“Kabalikat sa kuryente” gipahigayon sa Bohol Light
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Malampusong gipahigayon sa Bohol Light ang Kabalikat sa Kuryente Program atol sa panagtapok sa mga stakeholders nga nahitabo sa Bohol Light Collection Center niadtong Hunyo 27, 2026.
Gitambongan kini sa nagkalain-laing mga representante sa mga partner businesses ug mga tinugyanan sa Bohol Light, nga gipangulohan ni Engr. Paul G. Almedilla, Chief Operating Officer. Ang maong programa nagtumong sa pagpalig-on sa panaghiusa ug panagtinabangay sa tanang stakeholders aron masiguro ang mas luwas, mas kasaligan, ug malungtarong paghatag ug serbisyo sa kuryente alang sa mga konsumidor sa Dakbayan sa Tagbilaran.
Ang maong kalihokan naghatag ug higayon alang sa pagpaambit sa mga impormasyon nga may kalambigitan sa power system, ug pagpalig-on sa panerbisyo tali sa Bohol Light ug sa mga sektor nga atong gialagaran.
Pinaagi sa bukas nga komunikasyon ug aktibong partisipasyon sa mga partisipante, napalig-on ang pagsinabtanay aron mapauswag pa ang kalidad sa serbisyo sa elektrisidad ug mga maayong pamaagi alang sa siguridad sa matag kinabuhi.
Atol sa Kabalikat sa Kurytente program, nagpasalamat ang Bohol Light ngadto sa matag stakeholder sa malungtaron nga paggamit sa sugang dagitab ug paghatag sa mga inisyatibo alang sa kaayohan sa komunidad pinaagi sa padayon nga paghimo sa mga Information Education Campaign ngato sa mga katawhan.
Tumong sa Bohol Light ang padayon nga pagpaminaw sa mga tingog o suhestyon sa mga konsumidor isip basihan sa pagpalambo pa sa mga serbisyo, ug pagpalig-on sa pakigtambayayong tali sa mga katawhan.
Mga konsumidor gihatagan ug kasayon sa Bohol Water
Sinulat ni Victor L. Tambis
Sa tinguha nga mahatagan ug kasayon ang mga konsumidor sa tubig, ilabi na sa pagdawat sa water bills ug pagbayad niini, ang bohol Water mipahibalo sa mga programa aron mahimong sayon ug malikayan ang kahasol ang pagbayad sa maong water bills pinaagi sa mga mosunod:
1) Ang pagdawat sa water bills pinaagi sa “email” o “E-billing system”. Ang “e-billing system” usa ka pamaagi diin ang binulan nga water bill madawat sa usa ka konsumidor pinaagi sa email ug dili na kinahanglan nga ihatod sa panimalay. Gawas sa personal delivery, usa kini sa laing pamaagi diin ang konsumidor mopili kon unsang pamaagi ang pagdawat sa bill, pinaagi sa email o pinaagi sa paghatod sa panimalay. Ang katuyuan sa E-billing system mao ang paghatag ug kasayon sa pagdawat sa water bill ilabi na kadtong mga konsumidor kansang panimalay kanunay walay tawo panahon sa takna nga ting trabaho. Ang konsumidor mo submit lamang sa buhatan sa Bohol Water sa iyang “email address”, aron sa maong address, ipadangat ang binulan nga water bill. Pagkakaron, Yahoo ugGmail address pa ang pagadawaton. Padayon usab ang pag implementar sa “text blast”, diin usa kini sa mga pamaagi sa pagpahibalo sa konsumidor sa binulan nga water bill pinaagi sa text messages gikan sa Bohol Water.
2) Pagbayad sa water bills pinaagi sa mga “accredited payment partners”- Dili na kinahanglan nga ang konsumidor moadto pa sa buhatan sa Bohol Water aron sa pagbayad sa water bills, kondili mahimo na kini nga himoon ngadto sa mga payment partners sama sa: LandBank of the Philippines (LBP); First Consolidated Bank (FCB) ug pinaagi sa ilang FCBPay; Security Bank ug pinaagi sa ilang G-cash facility; Bank of Commerce; Palawan Pawnshop/Express; M. Luillier ug pinaagi sa ilang M-Wallet; Bayad Centers ug pinaagi sa PayMaya facility. Mahimong mobayad on-line kon ang konsumidor adunay account sa LBP ug sa Security Bank.
