NI ELEAZAR ACAMPADO
Ang Eleksiyon sa Nobiyembre 2: Ngano nga Kinahanglan Na Gyod Mahinayon?
SA sayong buntag sa Nobiyembre 2, posibleng ingon niini ang kahimtang sa usa ka ordinaryong panimalay dinhi sa Bohol.
Naa sa lamesa ang mga kandila ug bulak nga dad-on sa sementeryo. Sa ilang kilid, naa ang mga ID ug gamayng papel diin gisulat ang numero sa voting precinct.
“Unsa man, mouna ta sa sementeryo o mobotar?”
Yano nga pangutana, apan dili simple alang sa tanan ang tubag.
Kon layo ang sementeryo ug layo usab ang presinto, duha ka biyahe. Kon magsakay og traysikol, duha usab ka plete. Kon gikan pa sa laing lungsod ang usa ka membro sa pamilya, kinahanglan ibalanse ang oras aron maapas ang duha.
Kay Nobiyembre 2 man. Adlaw sa pagbisita sa atong mga minahal nga namatay. Adlaw sa kandila, bulak, pag-ampo ug panagtigom sa pamilya. Apan ubos sa kasamtangang balaod, mao usab kini ang adlaw sa Barangay ug Sangguniang Kabataan Elections.
Adunay mga Bol-anon nga mouli gikan sa Cebu, Manila o bisan gikan sa laing nasod aron mobisita sa lubnganan sa ilang ginikanan, igsoon o paryente. Adunay mogasto sa plete ug gasolina. Adunay pamilya nga kinahanglan magbahin sa ilang oras tali sa sementeryo ug presinto.
Dili basta-basta ang kalisod. Dili nato angay kamenosan.
Apan human nato hisgoti ang kandila, plete ug kalisod sa eskedyul, adunay mas bug-at nga pangutana. Igo ba kana nga rason aron ang botante paabton na usab og usa o duha ka tuig sa dili pa siya makapili pag-usab sa iyang mga lider sa barangay?
Alang nako, dili. Isip usa ka lungsoranon ug nagaserbisyo usab sa barangay isip membro sa Sangguniang Barangay, gusto nakong mahinayon ang BSKE karong Nobiyembre 2, 2026.
Ang barangay mao ang lebel sa goberno nga labing duol sa atong adlaw-adlaw nga kinabuhi. Kon adunay gubot sa silingan, asa ta unang moduol? Sa barangay.
Kon kinahanglan og barangay clearance, certificate o tabang alang sa usa ka pamilya, asa ta moadto? Sa barangay.
Kon adunay baha, sunog, bagyo, aksidente o emerhensiya sa tungang gabii, kasagaran ang mga opisyal sa barangay maoy unang tawgon.
Mao nga mahinundanon kon kinsa ang atong gibutang didto.
Ang eleksiyon dili lang pagpili og mga ngalan nga atong ibutang sa balota. Higayon kini sa katawhan nga motan-aw sa mga opisyal nga ilang gipili ug mangutana:
Unsay inyong nahimo?
Naminaw ba mo?
Naa ba mo sa panahon nga gikinahanglan mo sa katawhan?
Ug ang labing mahinungdanon: gusto pa ba namo nga kamo magpadayon?
Mao kana ang bag-ong mandato.
Kon maayo ang serbisyo sa usa ka kapitan o kagawad, pasultihon nato ang katawhan pinaagi sa balota: “Padayon.”
Kon adunay mas maayo nga ilang gustong mahitabo, pasultihon usab nato sila: “Panahon na sa lain.”
Dili ang politiko ang magbuot kon igo na ba ang iyang termino kondili ang katawhan.
Ug dili kana nato angay kahadlokan.
Sa matag barangay sa Bohol, adunay mga problema nga dugay nang gihisgotan. Adunay dalan nga kinahanglan ayohon. Adunay kanal nga pirming mobaha. Adunay sityo nga nanginahanglan og suga. Adunay pamilya nga nangayo og tabang. Adunay kabatan-onan nga nangita og programa. Adunay mga tigulang nga gusto lamang nga madungog ang ilang mga panahom ug hangungo.
Ang eleksiyon maoy higayon nga ang ordinaryong Bol-anon makahatag sa iyang assessment sa serbisyo sa iyang lokal nga pangagamhanan.
Usa ka balota. Usa ka tingog. Apan dakong gahom.
Ug isip usa usab ka lumulupyo nga nagserbisyo sa barangay, alang nako apil kana sa atong responsibilidad. Kon mangayo kita og katungod sa pagserbisyo sa katawhan, kinahanglan andam usab kita nga mobalik ngadto kanila ug mangayo pag-usab sa ilang pagsalig.
Dili nato mahimong gustohon ang mandato apan dili ang proseso nga naghatag niini.
Mao nga bisan dili kombenyente ang Nobiyembre 2, mas mahinungdanon alang nako nga mahatagan na og higayon ang mga botante sa pagpili.
Mahimo man nato pangitaan og paagi ang kalisod sa adlaw. Ang pamilya mahimong sayo moadto sa sementeryo ug sunod sa presinto. Ang uban mahimong mobotar una ug mobisita pagkahapon. Ang mahinungdanon, dili nato kalimtan ang duha ka obligasyon.
Kay sa usa ka bahin, atong gipasidunggan ang mga tawo nga nauna kanato. Sa pikas bahin, nagpili kita sa mga tawo nga atong saligan sa pagtabang pagdala sa atong komunidad sa umaabot.
Tingali sa Nobiyembre 2, adunay usa ka Bol-anon nga mogunit og kandila sa buntag ug bolpen sa presinto pagkahapon. Ang usa alang sa handomanan. Ang usa alang sa kaugmaon. Ug alang nako, pareho silang takos hatagan og panahon.
Busa kon maabot ang Nobiyembre 2 ug kinahanglan natong bahinon ang adlaw tali sa sementeryo ug presinto, hinaot nga dili nato tan-awon ang pagboto isip dugang nga kahasol.
Adto ta sa lubnganan. Magdagkot ta og kandila. Mag-ampo ta alang sa atong mga minahal. Ug unya, adto ta sa presinto.
Kay ang atong mga minahal nga nangagi takos hinumdoman. Ug ang atong barangay takos usab hatagan og bag-ong mandato gikan mismo sa katawhan.