Bohol Light gipasidunggan sa LGU Tagbilaran
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Gipasidunggan ang Bohol Light Company, Inc. (BLCI) sa City Government of Tagbilaran isip usa sa Top 5 Real Property Taxpayers for 2025 ug nakadawat usab sa Distinguished Development Partner Award atol sa selebrasyon sa ika-60 nga anibersaryo o Diamond Jubilee sa siyudad niadtong Octobre 15, 2026 nga gipahigayon didto sa Bohol Cultural Center.
Kining maong mga pasidungog nagpakita sa padayong kontribusyon sa Bohol Light sa kalamboan sa syudad sa Tagbilaran, ilabina sa pagtuman sa mga obligasyon niini isip magbubuhis ug sa aktibong pagpakigtambayayong sa lokal nga panggamhanan alang sa kaayohan sa komunidad.
Ang pagkahimong usa sa Top 5 Real Property Taxpayers for 2025 nagpamatuod sa kamahinungdanon sa kontribusyon sa kompanya ngadto sa lokal nga panggamhanan pinaagi sa pagbayad sa hustong buhis.
Samtang, ang Distinguished Development Partner Award usa ka pag-ila sa Bohol Light isip kaabag sa mga programa ug inisyatibo nga nagtumong sa pagpalambo ug pagpauswag sa kumonidad.
Gipadayag sa Bohol Light ang dakong pasalamat sa City Government of Tagbilaran sa maong mga awards nga nadawat, padayong kooperasyon ug panag-uban alang sa kalambuan sa tanan. Kini nga mga pasidungog nghatag ug kadasig aron ipadayon ang responsableng serbisyo ug ang aktibong pagtabang ngadto sa lokal nga panggamhanan alang sa kalamboan sa Tagbilaran.
Samtang gisaulog sa siyudad ang maong makasaysayanong kalampusan, padayon ang Bohol Light sa paghatag ug kasaligan ug dekalidad nga serbisyo sa kuryente, lakip na ang pagpaningkamot nga mapalapdan ang serbisyo sa matag panimalay alang sa kalamboan, pag-uswag, ug mas maayong kaugmaon sa tibuok dakbayan sa Tagbilaran.
Paghinlo o flushing sa linya gihimo sa Bohol Water
Sinulat ni Victor L. Tambis
Makita sa hulagway sa itaas ang tubig gikan sa main line sa Bohol Water
Sa tinguha nga mamentenar ang kahinlo sa linya aron pagsiguro sa maayo nga kalidad sa tubig nga anaa sa sulod niini, gihimo sa Bohol Water ang kalihokaan sa paghinlo o flushing sa main line gikan sa lungsod sa Corella padulong sa syudad sa Tagbilaran nga nagasubay sa J.A. Clarin St. Ang maong kalihokan milanat sa tulo ka adlaw nga gisugdan niadtong adlawng Byernes, October 16, ug hangtud sa adlawng Domingo, October 18, 2026.
Subay niini, ug agi’g pagpangandam sa bulo-og sa tubig padulong sa Tagbilaran area gikan sa mga tinubdan gawas sa syudad, gihimo sa Bohol Water ang maong kalihokan tungod kay dili lamang ang gidaghanon o bul-og sa tubig gikan sa mga tinubdan o pumping stations ang gihatagan ug unang pagtagad, apan lakip usab ang kahinlo o kalidad sa tubig nga moabot sa matag panimalay sa mga konsumidor.
Sa tinguha nga makab-ot ang maong katuyuan ug aron matapos kini sulod sa gitakda nga adlaw, gisira sa mga tinugyanan sa Bohol Water ang mga barbola sa mga lateral lines o mga linya sa mga eskinita gikan sa maong main line aron ma focus ang pressure sa tubig isip pamaagi sa pag “flush” sa linya aron mapagawas ang anaa sasulod niini sama sa mga taya nga natapok sulod sa nanglabay nga katuigan sa operasyon.