Alang sa dugang kasayoran mahitungod sa mga nahisgutang mga pamaagi, mahimong motawag sa buhatan sa Bohol Water pinaagi sa mga mosunod nga numero: 412-3154; 411-0210; 09177208672; 09177300631 ug mahimong mo message sa FB page sa bohol water utilities, inc. ug mo “Like” and “share” aron makadawat kini sa mga advisories ug uban pang mga pahibalo gikan sa maong Kompanya.
3 ka SLPA nakadawat og ₱50K nga”incentive” alang sa ilang kahago
Sinulat ni Elvira Bongosia
Tulo ka Sustainable Livelihood Program Associations (SLPAs) ang nakadawat ug P50,000.00 nga cash incentives matag usa gikan sa local government unit sa Catigbian, lalawigan sa Bohol, isip pag-ila sa ilang talagsaong performance ug pasalig sa pagpadayon sa ilang livelihood projects.
Sayo ning tuiga, ang LGU sa Catigbian, ubos sa pagpangulo ni Mayor Benjie S. Oliva, ni-isyu sa Municipal Ordinance No. 24, nga naghatag ug cash incentives sa mga SLPA nga malamposong nakapasar sa Level 3 assessment.
Ang inisyatiba nagtumong sa pagpalig-on sa mga negosyo nga nakabase sa komunidad, nagpasiugda sa kalig-on sa ekonomiya, ug nakatampo sa malungtarong lokal nga pagtubo sa ekonomiya.
Gi-ila sa munisipyo sa Catigbian ang napulo ka mga SLPA nga makadawat sa P50,000.00 nga insentibo. Kini nga mga asosasyon gipili human sa malampuson nga pag-uswag sa Usbong nga hugna sa pagpatuman sa Sustainable Livelihood Program.
Ang LGU mi-ila sa ilang dedikasyon sa pagdumala ug pagpalapad sa ilang mga negosyo, ingon man ilang mga paningkamot sa pag-diversify ug pagpalambo sa ilang mga proyekto ngadto sa malungtarong tinubdan sa kita.
Niadtong Hunyo 2026, tulo ka SLPA ang nakigbahin sa kinatibuk-ang baligya—Liboron Sustainable Livelihood Association, Kang-Iras Sustainable Livelihood Association, ug Ambuan Sustainable Livelihood Association—ang matag usa nakadawat ug P50,000.00 nga pinansyal nga tabang gikan sa LGU. Ang suporta makatabang sa pagpalig-on sa ilang mga negosyo, paghatag ug dugang nga kapital sa pagtrabaho, ug tabangan sila sa pagtuman sa ilang umaabot nga kontrata sa suplay sa mga butang alang sa Supplementary Feeding Program (SFP).
“Dako kaayo ning tabang ang among nadawat nga P50,000 gikan sa LGU ug ni Mayor Oliva nga grabe kaayo ang suporta kanamo. Dako kini nga dugang sa among puhonan,” matud pa ni Imelda Datulayla, vice president sa Liboron Sustainable Livelihood Association.
Matud pa ni Datulayla, dili unta makab-ot sa asosasyon ang ilang kalampusan karon kun walay padayon nga pagmonitor ug teknikal nga suporta nga gihatag sa Sustainable Livelihood Program (SLP) field staff ug ang LGU livelihood focal persons. Ang asosasyon naglusad sa ilang kinatibuk-ang negosyo sa baligya niadtong Setyembre 8, 2023, nga nagtumong sa paghimo sa usa ka malungtaron nga gigikanan sa kita ug pagsiguro sa usa ka masanag nga kaugmaon alang sa mga miyembro ug ilang mga pamilya.
Kini nga mga SLPA nakadawat usab ug mga hinabang gikan sa Sustainable Livelihood Program sa ulahi sa 2025 human makompleto ang Usbong Phase sa pagpatuman sa programa. Dugang pa, gihatagan sila ug P100,000 ubos sa Project Development and Diversification Grant (PDDG), nga nagpalig-on pa sa ilang mga negosyo sa panginabuhian. Ang ilang mga nahimo ubos sa SLP nagsilbi nga usa sa mga sukaranan sa ilang pagpili isip mga nakadawat sa LGU incentive.
Ang nahabilin nga pito ka mga SLPA, nga mao, Baang Sustainable Livelihood Association, Triple Union Sustainable Livelihood Association, Maitum Cattle Farmers Association, Padayon Alegria Sustainable Livelihood Association, Abante Haguilanan Sustainable Livelihood Association, Asenso Poblacion Sustainable Livelihood Association, ug CANPOBWE Association, nga anaa sa pagpatambok sa baka, produksyon sa kahayupan, ug ubang livelihood projects, gikatakdang makadawat sa ilang cash incentives gikan sa LGU sunod tuig.
