Ni: Jes B. Tirol
Hidapdapón 19, 2026
Mga Pamunò Sa Luwas Nga Pamunoan
Sa Bohol, Human Nagkahiusa ang Mga Girelya
Pasiuna
Niadtong nilabáy nga Kabay (June) 29, 2026 ang Lungsod sa Catigbian, Bohol nipasiugda
og usa ka pagimato (commemoration) alang sa “Bohol Area Command”. Didto magsaulog sa
balangay sa Maitum, Catigbian ug sa hawanan sa Balay Lungsod sa Catigbian.
Dalaygon kaayo ang maong kalihokan apan aduna lamay diyotay nga kabilinggan
Ang Kabilinggan
Sa ika-29 sa bulan sa Panglot nga Diyutay (November) tuig 1942, nahitabô didto sa Ubos
Nga Tulunghaan sa Batuan, Bohol ang Tigum-Sabot (Conference) alang sa panaghiúsa sa tanang
Hugpong sa mga Girelya sa Bohol. Ang napili nga Pangulo Sangatanan (Overall Commander)
mao si Baganiring (Captain) Ismael Ingeniero nga pangulo sa “Behind The Clouds” sa Maitum,
Catigbian. Ang luyuluyo nga pangulo mao si Baganiring (Captain) Esteban Bernido sa “Bohol
East Battalion” sa Guindulman, Bohol.
Ang ngalan sa bag-ong kahugpongan sa 1942 mao ang “Bohol Force USFIP”. Mao kini
ang nagbulód (Command Post) sa Baang ug Maitum, Catigbian. Ang ngalan “Bohol Area
Command” mao ang nausab nga ngalan sa panahon nga nakabaton na og pangyangod (approval)
Bohol Force gikan ni Baganbagani (General) Douglas MacArthur didto sa Australia ug hapit
na mobalik ang mga Amerikano sa 1945. Ang Bohol Area Command walâ na makabulód sa
Catigbian.
Ang Katilingbanon Nga Pamunóan
Human mapili ang pamunoan sa kasundalohan didto sa Tigum-Sabot sa Batuan, nagsabot
sila nga magtigum-sabot didto sa Loboc, Bohol nga maoy napili nga Uluhang Lungsod sa Bohol
ug didto magpili sila sa mga Katilingbanong Pamunò (Civil government) sa lalawigan sa Bohol.
Ang maong tigom nahitabô sa ika-23 sa Ulalong (January) 1943. Sa unang higayon mipakita sa
katawhan si Senador Carlos P. Garcia, Hawas Genaro Visarra ug ang Amerikano nga Tigmandong
Magtutudlo (Superintendent teacher) D’Artagnan Williams.
Ang napiling mga pamunò mao ang mosunod:
Pamunò Lalawigan (Provincial Governor)——————— Conrado Marapao
Pangabaga Nga Pumunò (Deputy Governor)—————– Casimero P. Real
Bokal sa Lalawigan (Provincial Board Member)————– Pio B. Ferandos
Bokal sa Lalawigan (Provincial Board Member)————– Cruz Ranario
Bokal sa Lalawigan (Provincial Board Member)————– Teodoro Abueva
Maghuhukom, Unang Lakbang (First Instance)————— Fortunato B. Veloso
Masusumbong sa Lalawigan (Provincial Fiscal)————— Jose C. Borromeo
Pangpúrok Pangulo sa Alimgas (Dist. Health Officer)——- Mariano Bamba
Tigsusipí Panglalawigan (Provincial Auditor)—————— Dalmacio Ramos
Pangpúrok nga Banalam (District Engineer)—————— Pastor Avisado
Tigmandong Magtutúdlò (Superintendent of Schools) – D’Artagnan Williams
Mamahandi Lalawigan (Provincial Treasurer)————- Doroteo Toledo
Tig-apóng Pangtulunghaan (Academic Supervisor)——- Fructuoso Yanson
Kalihim, Sagdong sa Lalawigan (Sec. Provincial Board) — Ramon Enerio
Luyuluyong Magsusumbong (Assistant Prov. Fiscal) ——Victoriano Tirol
Panugót, Tambalanan Lalawigan (Chief, Prov. Hospital)–Pedro Mayuga
Mga Pamunò Lungsod
Sa ika-27 sa Daghangkahoy (Feb. 27) hangtod sa ika-1 sa Daghangbúlan (March), 1943
nahitabo na usab ang dakong Tigum-Sabot (Conference) nga didto pagahimó-a sa Calape, Bohol.