Ang maong pagsira ming resulta sa pipila ka dapit nga hinay ngadto sa walay tubig sulod sa nahisgutang mga adlaw. Ang mga dapit nga direkta nga naapektohan mao ang Zamora St, ug ang kalsada padulong sa Dao terminal gikan sa J.A. Clarin St., samtang ang mga dapit nga hinay ang pressure mao ang Brgy. Cogon, parte sa Brgy. Booy, Pob 2, parte sa Pob. 3, parte sa Brgy. Dampas (City College area) ug ang supply sa Lungsod sa Dauis.
Tungod sa kamahinungdanon sa maong kalihokan, ug aron pagsiguro nga luwas imnon ang tubig nga gi supply niini sumala sa panginahanglan sa panglawas sa tawo, ang buhatan sa Bohol Water nanghinaot sa pagsabot sa mga konsumidor, ilabi na sa nahisgutan nga naapektohan nga dapit.
Padayon ang Bohol Water pagpangita ug mga lakang ug paghimo sa mga kalihokan aron pagdugang pagpalambo sa serbisyo sa panubig ngadto sa mga konsumidor sulod sa gialagaran nga mga dapit.
NIA-7 nanawagan sa mga mag-uuma: Andama ang yuta, mananom ug sayo
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Samtang aduna pay ulan, nagsugod na ning sayo pa sa pag-andam sa yuta alang sa sunod nga panahon sa pagpananom si Domingo Salces, ang presidente sa Kumilaw Irrigators Association sa Bugang Sur, sa lungsod sa Bilar.
Usa kini ka aktibong lakang aron mapahimuslan ang yuta samtang anaa pay tubig ug makaandam alang sa gipaabot nga very strong El Niño.
Gihimo kini ni Salces isip tubag sa panawagan sa National Irrigation Administration (NIA) ngadto sa mga mag-uuma nga andamon ang ilang mga yuta ug magsayo sa pagpananom.
Sa usa ka pahayag, matud sa NIA 7 nga angay ikonsiderar sa mga mag-uuma ang pagtanom ug daling maani aron mapahimuslan samtang anaa pay tubig ug mapanalipdan ang produksyon sa agrikultura taliwala sa hulga sa taas nga panahon sa huwaw.
Matud pa sa NIA nga bisan ug ni-epekto na ang El Niño, dako ug natabang ang nasinati nga mga pag-ulan nga nakapondo ug tubig ang mga dam.
Matud pa sa NIA-7, ang duha ka dagkong dam sa Bohol – ang Malinao Dam sa Pilar ug ang Bayongan dam sa San Miguel nga maoy kinadak-ang dam sa lalawigan, nakahatag ug tubig-irigasyon ngadto sa gibana-bana nga 5,000 ka ektarya nga kaumahan sa humay sa mga lungsod sa Pilar, Dagohoy, ug mga bahin sa San Miguel, Ubay, ug Alicia.
Ang Malinao Dam gidisenyo aron ibalhin ang tubig ngadto sa Bayongan Dam kung ang lebel sa tubig niini moabot na sa 151.6 metros ibabaw sa lebel sa dagat.
Sa usa ka pahayag, gibutyag ni NIA-7 Operations Section Chief Evaristo Borja nga posibleng maapektuhan ang mga lugar nga giserbisyohan sa Ilaya dam ug Capayas dam sa Ubay.
Nagdumala usab ang NIA ug mga Small Reservoir Irrigation System nga nagserbisyo sa gatusan ka ektarya nga kaumahan sa humay sa lalawigan.
Tungod sa nasinating El Niño, gi-awhag sa NIA ang mga irrigators association sa double cropping o pagtanom ug mga lagutmon gawas sa humay alang sa seguridad sa pagkaon.
Nagsugod na ug pag-andam sa yuta alang sa sunod nga panahon sa pagpananom ang mga mag-uuma nga sakop sa Kumilaw Irrigators Association sa Bugang Sur, sa lungsod sa Bilar. Kini isip tubag sa panawagan sa NIA ngadto sa mga mag-uuma nga andamon ang ilang mga yuta ug magsayo sa pagpananom samtang aduna pay ulan. (Hulagway gikan sa NIA-7/PIA7-Bohol)
DOLE milusad ug bag-ong mga programa alang sa trabaho ug panginabuhian
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Gilusad sa Department of Labor and Employment (DOLE) ubos sa Tulong Panghanapbuhay sa Ating Disadvantaged Workers (TUPAD) ang pito ka bag-ong mga programa aron maghatag ug mas daghang trabaho ug oportunidad sa panginabuhian.