Ang Regional Program Management Office (RPMO) sa Sustainable Livelihood Program nagpadayag sa ilang pagpasalamat sa lig-on nga panag-uban sa LGU ug kolaborasyon. Ang maong mga inisyatiba nagpakita sa importansya sa suporta sa lokal nga kagamhanan sa pagtabang sa mga komunidad sa pagpalambo sa ilang mga kinabuhi, pagpalig-on sa mga asosasyon, ug magtukod ug malungtarong mga negosyo nga panginabuhian nga makatampo sa malungtarong kalamboan.
Ang tanang sakop sa 3 ka SLPA uban ni Catigbian Mayor Benjie Oliva (tunga) human makadawat sa ₱50,000 nga insentibo. Ang inisyatiba nagpaila sa lig-on nga kolaborasyon tali sa DSWD Sustainable Livelihood Program ug mga local government units nga makamugna ug malungtarong oportunidad para sa mga komunidad. Pinaagi sa pag-ila ug pagganti sa malampuson nga mga asosasyon sa panginabuhi, ang Munisipyo sa Catigbian wala lamang nagpalig-on sa mga kasamtangang negosyo kondili usab nagdasig sa ubang mga SLPA sa pagpaningkamot alang sa pagtubo ug pagpadayon. (Hulagway gikan sa DSWD-7 photo)
Bohol mopalig-on sa industriya sa ubi sa tabang sa USDA
Sinulat ni Elvira Bongosia
Sa padayong paningkamot sa pagpalig-on sa kalamboan sa agrikultura ug pagpalambo sa kalig-on sa mga lokal nga mag-uuma, ang Panggamhanan sa Probinsiya sa Bohol ug mga representante gikan sa United States Department of Agriculture (USDA) nagtigum aron hisgotan ang pagpondo sa gisugyot nga lima ka tuig nga research initiative nga gitumong sa pagpauswag sa malambuong industriya sa ube sa lalawigan sa Bohol.
Ang tigum nga gipahigayon niadtong Hunyo 29 sa Kapitolyo ni-sentro sa gisugyot nga proyekto nga giulohan ug “Strengthening the Resilience and Competitiveness of the Bohol Ubi (Dioscorea alata L.) Industry Through Integrated Pest and Disease Research, Molecular Characterization, and the Establishment of the Bohol Ubi Crop Protection Center.”
Ang maong programa gi-target nga ipatuman gikan Enero 2027 hangtod Disyembre 2031 nga nagtinguha sa pag-establisar ug usa ka komprehensibo nga panukiduki ug sistema sa pagpanalipod sa tanum alang sa ube pinaagi sa pag-monitor sa mga peste ug sakit, diagnostics, molecular characterization, ug malungtarong mga lakang sa pagpanalipod sa tanum.
Dugang pa, ang proyekto naglakip usab sa pagpalit sa mga kagamitan sa laboratoryo, molecular diagnostics nga mga instrumento, mga materyales sa panukiduki, ug mga gamit nga gikinahanglan alang sa pagtukod sa Bohol Ubi Crop Protection Center.
Si USDA Manila Agricultural Attaché Herpin Rochet Jateng mihatag ug gibug-aton sa kamahinungdanon sa pagsuporta sa mga mag-uuma pinaagi sa pagtinabangay nga mga paningkamot sa mga gobyerno, non-government organizations, ug mga kasosyo sa pribadong sektor.
Si Gobernador Erico Aristotle Aumentado mipasiugda sa potensyal sa ube isip usa ka dakong tinubdan sa panginabuhian sa mga Boholano, nga namatikdan nga ang tanom mahimong molambo sa lain-laing palibot, lakip na ang mga komunidad sa isla sama sa munisipyo ni Presidente Carlos P. Garcia.
Gipasiugda usab niini ang kapasidad sa tanum nga makatampo sa pag-uswag sa ekonomiya sa kabanikanhan ug pagpadayon sa agrikultura.
Matud pa ni Provincial Agriculturist Liza Quirog, ang Office of the Provincial Agriculturist (OPA) nangita ug mga kauban sa panukiduki aron mapauswag ang molecular-level nga pagtuon sa ubi.