Daghan ang mitambong tungod kay magpili ang maong tigom sa mga Pamunò Lungsod
(Municipal Mayor) ug ang mamahandi sa lungsod.
Ang mosunod mao ang nangapílì: (PL = Pamunò Lungsod; MM = Mamahandi)
1.) Alburquerque – PL. Adriano Agania; MM. Juan Florida:: 2.) Anda – PL. Vicente de
los Angeles; MM. Galo Zapatos:: 3.) Antequera – PL. Leon Paña; MM. Alberto Josol:: 4.)
Baclayon PL. Victoriano Realista; MM. Fermin Quioco:: 5.) Balilihan PL. Vicente Chatto;
MM. Isabelo Racho:: 6.) Batuan – PL. Jose Limbaga; MM. Eugenio Canda:: 7.) Bilar – PL.
Petronilo Cabahog// Aniano Daguldol; MM. Cipriano Labastilla:: 8.) Calape – PL. Filomeno Ruiz;
MM. Antonino Camacho:: 9.) Candijay – PL. Simeon D. Amora; MM. Jose Borja:: 10.) Carmen
– PL. Anacleto Sevilla; MM. Gregorio Loquellano:: 11.) Clarin – PL. Andres Simbajon; MM.
Magdalino Aparicio:: 12.) Corella PL. Simeon Vale; MM. Cornelio Guimalan:: 13.) Cortes –
PL. Canuto Barajan; MM. Rafel Bolusa:: 14.) Dauis PL. Benito Aranas; MM. Tereso
Bomediano:: 15.) Dimiao – PL. Rufino Mag-uyon; MM. Cirilo Laruga:: 16.) Duero – PL. Casiano
Abueva; MM. Alfredo Ebojo:: 17.) Garcia-Hernandez – PL. Policronio Cadiz; MM. Fortunato
Bacareza:: 18.) Guindulman – PL. Maximo Castrodes; MM. Recardo Remolador:: 19.) Inabanga
PL. Jose Lofranco; MM. Francisco Aparicio:: 20.) Jagna – PL. Ubaldo Yap; MM. Arturo
Fortich:: 21.) Jetafe – PL. Buenaventura Francisco; MM. Benedicto Oclarit:: 22.) Lila – PL.
Patricio Oculam; MM. Pedro Paig:: 23.) Loay – PL. Felix Clarin; MM. Anacleto Omila:: 24.)
Loboc -PL. Pablo Bastes; MM. Isabelo Ligan:: 25.) Loon – PL. Clemente Maluenda; MM.
Andres Relampagos// F. Masamayor:: 26.) Mabini – PL. Anatolio Felicio; MM. Valentin Castro::
27.) Maribojoc – Felicisimo Echavez; MM. Enrique Racho:: 28.) Panglao – PL. Teofilo Arcay;
MM. Felipe Lamdagan:: 29.) Sevilla – PL. Benito Digal; MM. Filomeno Cimafranca:: 30.) Sierra-
Bullones – PL. Fabian Quieta; MM. Restituto Cinches;; 31.) Sikatuna – PL. Lucio Maghuyop;
MM. Vidal Jamora// Basilio Tiempo:: 32.) Tagbilaran – PL. Manuel Espuelas; MM. Fernando
Madria:: 33.) Talibon – PL. Maximino Garcia; MM. Gorgonio Silagan:: 34.) Tubigon – PL. Felix
Muga; MM. Edilberto Dano:: 35.) Ubay – PL. Frank Lombardo; MM. Abundio Amper:: 36.)
Valencia – PL. Benedicto Japos; MM. Cristoto Manding.