Bohol Light mihatag ug katin-awan sa SERVICE ADVISORY: NGANONG ADUNAY MANUAL LOAD DROPPING
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Sa panahon nga ta-as ang demand sa kuryente apan limitado ang available power supply, mahimong magdeklara ug RED ALERT ug YELLOW ALERT ang National Grid Corporation of the Philippines (NGCP).
RED ALERT – nagpasabot nga dili igo ang available supply aron matubag ang panginahanglan sa kuryente ug mapadayon ang kalig-on sa grid.
YELLOW ALERT – nagpasabot nga nipis ang reserve power ug posible nga maapektuhan ang supply kung adunay kalit nga pagkawala sa produksyon sa power generation o taas nga pagsaka sa power demand.
Ang Manual Load Dropping (MLD) mahimong ipatuman kung gikinahanglan aron maprotektahan ang overall stability sa power grid ug malikayan ang mas dako nga interruption sa supply sa kuryente.
Kasagaran kini mahitabo panahon sa peak hours o oras nga pinakataas ang paggamit sa kuryente sa mga panimalay, negosyo, ug establisyemento.
Subay sa direktiba sa NGCP, posible nga adunay temporaryong pag-drop sa pipila ka mga lugar sulod sa franchise area sa usa ka distribution Utility.
Ang power rotation magdepende sa load reduction nga gipangayo sa NGCP aron mapadayon ang kalig-on sa usa power Grid ug malikayan sa kadaot niini.
Ang Bohol Light padayon nga nag-monitor sa sitwasyon ug nakig-coordinate sa NGCP alang sa hustong system operations ug angay nga mga lakang aron mapahibalo ngadto sa mga apektadong lugar sa mapanahon nga adunay epa-implentar nga Manual Load Dropping.
Ang Bohol Light naghangyo sa padayon nga pagtinabangay pinaagi sa maampingong paggamit sa kuryente nganha sa atong mga panimalay o trabahuan.
Alang sa ubang mga pangutana ug kasayuran, mahimo kitang mobisita sa Bohol Light FB Page, website sa www.boholpower.ph, o tawag sa service hotline: ☎ (038) 427-2370 to 2375 o mobile number 0920-960-2372.
Wash Caravan sa Bohol Water anaa na sa Brgy. Taloto
Sinulat ni Victor L. Tambis
Subay sa programa pagpadangat sa tubig ngadto sa tanang hut-ong sa katilingban, ang WASH caravan nga gilusad sa Bohol Water nagpadayon ug anaa na pagkakaron sa barangay Taloto ning syudad sa Tagbilaran. Gihimo ang orientation o pagpasabot ngadto sa mga konsumidor niadtong adlawng Miyerkules, Sept. 2, 2026 didto sa covered court likod sa Taloto Elementary School diin ubay-ubay usab ang mitambong niini.
Segun sa schedule sa Customer Services (CS) Section sa Bohol Water, ang WASH caravan magpabilin sa maong dapit hangtod sa Septembre 15, 2026. Apan bisan kon mobalhin na usab kini sa lain nga dapit, adunay tinugyanan ang maong Kompanya nga maoy mo asikaso sa mga aplikasyon aron mahatagan ug kasayon ang aplikante ug dinalian nga aksyon sa mga tinugyanan sa CS Section.
Tungod sa maong kalamboan, giawhag ang mga konsumidor, ilabi na kadtong wala pay linya sa Bohol Water, sa pag apply pinaagi sa WASH Caravan aron matagamtaman niini ang mga mosunod: (1) Ang mga galastoon sa aplikasyon mahimong bayaran pinaagi sa installment kuyog sa binulan nga water bills; (2) Adunay konsiderasyon sa pag sumiti sa mga dokumento isip requirements una ma approve ang aplikasyon sa tubig; (3) Dili hasol ang pag apply tungod kay mismo ang mga tinugyanan sa Bohol Water ang moanha sa dapit diin gihimo ang caravan, ug (4) Dali ra ang pag inspection tungod kay ang inspector kuyog mismo sa team nga naghimo sa caravan.
Gitinguha sa Bohol Water nga himoon ang WASH caravan sa tanang barangay sulod sa service area tungod kay usa kini ka oportunidad diin matagamtaman sa konsumidor ang kasayon sa proseso sa aplikasyon ug kagaan sa balayronon.
DepEd magpatuman ug mas estriktong mga silot batok sa campus violence ug bullying sulod sa eskwelahan
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang Department of Education (DepEd) niadtong Martes miingon nga gipalapdan niini ang ilang pagsumpo sa bullying sa kampus, pisikal nga pag-atake ug mga hulga pinaagi sa pagpatuman sa estrikto nga mga silot, lakip ang dili pag-readmission, diha-diha nga pag-exclude, ug mandatory nga pag-refer sa mga awtoridad, alang sa mga estudyante nga nakahimo ug grabe nga mga kalapasan.
