Bohol Light: Andam sa Undas 2025
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Ang Bohol Light niduyog sa pagpangandam sa “Undas 2025” alang sa kinatibuk-ang kasaulogan sa panahon sa paghandum sa adlaw sa mga santos ug sa mga minahal sa kinabuhi nga atoa na sa laing kalibutan.
Gihatagan ug dakong pagpangandam ang mas epsiyente nga supply sa kuryente sa mga sam-ang nga nahimutang dinhi sa syudad sa Tagbilaran.
Andam usab ang “Quick Response Team” sa Bohol Light alang sa mas dali nga pagresponde kung adunay mahibagat nga mga problema sa koneksyon sa kuryente ilabi na atol sa pagsaulog sa mga misa diha sa nagkalain-laing mga sementeryo sulod sa franchise area.
Gawas pa niana, ang buhatan sa Bohol Light nagpahigayon usab ug kompetisyon diha sa opisina tali sa mga departamento diin nagpakita sa mga talento sa pagbutang ug dayandayan (decoration) aron sa pagsaulog sa “Halloween” uban sa mga kabataan nga sakop sa pamilya sa Bohol Light. Madasigon kining gisalmutan sa tanang mga empleyado ug naghatag ug kalipay sa usag-usa bisan pa man sa mga hagit sa pagpanarbaho.
Nagpakita kini ug dugang kasadysa sa mga kabataan ug ngadto sa mga konsumidor nga nakasaksi sa maong kalihukan. Ang maong aktibidad nagpakita ug dakong kasadya sa Bohol Light nga gipanguluhan sa Chief operating Officer, Engr. Raul Venerando Galano. Ang maong kasaulogan usa sa mga importanting okasyon sa matag kinabuhi diin ang pamilya maoy sentro aron kita makabaton ug mas lig-on nga kumunikasyon ug panaghiusa.
Bulawanon ang maong kalihukan sa Bohol Light nga kanhi wala gayod nasinate sa mga empleyado apan ubos sa pagdumala sa Primelectric Holdings Inc. (PHI), kini nakahatag ug dakong dibersyon o kausaban sa mga panglantaw sa mga empleyado ug paglaum sa mga konsumidor. Sa ingon niini, madsigon ang tanan sa pagpaambit sa mga kalampusan aron mapadangat sa kinatibuk-ang kumunidad dinhi sa syudad sa Tagbilaran.
Sulod sa usa ka tuig na ang nakalabay, pasalig sa Bohol Light ang paghatag ug mas sadya ug walay puas nga paghatag ug inspirasyon alang sa taga Tagbilaranon.
Sa Bohol Light, Panuga Para sa Tanan, Kalipay sa Tanan!
Gipahibalo ang kalamboan sa pagladlad ug linya subay sa Darunday St. Brgy. Dao
Sinulat ni Leizel Butawan
Makita sa hulagway sa Wala ang kalamboan sa Darunday St., samtang ang hulagway sa Tuo mao ang kalamboan sa Zamora St.
Sigun sa nahaunang mga balita mahitungod sa programa sa pagladlad ug dugang mga linya ngadto sa mga konsumidor, ang Bohol Water mipahibalo nga padayon pa gihapon ang trabaho subay sa Darunday St., Barangay Dao.
Atong mahinumduman nga kaniadtong Setyembre 24, 2025, opisyal nga gisugdan ang maong proyekto. Aduna kini gilay-on nga 1,087 meters gikan sa Dao Health Center paingon sa eskina Dominic Drive. Sa kasamtangan anaa na kini sa 80% ang completion.
Sa laing bahin, ang proyekto sa Zamora St., Barangay Dao, diin pagapulihan ang 2-inch nga linya ngadto sa 4-inch, nga adunay gilay-on nga 1,650 meters, anaa na usab sa 25% ang completion. Samtang ang pagkubkob alang sa bag-ong linya nga magasubay sa Toledo St. (Sitio Lanao) gikan sa eskina J.A. Clarin hangtod sa Calichan Subdivision, nasugdan na ug anaa pa lamang sa 5% ang completion.