Gibutyag niya nga ang mga langyaw nga kompanya mipadayag ug interes sa pagkuha sa Bohol-grown ubi, dugang nagpasiugda sa panginahanglan sa pagsulbad sa mga limitasyon sa produksyon, lakip na ang mga isyu nga may kalabotan sa peste ug insekto.
Samtang gipaambit ni USDA Manila International Program Specialist Kevin Alonzo nga ang gobyerno sa US migahin ug gibana-bana nga $15 milyones alang sa teknikal nga tabang, research institutions, ug workshops ubos sa may kalabutan nga mga programa sa pagpalambo sa agrikultura.
Ang inisyal nga mga kalihokan maglakip sa baseline assessments aron matino ang kasamtangan nga mga kondisyon, pag-ila sa mga kal-ang, ug paghimo ug estratehikong plano sa trabaho.
Ang dokumentasyon sa pagpangandam gilauman nga magsugod sa Setyembre 30, 2026.
DepEd nipahimangno sa publiko batok sa fund collection scam nga tabang sa mga biktima sa linog
Sinulat ni Elvira Bongosia
Gipahimangnoan sa Department of Education (DepEd) ang publiko batok sa dili awtorisado nga pagpangayo ug pondo alang sa mga biktima sa linog sa Mindanao.
Sa usa ka advisory, ang DepEd niingon nga bakak ang nag-circulate nga suwat nga nangayo ug pondo alang sa mga biktima sa linog gamit ang pangalan sa mga opisyal ug sa departamento sa edukasyon.
Ang peke nga sulat nag-ingon nga ang grupo nagplano nga makatigom ug P10,000 matag pamilya sa mga biktima sa linog nga giingong maglakip sa emergency shelter materials, home repairs, essential food supplies, ug basic medical ug hygiene necessities, ug uban pa.
Gitambagan sa DepEd ang mga tawo nga magbinantayon ug susihon ang pagkalehitimo sa bisan unsang mga paningkamot sa pagkolekta aron masiguro nga ang mga donasyon maadto sa mga angay nga benepisyaryo.
Gi-awhag usab niini ang publiko nga magmatngon sa mga kadudahang mensahe, sulat, o online nga transaksyon.
Gipahinumdoman usab sa DepEd ang publiko nga mosunod lamang sa ilang mga opisyal nga social media accounts alang sa mga anunsyo ug impormasyon bahin sa batakang edukasyon.
Way kamatuoran ang nikatap nga suwat nga nangayo o nangolekta ug pondo alang sa mga biktima sa linog gamit ang pangalan sa mga opisyal ug sa Department of Education. Gitambagan ang publiko nga magmabinantayon kalabot sa mga kadudahang mensahe, sulat, o online nga transaksyon. (Hulagway gikan sa DepEd/PIA-7 Bohol)
Helmet alang sa magmotor Estriktohon sugod Agosto
Sinulat ni Rey Anthnoy Chiu
Sugod sa Agosto, dakpon na sa mga traffic deputies sa Tagbilaran City and magsakay og motor nga dili protektado sa husto nga helmet, kini maoy gipaambit ni Konsehal Fausto Bebot Budlong, didto sa hiniusang tigum sa Provincial Peace and Order Council (PPOC) ug sa Anti Drug Abuse Council, didto sa SP Session Hall sa Kapitolyo.
Si Konsehal Budlog, kinsa tsirman sa Sangguniang Panlungsod Peace and Order Committee. Mipaambit sa nahisgutang lakang sa syudad, human namatikdan nga mas luwas ang motorista nga magsul-ob sa sakto nga helmet, ilabi na kon madisgrasya.
Gitin-aw usab sa magbabalaod sa syudad nga kini gisuportahan sa usa ka ordinansa.
Ug bisan kon ang ordinansa iyaha sa syudad, mahimong obligahon na niini ang si bisan kinsa nga motorista nga mosulod sa Tagbilaran City sa pagsul-ob sa gilagda nga helmet, full face man o half-face helmet.
Gidli na usab ang pag-gamit sa nut-shell helmet, nga dili makahatag sa makatagbaw nga panalipod.
Gidason sa magbabalaod sa syudad nga ang helmet, kinahanglang adunay Product Standard (PS) mark ug Import Commodity Clearance (ICC) mark sa helmet, aron dili na dakpon.
Hinuon, wala pa ibutyag sa opisyal sa syudad kon unsa na ang mga nasukip nga silot sa nahisgutang ordinansa.