Sa usa ka press release, ang DepEd miingon nga ang gipalig-on nga mga protocol sa pagpanalipod sa mga estudyante gipormal ubos sa Department Order No. 006, s. 2026, o ang Guidelines on Ensuring a Safe and Motivating Learning Environment (ESMLE), nga gihimo uban sa koordinasyon sa mga local government units (LGUs), mga awtoridad, ug mga ahensya sa social welfare.
Ubos sa polisiya, ang Child Protection Committee sa eskwelahan mo-imbestiga dayon sa mga report, mosiguro sa kaluwasan sa biktima ug mohatag ug suporta sa mental health.
Ang mga giya nagpatuman sa usa ka progresibo nga disciplinary framework nga hugot nga gi-istruktura sa kabug-at sa kalapasan.
Ang gagmay nga mga kalapasan adunay mas gaan nga mga administratibong lakang, nga adunay sinulat nga pagbadlong, mandatory nga pagpahibalo sa ginikanan, ug guidance counseling.
Ang mga seryosong kalapasan, sama sa balik-balik nga bullying o online harassment, mosangpot sa diha-diha nga suspensyon hangtod sa lima ka adlaw, uban sa mandatory nga referral sa Department of Social Welfare and Development (DSWD), nga mosaka ngadto sa non-readmission sa ikaduhang kalapasan ug hingpit nga exclusion sa ikatulong kalapasan.
Samtang ang mga buhat nga taas ug risgo nga naglambigit sa grabeng pisikal nga kadaot, mga hulga sa bomba o delikado nga mga limbong magpahinabo sa dili pag-readmission sa unang higayon, permanente nga pag-exclude sa ikaduha ug dayon nga pag-turnover sa mga awtoridad sa pagpatuman sa balaod.
Ang mga pangulo sa eskwelahan gitugotan usab sa pag-isyu ug 30 ka adlaw nga preventive suspension atol sa nagpadayon nga mga imbestigasyon kung ang usa ka estudyante naghatag ug padayon nga peligro sa kaluwasan sa kampus.
Ang proseso sa pagtubag sa insidente nag-assign sa direktang interbensyon sa magtutudlo alang sa mga nag-una sa bullying, samtang ang mga Learner Formation Officer nagdumala sa mga seryoso nga kaso.
Ang mga pangulo sa eskwelahan direktang nagsulbad sa mga high-risk nga mga kalapasan ug nag-isyu sa katugbang nga mga silot, uban ang mga ginikanan nga gipahibalo sa tanan nga lebel.
Ang dili pag-readmission nagdili sa mga nakasala sa pag-enrol pag-usab sa sunod nga tuig sa akademiko samtang gitugotan sila nga mahuman ang kasamtangang termino.
Ang pag-exclude diha-diha dayon nagtangtang sa mga estudyante gikan sa aktibo nga mga rolyo sa eskwelahan, diin ang pagpadayon sa pagkat-on gipadayon nga hugot pinaagi sa alternatibong mga interbensyon sa edukasyon.
Gipahibalo sa Department of Education niadtong Martes, Setyembre 1, 2026 nga gipalapdan niini ang kampanya batok sa kapintasan ug bullying sulod sa mga eskwelahan, pinaagi sa pagpatuman sa estriktong mga lakang sa disiplina aron masiguro nga ang mga eskwelahan magpabiling luwas nga mga dapit alang sa tanang mga estudyante. (Hulagway gikan sa DepEd)
DOH mi-awhag sa paggamit ug face mask tungod sa haze nga gikan sa Indonesia
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang Department of Health (DOH) niadtong Martes nag-awhag sa publiko nga magsul-ob ug N95 face masks ug limitahan ang mga kalihokan sa gawas tungod kay ang haze gikan sa mga sunog sa kalasangan sa Kalimantan, Indonesia, nakaabot na sa pipila ka bahin sa Luzon ug Visayas tungod sa habagat.
Sa usa ka advisory, ang DOH nipasidaan nga ang haze adunay hugaw nga hangin nga mosagol sa pino nga aso, abog, ug abo nga mahimong hinungdan sa mga problema sa respiratoryo ug iritasyon sa mata.
“Maaaring magdulot ang haze ng hirap sa paghinga, pag-ubo, pananakit ng dibdib, pangangati o pagluluha ng mga mata, at paglala ng mga sakit sa baga tulad ng hika. Dobleng pag-iingat ang kailangan para sa mga bata, matatanda, at mga may dati nang sakit sa baga o puso (Ang haze mahimong hinungdan sa kalisod sa pagginhawa, pag-ubo, sakit sa dughan, iritasyon o pagtubig sa mga mata, ug pagkagrabe sa mga kondisyon sa baga sama sa hubak. Gikinahanglan ang dugang nga pag-amping alang sa mga bata, mga tigulang, ug mga tawo nga adunay daan nang kondisyon sa baga o kasingkasing),” matud pa sa advisory sa DOH.
