nga mokurog ang atong dughan.

Dili tungod kay nahitabo kini sa Leyte.

Kondili tungod kay pareho ra ang pag-ampo sa matag ginikanan sa Leyte ug sa Bohol.

“Ginoo, bantayi ang akong anak hangtod makapauli siya.”

Apan alang sa pipila ka pamilya, wala na gyod nahuman ang maong pag-ampo sa malipayong paagi.

Sa maong higayon, wala ko mangutana kon unsay nahitabo.

Ang unang pangutana nga misulod sa akong hunahuna mao kini:

Unsa pa man ang atong mahimo aron ang atong mga anak dili lamang luwas sa lawas, kondili luwas usab sa ilang hunahuna ug pagbati?

Kon adunay usa ka ginikanan nga naghilak sa Tacloban, adunay usab ginikanan dinhi sa Bohol nga nahadlok.

Kay bisan lahi ang lugar, pareho ra ang gugma sa ginikanan.

Pareho ra ang kabalaka.

Pareho ra ang damgo nga makapaeskwela ug makapauli ang anak nga malinawon.

Mao nga dili nato angay tan-awon kini isip balita nga nahitabo sa lain nga probinsya.

Kini usa ka pahinumdom alang kanatong tanan.

Sa atong mga barangay, adunay mga batang hilomon.

Adunay mga estudyante nga naglisod apan wala makasulti.

Adunay mga ginikanan nga busy sa pagpanginabuhi aron matubag ang panginahanglan sa pamilya.

Ug adunay mga kabataan nga mas daghan pa og oras sa selpon kaysa sa pag-estorya sa ilang ginikanan.

Tingali wala sila nangita og bag-ong selpon.

Wala usab sila nangita og mas kusog nga internet.

Ang ilang gipangita tingali mao ang usa ka tawo nga maminaw.

Kon tinuod man nga adunay bullying nga nahimong kabahin sa maong trahedya, usa kini ka seryosong pahinumdom.

Kay ang pagpakaulaw sa usa ka bata dili kanunay makita sa lawas.

Usahay, makita kini sa iyang paghilom.

Sa iyang pagkawala sa gana.

Sa iyang kalit nga pag-inusara.

Sa iyang pagkawala sa paglaom.

Ug usahay, kita nga mga hamtong, abi nato og normal ra na.

Dili diay.

Ang matag pulong nga makapasakit mahimong magpabilin sa hunahuna sa usa ka bata sulod sa daghang katuigan.

Mao nga ang pagtudlo og matematika ug pagbasa mahinungdanon.

Apan ang pagtudlo og respeto, pagkamaluloy-on, ug pag-atiman sa isigkatawo mas importante pa.

Sa akong pagtan-aw isip amahan ug opisyal sa barangay, dili nato mahimo nga ibilin lamang sa mga magtutudlo ang tanang responsibilidad.

Ang unang klasrom sa usa ka bata mao ang panimalay.

Ang unang magtutudlo mao ang ginikanan.

Ug ang unang leksiyon nga iyang makat-onan mao ang gugma, respeto, ug pagpaminaw.

Panahon na tingali nga mangutana kita dili lang og:

“Komosta ang imong grado?”

Kondili,

“Anak, komosta ang imong gibati?”

Usahay, usa lamang ka minuto nga pagpaminaw makaluwas og usa ka kasingkasing nga dugay nang nag-antos.

Dinhi sa Bohol, nailhan kita sa pagkamatinabangon.

Kon adunay kalamidad, magtinabangay ta.

Kon adunay kasakit, moabot dayon ang silingan.

Apan hinaot nga dili lang kita magtinabangay human sa trahedya.

Magtinabangay usab kita sa dili pa kini mahitabo.

Ang mga ginikanan.

Ang mga magtutudlo.

Ang simbahan.

Ang SK.

Ang barangay.

Ang mga lider sa komunidad.

Kitang tanan adunay papel sa pag-amuma sa atong kabatan-onan.

Kay ang usa ka bata nga gibati nga gipaminaw ug gihigugma, mas dako ang posibilidad nga motubo nga adunay paglaom.

Sa kataposan, dili nato mabag-o ang nahitabo sa Tacloban.

Apan mahimo natong usbon ang paagi sa atong pag-atiman sa atong kaugalingong mga anak.

Kay ang labing dakong panalipod sa usa ka bata dili ang taas nga koral sa eskwelahan.

Dili usab ang CCTV.

Dili ang metal detector.

Ang pinakalig-on niyang depensa mao ang usa ka panimalay nga puno sa gugma, usa ka eskwelahan nga adunay kalooy, ug usa ka komunidad nga andam maminaw.

Alang sa mga pamilyang nagbangotan karon, kami nga mga Bol-anon nakigduyog sa inyong kasubo ug nag-ampo alang sa kalinaw sa inyong mga kasingkasing.

Ug alang kanatong tanan, hinaot nga kini nga trahedya dili lamang mahimong usa ka balita nga malimtan ugma.

Hinaot nga mahimo kining pahinumdom nga sa matag bata nga mosulod sa eskwelahan, adunay usa ka ginikanan nga nag-ampo nga makapauli siya nga luwas.

Kana nga pag-ampo, dili nato angay pakyason.