Ang maong nahisgutang proyekto mahuman sulod sa 120 days, kana kon walay kakulian nga mahinagbuan, sama sa klima sa panahon o mga legal issues nga dili kontrolado sa BWUI. Busa, nanghinaot ang BWUI sa padayon nga suporta sa publiko.
Dugang pa, ang laing expansion project sa pagladlad sa bag-ong linya subay sa CPG North Ave. gikan sa eskina Baguio Drive hangtod sa eskina Salazar St., Brgy. Ubujan, pagasugdan kun ma-release na ang permit sa pag-excavate.
Sangka sa balak ug pakigpulong himoon sa Nob. 4 sa Bohol Museum
Sinulat ni Retired Judge Jorge D. Cabalit
Ang ika-duhang Sangka sa Balak ug Pakigpulong pagahimoon sa umaabot nga Nobyimbre 4, 202 5 sa alas 5 sa hapon sa National Museum sa Bohol (Kanhi Kapilyo) atol sa kasaulogan sa Adlaw ni Pamuno Carlos P. Garcia.
Kini ang gipahibalo ni Aurora Galos, pamuno sa Bohol Literary Arts and Culture Circle (BLACC) ug kasamtangan nga pangulo sa Joint Committee on Literary Arts sa BLACC, Lubas sa Dagang Bisaya (Ludabi), Sanga sa Metro Tagbilaran-Bohol, National Visayas Cultural Association, Inc. (Naviscai), ug Association of Writers and Radio Announcers Foundation, Inc. (AWRAFI).
Ang Sangka sa Balak ug Pakigpulong gipasiugdahan sa BLACC, Ludabi, Naviscai, ug AWRAFI uban sa pagbulig sa Center for Culture and Arts Development (CCAD) sa Probinsiya sa Bohol.
Ang pag-awdisyon gihimo niadtong Biyernes sa buntag sa Cabalit & Associates Law Office Extension, Dalan Belderol, Dakbayan sa Tagbilaran.
Ang dugokan sa balak mao kini :”Pilipinas Panggaon Ka.”
Ang dugokan sa pakigpulong: “Pagsulbad sa mga Suliran sa Nasod nga Pilipinas.”
Adunay mga ganti nga ihatag sa mga mananog sa Probinsiya sa Bohol pinaagi sa CCAD.
Oktubre 31 gideklarar nga holiday sa tibuok nasod; Nobyembre 4, holiday sa tibuok Bohol
Sinulat ni Elvira Bongosia
Opisyal nga gideklarar sa Malacañang ang Oktubre 31, 2025, isip dugang espesyal nga adlaw nga walay trabaho sa tibuok Pilipinas pinaagi sa Proclamation No. 727.
Ang gobyerno mihimo sa deklarasyon aron hatagan ug igong panahon ang mga Pilipino sa pagpangandam ug pag-obserbar sa All Saints’ Day ug All Souls’ Day, nga gitawag nga Undas o Kalag-Kalag.
Gilagdaan ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr. ang proklamasyon, pagsiguro nga ang mga lungsoranon makagugol ug kalidad nga oras uban sa ilang mga pamilya samtang nagpasidungog sa mitaliwan nga mga minahal.
Ang espesyal nga holiday nga natunong sa adlaw nga Biyernes, maghimo sa usa ka taas nga katapusan sa semana gikan sa Oktubre 31 hangtod Nobyembre 2, 2025, nga naghatag sa mga biyahero ug dugang nga higayon sa pagbisita sa mga probinsya ug mga sementeryo sa sayo.
Gihatagan ug gibug-aton sa Malacañang nga ang maong lakang nagtumong sa pagpaluag sa kahuot sa mga sementeryo ug mga terminal atol sa peak sa Undas observance.