Aron maminusan ang exposure, ang ahensya naglatid ug pipila ka mga preventive measures alang sa mga apektadong komunidad, lakip ang pagpabilin sa sulod sa balay, pagsira sa mga espasyo sa sulod, luwas nga pagmaneho, ug pagsul-ob ug protective masks.
Ang DOH nagtambag nga ang N95 masks kinahanglan isul-ob kung naa sa gawas.
Kung walay N95 masks, ang publiko mahimong mogamit ug basa nga panyo o panapton. Ang double-masking o pagpilo sa panyo o panapton kaduha mahimong buhaton isip alternatibong proteksyon aron makunhoran ang paglanghap sa particle.
Tambag pa sa DOH nga susihon ang kalidad sa hangin sa inyong lugar ug unahon ang inyong kaluwasan.
Gipahinumdoman usab niini ang publiko nga kontakon dayon ang National Emergency Hotline 911 alang sa dinalian nga medikal nga tabang.
Tungod sa habagatan-kasadpang monsoon, ang aso gikan sa mga sunog sa kalasangan sa Kalimantan, Indonesia, nakaabot na sa pipila ka bahin sa Luzon ug Visayas. Samtang nagpadayon ang hulga sa haze, gitambagan sa DOH ang publiko nga pagsul-ob ug mask kung mogawas sa balay. Susihon ang kalidad sa hangin sa ilang lugar ug unahon ang kaluwasan. (Hulagway gikan sa DOH)
DHSUD mimando sa pagresolbar sa mga reklamo sa mga namalit ug balay sulod sa 30 ka adlaw
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Gimandoan sa Department of Human Settlements and Urban Development (DHSUD) ang mga regional ug central office niini nga sulbaron ang mga nag-ung-ong nga reklamo gikan sa mga namalit ug balay ug mga homeowners’ association sulod sa 30 ka adlaw.
Giluwatan ni DHSUD Kalihim Jose Ramon Aliling ang maong direktiba niadtong Miyerkules human gitaho sa ahensya nga nahuman na niini ang mga natanggong nga aplikasyon alang sa regulasyon.
Matud pa ni Aliling nga ang mga kabalaka ug reklamo nga gipadangat sa mga lungsuranon dili angay magdugay, ilabi na kadtong gikan sa mga pumapalit ug balay nga naningkamot pag-ayo aron mamuhunan sa ilang kaugalingong mga balay. Giingong kinahanglan kini nga aksyonan dayon, patas, ug subay sa balaod ug natukod nga mga palisiya.
Gimandoan niya ang mga rehiyonal nga opisina ug ang Homeowners Associations ug Community Development Bureau nga nakabase sa central office nga sulbaron dayon ang mga wala pa nahuman nga mga reklamo nga naglambigit sa mga developer ug mga panaglalis sa pagdumala sa komunidad.
Gimandoan usab ang mga regional director nga magsumite ug usa ka komprehensibo nga imbentaryo sa mga pending nga reklamo sa mga pumapalit og balay ug asosasyon sa mga tag-iya sa balay, lakip ang mga hinungdan sa mga paglangan.
Gi-ila sa departamento ang Calabarzon, National Capital Region ug Central Luzon isip mga prayoridad nga lugar tungod kay sila ang nagdumala sa kadaghanan sa mga kaso.
Ang direktiba gi-base sa Zero Backlog Program sa DHSUD, nga bahin sa walo ka punto nga agenda ni Aliling aron mapauswag ang paghatud sa serbisyo publiko ug mapugngan ang korapsyon.
Ang departamento miingon nga kini naka-clear sa kapin sa 3,000 ka napanunod nga mga regulatory ug actionable nga mga butang nga nagsugod pa sa 2021 sulod sa duha ka bulan.
Human sa usa ka internal audit nga gilusad niadtong Marso, ang mga opisyal sa DHSUD nagtrabaho aron ma-clear ang mga pending nga regulatory application sa mga rehiyonal nga opisina.
Ang tanang rehiyonal nga mga opisina wala nay gisertipikahan nga overdue nga mga regulatory application sukad Hunyo, nga nagsunod sa mga lagda nga nagkinahanglan nga ang mga aplikasyon asikasuhon sulod sa 15 ka adlaw pinaagi sa pag-apruba, pagdumili o pag-isyu ug notice of deficiency.