Gipangunahan mismo ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr. niadtong Miyerkoles sa sa Jpark Island Resort and Waterpark sa syudad sa Lapu-lapu ang paglusad sa mga programa.
Gipasabot ni DOLE Kalihim Francis Tolentino ang mga bag-ong programa samtang nakig-estorya usab ang Pangulo sa 75 ka benepisyaryo sa TUPAD, apil na ang mga mangingisda nga nakadawat ug mga bangkang pangisda ug fish pen.
Ang pito ka bag-ong programa sa DOLE mao ang SkillPass, Tropa Negosyo Trabaho, Sagip-Trabaho, KaHANAP, Match Fund LGU, Tulong-Aral ug Trabahong-Dagat. Tumong niining mga programa nga mahatagan ang mga benepisyaryo ug pagbansay-bansay, trabaho ug kahigayonang magtukod ug kaugalingong negosyo.
Ubos sa SkillPass, matabangan ang mga trabahante nga magamit ang ilang kasinatian ug katakos aron makapangita ug trabaho. Ang Tropa Negosyo Trabaho, o Puhunan Ko, naghatag usab ug puhonan nga P50,000 hangtod P500,000 sa mga grupong gustong magtukod ug gamay nga negosyo.
Samtang naghatag ang Sagip-Trabaho ug tabang sa suholan sa mga kwalipikadong gagmay nga negosyo aron mamintinar ang ilang mga empleyado.
Matud pa ni Tolentino, abagahon sa gobyerno ang P42 nga dugang-suhola sa Cebu alang sa mga kwalipikadong negosyo ubos sa programa.
Ubos usab sa KaHANAP, hatagan ang mga trabahante ug kahigayonang magbaton ug kasinatian sa trabaho nga mahimong mosangpot sa regular nga empleyo. Tumong usab sa Match Fund LGU nga pakusgan ang pagtinabangay sa DOLE ug mga lokal nga kagamhanan sa paghatag ug trabaho.
Samtang tabangan sa Tulong-Aral ang mga batang naa sa Grade 1 hangtod 3 nga molambo ang ilang pagbasa, pagsulat ug matematika. Ang Trabahong-Dagat usab ang maghatag ug trabaho ug pagbansay-bansay sa mga mangingisda ug uban pang trabahante sa mga baybayong lugar.
Matud pa sa DOLE nga tumong sa mga bag-ong programa nga madugangan ang trabaho, mapalambo ang katakos sa mga trabahante ug mahatagan sila ug mas kasaligang kita agi ug pagsunod sa direktiba sa Presidente.
Gipangunahan ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr. uban ni DOLE Kalihim Francis Tolentino ang paglusad sa pito ka bag-ong mga programa ubos sa Tulong Panghanapbuhay sa Ating Disadvantaged Workers (TUPAD) sa Jpark Island Resort and Waterpark sa syudad sa Lapu-lapu niadtong Oktubre 14, 2026. (Hulagway gikan sa PCO photo)
PhilHealth gigamhan ang mga lumad (IPs) sa Bohol isip mga tigpasiugda sa social health insurance
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Isip kabahin sa selebrasyon sa bulan sa mga lumad o Indigenous Peoples (IPs) Month, nagpahigayon ang PhilHealth og Social Health Insurance Education Series (SHInES) alang sa mga miyembro sa mga lumad nga komunidad sa Bohol niadtong Nobyembre 13 hangtod 15, 2026, didto sa Reyna’s The Haven and Gardens sa dakbayan sa Tagbilaran.
Ang tulo ka adlaw nga kalihokan nahimong posible pinaagi sa lig-on nga panag-uban ug kolaborasyon tali sa PhilHealth Local Health Insurance Office (LHIO) Talibon ug sa National Commission on Indigenous Peoples (NCIP) Bohol. Nagpakita kini sa hiniusang pasalig nga himoong mas daling makuha ang impormasyon mahitungod sa social health insurance alang sa mga lumad sa probinsya.
