NI ELEAZAR ACAMPADO
5.59 Bilyon Ang Badyet, Unsay Maabot sa Pasyente?
SA dihang nadisgrasya ang ahong amahan ug naospital sa Tagbilaran, nakapangayo mi og ₱70,000 nga hinabang sa PCSO. Nasaysay na naho kini sa usa ka nangaging kolum. Dako kadto og natabang sa among bayronon sa ospital.
Usa pa sa hunahunaon sa pamilya ang reseta sa doktor. Kon anaa ang tambal sa botika sa ospital, didto ra kutob ang pagpangita. Kon sa gawas pa kini paliton, mangutana ang tigbantay asa kini makuha ug pila ang kantidad. Kon layo ang botika, apil pa ang plete.
Sa Teodoro B. Galagar District Hospital sa Jagna, pito ka pasyente o tigbantay ang nainterbyu sa Commission on Audit (COA) niadtong Nobiyembre 2023. Ang tulo nakakuha sa tanang tambal nga giresita gikan sa botika sa ospital. Ang laing upat sa pribadong botika nakakuha sa ilang mga giresita.
Sa maong pagsusi, gitan-aw usab sa COA ang mga rekord sa tambal sa upat ka ospital sa probinsiya sa Jagna, Talibon, Carmen ug Catigbian. Sa 2022, may mga tambal nga nahurot ang suplay. Sa samang tuig, miabot sa ₱1.85 milyon ang kantidad sa mga tambal nga na-expire sa upat ka ospital.
Gipatin-aw sa mga tigdumala nga ang dinaghang pagpalit matag unom ka bulan makatabang sa pagkuha og mas ubos nga presyo. Nakita sa mga auditor nga kon dali rang mahurot ang usa ka tambal, malangan ang pagpuno sa suplay samtang naghulat sa sunod nga dinaghang pagpalit. Girekomendar sa COA nga magtakda ang mga ospital kon kanus-a mag-order pag-usab sa matag tambal, samtang duna pay ikahatag sa pasyente.
Unsay nausab sukad sa maong pagsusi? Angay kining tubagon samtang gihisgotan sa Sangguniang Panlalawigan ang gisugyot nga ₱5.59 bilyon nga badyet sa Bohol alang sa 2027. Sumala sa The Bohol Tribune, miagi kini sa unang pagbasa niadtong Oktubre 28. Nagsugod ang mga pagdungog niadtong Nobiyembre 9.
Ang gisugyot nga ₱5.58 bilyon para sa General Fund mas dako og dul-an sa ₱715 milyon kay sa giaprobahan alang sa 2026. Sa pagdungog sa badyet, angay ipakita kon pila ang gigahin sa tambal sa matag ospital karong tuiga ug pila ang gisugyot alang sa sunod.
May duha ka pagpamalit og tambal karong tuiga nga mahimong sugdan sa pagsubay. Mokabat sa ₱9.41 milyon ang hiniusang badyet sa duha. Sa mga pahibalo sa Provincial Procurement Management Unit, Nobiyembre 20 ang gitakdang kataposang adlaw sa pagsumite sa mga bid. Gikan sa pagdawat sa supplier sa Notice to Proceed, ang pormal nga pahibalo sa pagsugod sa kontrata, may 15 ka adlaw siya sa paghatod sa mga tambal.
Kon mahatag na ang mga kontrata, angay ipahibalo sa probinsiya kon unsang mga ospital ang makadawat ug unsang mga tambal ang ihatod. Inig-abot sa mga tambal, ipakita usab kon pila ang nadawat sa matag ospital ug kanus-a kini nadawat.
Angay usab ipakita sa matag ospital kon unsang mga tambal ang kanunay gireseta, pila ka adlaw nga walay stock sa matag usa, ug kanus-a sila nag-order pag-usab. Makatabang kining mga rekord sa pagbuot kon unsang tambal ang angay dugangan ug unsa ang angay paliton sa mas gagmay nga gidaghanon aron magamit sa dili pa ma-expire.
Inig-abot sa tigbantay sa bintana sa botika sa ospital, pila sa mga tambal nga anaa sa reseta ang iyang madala balik sa pasyente? Ug pila pa ang iyang pangitaon sa gawas?