Niini, giaghat si Konsehal Budlong sa pagpa-ambit ngadto sa PPOC sa kopya sa ordinansa aron makatabang kini sa pagpakatap sa kasayuran.
Kini usab kay ang PPOC gilangkoban sa mga mayor isip member ug maoy makatabang sa pagpalapad sa kasayuran kabahin sa balaod ug sa pagpanalipod sa katawhan.
ANGAY MAPAHIBAW. Nagtuo ang PPOC nga ang pagpatuman sa syudad sa pugos nga pagpasul-ob ug helmet alang sa mga mosulod sa syudad, angay nga ikapahibaw sa lapad nga mga katawhan aron walay mahasol, mao nga nangayo kini ug kopya sa ordinansa aron ikapakatap ang kasayuran. (Hulagway gikan sa PIAbohol)
Krimen sa 2026 ming-ubos ug 13.9 % kon itandi sa ‘25
Sinulat ni Rey Anthnoy Chiu
Ming-ubos ug 13.9 porsyento ang kadaghanon sa mga krimen nga natala sa mga estasyon sa kapolisan sa tibuok Bohol gikan Enero 1, 2026, kon itandi sa sama nga panahon sa milabay nga tuig.
Kini subay sa taho sa Bohol Provincial Police Office (BPPO) pinaagi ni Pilice Lieutenant Colonel Christopher Fernandez, hepe sa Operations Division sa Kampo Dagohoy.
Didto sa hiniusang tigum sa Provincial Peace and Order Council ug sa Provincial Anti Drug Abuse Council didto sa Sangguniang Panlalawigan Session Hall, gipaambit ni LtCol Fernandez nga sa 2025, mikabat sa 3,268 ka mga krimen ang natala sa mga polic blotters.
Sa 2026, gikan sa Enero nagdto sa Hunyo 15, anaa sa 2,814 na lamang ka mga krimen ang nakaabut sa mga police blotters; o may deperensya nga 454 ka mga kaso, mao nga 13.3 porsyento ang pag-kunhod.
Niini mga kaso, miabut sa 342 ka mga kaso ang natala nga mga paglapas sa kahapsay ug kalinaw.
Gikan sa 2025 nga may 1,534 ka mga paglapas sa balaod nga makaapekto sa kinatubuk-ang kaluwasan ug seguridad sa publiko, 1,192 na lang ang natala sa 2026, o 22.3 porsyento ang pag-ubos.
Sa laing bahin, sa 2025, gikan sa 1,734, nahimo na lamang nga 1,622 ang mga kaso kalabut sa public safety.
Usa ka gatus ug 12 ka kaso ang nakuha gikan sa lista sa 2025, ug 6.46 porsyento ang diperensya niini.
Kining mga datus nagtug-an sa kinatibuk-an nga pag-uswag sa kahimtang sa kalinaw ug kahapsay sa lalawigan sa Bohol, ug nagpatin-aw sa kapaektibo sa mga paningkamot sa pagpatuman sa balaod ug sa mahinungdanon ug padayon nga pag-abag sa komunidad, matud ni Lt Col Fernandez.
BALAK
ANG KAALIMYON SA MGA BULAK
Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Sa sayong kabuntagon mohuros ang hoyohoy dayon
Ug ang kahumot sa mga bulak moalibwag dayon
Ug ang ilang kahumot imong masimhot
Nga mohatag ug katagbawan sa balati-ang naghuot
Dayon ang mga buyog manglupad
Nangita sa mga bulak bisan asa ipadpad
Kay modimdim sa katam-is sa bulak sa dakung kahimu-ot
Ang mga bulak nindot idayandayan sa panimalay
Naghatag kini sa palibot ug kapiskay
Labi na kon ang panimalay gipalibutan
Sa maanindot nga mga bulak nga labihan kadaghan
Panahon sa kagabhi-on
Ang dama de noche sa kahumot mangalimyon
Bati-on nimo nga nahilambigit ka sa kinaiyahan
Kining tanan mugna sa KAHITAS-AN
Ang walingwaling sa kabukiran
Nindot sud-ongon sa ilang kadaghan
Makabig ang mga buyog sa pagpaniba
Aron modimdim sa ilang katam-is dayon mopahawa
Ang mga bulak nindot idayandayan
Sa mga altar sulod sa simbahan
Moalibwag ang kahumot sa mga bulak sa mga katawhan
ANG KAALIMYON SA MGA BULAK masinati sa kadaghanan