Ang kalihokan naghiusa sa mga miyembro gikan sa nagkalain-laing komunidad sa mga lumad sa probinsya. Lakip niini ang mga Ati gikan sa Loay, mga Badjao gikan sa Totolan, Dauis, ug ang mga Eskaya gikan sa nagkalain-laing lungsod sa tibuok probinsya sa Bohol.
Ang SHInES usa ka programa sa PhilHealth alang sa adbokasiya ug pagpalambo sa kapasidad. Gidisenyo kini aron mo-edukar, mo-bansay, ug mohatag og gahum sa mga stakeholder aron sila mahimong mga tigpasiugda sa National Health Insurance Program (NHIP) ug Universal Health Care (UHC).
Pinaagi niining tulo ka adlaw nga kalihokan sa pagkat-on, gitinguha sa PhilHealth nga palig-onon ang pagsabot sa mga partisipante mahitungod sa NHIP ug sa mga prinsipyo sa UHC. Kini nagtumong nga mas masabtan nila pag-ayo ang mga programa ug polisiya sa PhilHealth, ug aron makapaambit sila og tukma ug haom nga impormasyon sulod sa ilang tagsa-tagsa ka mga komunidad.
Sa ikatulong adlaw, ang mga partisipante sa SHInES miapil sa mga sesyon sa demonstration teaching, diin ilang gigamit ug gipaambit ang kahibalo nga ilang nakuha atol sa tibuok kalihokan. Ang mga miyembro sa lokal nga media, pinaagi sa suporta ug koordinasyon sa Philippine Information Agency-Bohol, misaksi sa maong mga sesyon.
Gipasiugda usab sa kalihokan ang pasalig sa PhilHealth nga himoong mas daling makuha ang impormasyon mahitungod sa social health insurance alang sa mga lumad, ug ang pagpalig-on sa ilang partisipasyon sa pagpatuman sa Universal Health Care.
Labaw pa sa paghatag og impormasyon, tumong sa SHInES nga hatagan ang mga partisipante og kahibalo nga mahimo nilang ipaambit sa ilang mga pamilya ug komunidad.
Makatabang kini sa pagpalapad sa kahibalo ug pagsabot mahitungod sa mga benepisyo sa PhilHealth, ilabi na ang Yaman ng Kalusugan Program (YAKAP)—ang primary care benefit package sa PhilHealth nga nagtutok sa paglikay sa mga sakit (preventive health care).
Pinaagi sa mga inisyatibo sama sa SHInES ug sa padayon nga pakigtambayayong sa NCIP Bohol, gipalig-on sa PhilHealth ang ilang mga paningkamot aron mas mapaduol ang impormasyon bahin sa social health insurance ngadto sa mga lumad nga komunidad, ug aron masiguro ang mas inklusibo nga pagpatuman sa Universal Health Care.
DOLE nagpagawas ug mga lagda sa sweldo alang sa mga holidays sa Nobyembre
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Nagpagawas ang Department of Labor and Employment (DOLE) ug mga lagda sa pagbayad alang sa duha ka “non-working days” ug usa ka “holiday” karong bulan sa Nobyembre.
Base sa Proclamation No. 1006, ang Nobyembre 1 ug 2 gideklarar nga mga “special non-working days” agig pagtimaan sa All Saints’ Day ug All Souls’ Day. Samtang ang Nobyembre 30, o Bonifacio Day, usa ka “regular holiday” aron sa paghandum sa adlawng natawhan ni Andres Bonifacio.
Sa Labor Advisory No. 18 niini, nagpahayag ang DOLE nga ang mosunod nga mga lagda sa sweldo kinahanglang sundon alang sa mga “special non-working day”:
Ang prinsipyo nga “no work, no pay” (walay trabaho, walay sweldo) ang ipatuman kung ang empleyado dili motrabaho niining adlawa, gawas kung adunay laing polisiya sa kompanya o kasabutan sa collective bargaining nga naghatag ug espesyal nga bayad.
Ang empleyado nga motrabaho niining adlawa makadawat ug dugang nga 30% sa iyang basic wage alang sa unang walo ka oras (basic wage x 130%).