Human masulbad ang mga natanggong nga mga proseso sa regulasyon, nagtinguha ang Department of Human Settlements and Urban Development nga buhaton usab kini sa mga reklamo nga gipadangat sa mga namalit ug tag-iya ug balay. (Hulagway gikan sa DHSUD)
Hangtud may mga planta ngaNagshutdown, MLD ipadayon
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Hangtud mahibalik sa operasyon gikan sa shutdown ang mga planta sa koryente nga nagsuplay sa Visayas Grid, ug samtang dili ikasagad ang 14 ka mga planta ang pagsuplay karon sa koryente dinhi, magpabilin pa gihapon mga masinati ang Red Alert Status ug ang Manual Load Dropping (MLD).
Ang red alert status ipagawas sa kon kuwang ang suplay sa koryente nga dili maka-hulip sa panginahanglan sa mga konsumidor, ug sa grid’s regulating requirement sa National Grid Corporation of the Philippines (NGCP).
Nunot niini, dili kapugngan ang masinati nga temporaryong pagkapwong sa serbisyo sa mga lugar sa Distribution Utilities samtang nagpadayon ang Red ug Yellow Alerts.
Ang yellow alert ipagawas usab kon ang nahibilin nga koryente nga magamit, mas ubos pa sa ika suplay sa labing daku nga planta nga nagshutdown.
Kini maoy gipadayag sa NGCP pinaagi sa ilang corporate media officer Michael Ligalig.
Sa Visayas Grid Status nga gipataban sa pahibaw sa NGCP, gikabutyag nga sa Septembre 2, 2026, ang labing taas nga panginahanglan sa koryente sa Visayas moabut sa 2,555 mega watts samtang ang koryente nga gikan sa 14 ka mga planta, anaa ra sa 2,139.
Segun pa sa NGCP, duha ka dagkong planta sa Visayas: ang Therma Visayas Inc.-1 (TVI-1) sa Toledo City nga may 150 MW nga kasaligang suplay, ug Panay Energy Development Corporation-3 (PEDC-3) sa Ilo-ilo City nga may kapasidad nga 150 mw ang kasamtangang wala pa mag-andar.
Dugang sa NGCP nga 8 ka mga planta na ang pugos nga nagshutdown sugod sa Septembre, 6 ka planta ang wala na usab magamit sukad niadtong Agosto.
Ang nagpabilin nga 14 ka planta nga naghatag og koryente karon, dili na usab ikasagad ang mahatag nga suplay, hinungdan sa 840.1 ka megawatts nga dili magamit sa grid.
Niini nga kakuwang sa suplay, ang NGCP maghimo sa MLD nga ilang ipahibaw sa Distribution Utilities (DUs).
Ang DUs na ang mag-igo kon unsa nga feeders ang ilang pawngon aron maluag-luagan ang panginahanglan.
KANUS-A ANG RED, YELLOW ALERT? Gipasabut sa NGCP nga ang yellow alert, ipagawas kon ang suplay sa koryente nga magamit, dili moakasapal sa mahatag nga suplay sa labing dako nga rated capacity sa planta nga nagshutdown. Sama sa sakyanan nga wala nay reserba, mahimo unta nga padaganon, apan, subay sa grid fregulatory requirements sa NGCP, dili kini mahimong isugal. (Hulagway gikan sa PIAbohol)
BALAK
ANG LANGITNONG KABILIN
Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Sukad nakasala ang una tang guinikanan
Sila si Eva ug si Adan
Guipapahawa sila sa para-iso
Bisan supak sa ilang gusto
Sa ilang dakung sala nga nabuhat
Nawala ang kinabuhing hayahay ug ahat
Nawala sa tawo ang kahigayonang makasaka
Sa gingharian sa langit nga walay nagbalda
Ang himaya-anong kinabuhi nga guitagana
Sa daklit nawala ug nahanaw na
Karon tawo naglakaw mora ug walay tumong
Nangindahay siyang mabuhi nga matarong
Kina-iya sa mga guinikanan
Sukad pa sa panahon ni Abraham
Sa ilang pagtaliwan ning kalibutan
Katigayonan sa anak ibilin ang tanan
Kung daghan ang mga anak magbahin
Sa katigayonan ug bahandi nga nahibilin
Kon pagpahat sa mga anak dili angay
Kining hitabo-a mahimong pabilo sa away
Milibkas ang pipila ka siglo
Ang gugma sa GINOO para sa tawo
Nagpabiling buhi sa IYANG galamhan
Guihatagan ang tawo laing kahigayonan
Aron matuman saad sa AMAHAN sa tawo
Ang BUGTONG ANAK IYANG guipakatawo
Lalang sa ESPIRITU SANTO nahimong tawo
Guihimogso ni SANTA MARIA ug natawo
Sa pagkatawo ni JESU CHRISTO
Nahibalik ang kahigayonan sa tawo
Makasunod siya sa katigayonan sa langit
Nga ma-o ang kinabuhing hingpit
Aron ang tawo makasubay sa dalan
Kinahanglan magtuman sa mga kasugoan
Saad sa langitnong himaya nga guibilin
Aron maangkon: ANG LANGITNONG KABILIN