Ang empleyado nga motrabaho ug sobra sa walo ka oras niining adlawa makadawat ug dugang nga 30% sa hourly rate alang niana nga adlaw (hourly rate sa basic wage x 130% x 130% x gidaghanon sa oras nga gitrabaho).
Kung ang empleyado motrabaho niining adlawa nga natunong usab sa ilang adlaw nga pahulay (rest day), ang amo kinahanglang mobayad ug dugang nga 50% sa batakang suholan alang sa unang walo ka oras nga trabaho (batakang suholan x 150%).
Alang sa trabaho nga molapas sa walo ka oras niining adlawa nga natunong usab sa adlaw nga pahulay sa empleyado, ang amo kinahanglang mobayad ug dugang nga 30% sa hourly rate alang sa maong adlaw (hourly rate sa batakang suholan x 150% x 130% x gidaghanon sa oras nga gitrabaho).
Alang sa regular nga holiday, kinahanglang sundon ang mosunod nga mga lagda sa pagbayad: Ang mga empleyado nga dili motrabaho niining adlawa adunay katungod nga makadawat ug 100% sa ilang sweldo “basta ang empleyado motunga sa trabaho o anaa sa leave of absence nga adunay bayad sa adlaw nga nagsunod dayon sa dili pa ang regular nga holiday.” (basic wage x 100%).
Dugang pa niini, kung ang adlaw nga nagsunod dayon sa dili pa ang regular nga holiday usa ka adlaw nga walay trabaho sa establisimento o kaha naka-schedule nga adlaw sa pagpahulay sa empleyado, siya adunay katungod nga makadawat ug holiday pay kung ang empleyado motunga sa trabaho o anaa sa leave of absence nga adunay bayad sa adlaw nga nagsunod dayon sa dili pa ang maong adlaw nga walay trabaho o adlaw sa pagpahulay.
Kadtong mga motrabaho niining adlawa makadawat ug kinatibuk-ang kantidad nga katumbas sa 200% sa ilang sweldo alang sa unang walo ka oras. (basic wage x 200%).
Ang mga empleyado nga motrabaho ug sobra sa walo ka oras niining adlawa hatagan ug dugang nga 30% sa hourly rate alang sa maong adlaw. (hourly rate sa basic wage x 200% x 130% x gidaghanon sa oras nga gitrabaho).
Ang mga empleyado nga motrabaho sa usa ka regular holiday nga natunong usab sa ilang rest day makadawat ug dugang nga 30% sa 200% sa basic wage (basic wage x 200% x 130%).
Alang sa trabaho nga molapas sa walo ka oras sa usa ka regular holiday nga natunong usab sa rest day, ang mga empleyado adunay katungod sa dugang nga 30% sa hourly rate alang sa maong adlaw (hourly rate sa basic wage x 200% x 130% x 130% x gidaghanon sa oras nga gitrabaho).
CSC nagtakda ug deadline sa mga aplikasyon alang sa dugang nga mga puntos sa civil service
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang mga kawani sa gobyerno nga wala makapasar sa Career Service Examination-Pen and Paper Test (CSE-PPT) mahimo gihapong makaangkon ug civil service eligibility pinaagi sa dugang nga mga puntos, apan kinahanglan nilang tumanon ang mga rekisitos ug mag-aplay sulod sa unom ka bulan gikan sa pagpagawas sa resulta sa ilang eksaminasyon, matod sa Civil Service Commission (CSC).
Ubos sa polisiya sa Career Service Eligibility-Preference Rating (CSE-PR), ang mga kwalipikadong examinee mahimong makadawat ug hangtod sa 10 ka dugang nga puntos base sa gidugayon sa ilang serbisyo sa gobyerno ug mga rating sa performance, nga posibleng makapataas sa ilang iskor sa eksaminasyon ngadto sa gikinahanglang passing mark nga 80 porsyento.
Matud pa sa CSC, kadtong mikuha sa CSE-PPT niadtong Marso 8, 2026 alang sa Professional o Subprofessional nga lebel adunay hangtod sa Nobyembre 18, 2026 aron mag-aplay, human sa pagpagawas sa ilang mga resulta niadtong Mayo 18.
Samtang ang mga examinee nga mikuha sa eksaminasyon niadtong Agosto 9, 2026, kansang mga resulta gipagawas niadtong Oktubre 5, adunay hangtod sa Abril 5, 2027 aron isumite ang ilang mga aplikasyon.
Aron mahimong kwalipikado, ang mga aplikante kinahanglan nga nakakuha ug iskor nga dili moubos sa 70 porsyento sa CSE-PPT, nakatigom ug labing menos lima ka tuig nga serbisyo sa gobyerno sa usa ka kwalipikadong posisyon, ug nakadawat ug makatagbaw nga performance rating sumala sa gilatid sa polisiya.
Ang polisiya naglangkob sa mga kawani nga job order, contract of service, casual, contractual, ug coterminous, ingon man sa mga empleyado nga naghupot ug posisyon nga Category III ug IV ubos sa CSC Memorandum Circular No. 10, series of 2013, ug kadtong mga kwalipikado na sa first-level career service.
Apil usab niini ang mga militar ug uniformed personnel gikan sa Armed Forces of the Philippines, Bureau of Fire Protection, Bureau of Jail Management and Penology, Bureau of Corrections, Philippine Coast Guard, Philippine National Police, ug ang Hydrography Branch sa National Mapping and Resource Information Authority.
Ang mga temporaryong gitudlo (temporary appointees) ug mga benepisyaryo sa Government Internship Program mahimo usab nga kwalipikado, apan ang preference rating magamit lamang kanila sugod sa CSE-PPT niadtong Agosto 9, 2026 ug sa mga mosunod nga eksaminasyon. Gipatuman sa CSC ang polisiya pinaagi sa Resolution No. 2600729 niadtong Mayo 26, 2026, ug kini nagsugod sa pagpatuman niadtong Oktubre 2, 2026.
Gi-awhag ang mga aplikante nga susihon ang kinatibuk-ang Omnibus Guidelines ug ang mga gikinahanglang dokumento sa opisyal nga website sa CSC sa dili pa isumite ang ilang mga aplikasyon.
BALAK
ANG GINOO MAOY AKO’NG MAGBALANTAY
Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Ang tawo dinhi sa kalibutan
Nagkinahanglan ug gabayan
Tawhanon’g kinaiya baroganan mahuyang
Sa mga pagtental sa yawa dali matikwang
Tawo nagkinahanglan ka ug kasandigan
Aron molig-on ang imong baroganan
Hugti ang imong pag-ampo matag adlaw
Para motunhay ka sa imong pagbugtaw
Gamita ang imong rosaryohan
Aron modugang ug kalig-on imong baroganan
Sa imong pagbuhat sa ingon
Ang GINOO gikahimut-an ka dayon
SIYA kanimo kanunay nagbantay
Gihatagan ka ug anghel magbalantay
Aron ikaw sa kinabuhi dili mahisalaag
Kay ang yawa nagaandam ug lit-ag
Tumana ang IYANG napulo ka sugo
Aron ang GINOO kanimo dili masuko
Himaya-a ang ngalan sa GINOO matag adlaw
Aron SIYA sa imong paghimaya malingaw
Magbasa ug versu matag adlaw sa Bibliya
Aron sa kanunay aduna kay giya
Sa imong pagabuhaton ni-anang adlawa
Nga ikalipay tan-awon sa IYANG mga mata
Pili-a ang imong mga higala-on
Aron makalikay sa mga dautan’g panon
Sa matag adlaw nimo’ng pakigbisog
Asdanga ang mga kalisdanan aron ka mobarog
Bantayan ang adlaw nga bala-an
Mopahulay sa gimbuhaton nga tanan
Gitagana nga adlaw para lang sa GINOO
Ang buhaton magbasa lang ug mga psalmo
Kay ikaw tawo gihigugma man sa GINOO
Bisan nakasala IYA mang gipapasaylo
Hinulsolan ang mga kasal-anan
Aron mosangko kz sa imong gilakwan
Ang kinabuhi sa kalibutan daghan’g talinghaga
Magbinantayon kanunay kay daghan’g banyaga
Magmatngon sa imong mga lakang kanunay
ANG GINOO MAOY AKO’NG MAGBALANTAY