Gi-awhag sa gobyerno ang tanan nga gamiton ang dugang nga adlaw sa paglimpyo sa mga lubnganan sa pamilya, pag-andam sa mga halad, ug pag-obserbar sa mga tradisyon nga luwas ug responsable.
Samtang ang Nobyembre 4 sa matag tuig gideklarar nga special nonworking holiday sa lalawigan sa Bohol, pinaagi sa Republic Act 7448, sa paghandum sa anibersaryo sa pagkahimugso ni Carlos Polestico Garcia – Bohol’s Most Illustrious Son ug ang ikawalong presidente sa Pilipinas.
PhilHealth mipasalig sa benefit coverage alang sa trangkaso
Sinulat ni Elvira Bongosia
Nagpahinumdom ang Philippine Health Insurance Corporation (PhilHealth) sa mga Pilipino nga hingpit nilang pahimuslan ang mga benepisyo niini alang sa pagtambal sa mga sakit nga sama sa trangkaso o influenza-like illnesses, nga nagpasiugda sa papel sa gipalambo nga primary care package.
Gi-awhag ang mga miyembro nga mokonsulta dayon sa ilang gipili nga YAKAP Clinic kung makasinati ug sintomas nga sama sa trangkaso.
Ang benepisyo sa PhilHealth YAKAP naghatag ug coverage alang sa mga konsultasyon, importanteng mga tambal, mga laboratory test, kung girekomenda sa nag-unang doktor.
Kini nga pakete gidesinyo sa pagpasiugda sa paglikay ug sayo nga pag-ila sa sakit aron makatabang sa pagpugong sa pinansyal nga kalisod sa mga miyembro subay sa direktiba ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr. sa pagsiguro sa usa ka himsog nga nasud.
Ang PhilHealth nag-awhag sa tanang Pilipino sa pagpili ug pag-apil sa YAKAP Clinic aron makapahimulos sa mga benepisyo sa primary care, pinaagi sa eGovPH app, Member Portal nga ma-access pinaagi sa website sa PhilHealth, o sa pinakaduol nga PhilHealth Local Health Insurance Office.
Dugang pa, gisiguro sa PhilHealth ang pagkasakop gikan sa pagsugod sa grabe nga mga sintomas. Ang mga pasyente gidali sa Emergency Room ug giklasipikar nga emergent o kritikal nga sakop sa Outpatient Emergency Care Benefit Package.
Naghatag usab ang PhilHealth ug P12,870 nga case rate package alang sa mga kaso sa influenza nga nanginahanglan sa pagka-confine, nga adunay bulag nga package rate nga magamit alang sa mga kaso nga adunay mga komplikasyon sama sa pneumonia.
Si Dr. Edwin M. Mercado, Presidente ug CEO sa PhilHealth, nipahinumdom sa publiko dili lang sa mga benepisyo nga magamit kondili sa kamahinungdanon sa paglikay.
Gi-awhag niini ang tanan sa pagpahimulos sa ilang benepisyo sa PhilHealth YAKAP ug matud pa dili hulaton nga mograbe ang ubo, hilanat, o sip-on. Gi-awhag usab niya nga unahon ang simple nga preventive measures sama sa manghugas kanunay sa mga kamot, tabonan ang baba ug ilong kung mo-ubo o mobahing, ug likayan ang mga lugar nga daghang tawo kung nasakit na.
Gi-awhag sa PhilHealth ang mga miyembro niini nga mokonsulta dayon sa ilang gipili nga YAKAP Clinic kung makasinati ug sintomas nga sama sa trangkaso. (Hulagway gikan sa PhilHealth/PIA)
Mga serbisyo sa gobyerno gidala ngadto sa mga Eskaya IPs sa Lundag, Pilar
Sinulat ni Elvira Bongosia
Sa pagsaulog sa Indigenous Peoples (IP) Month, ang mga serbisyo sa gobyerno gidala ngadto sa Eskaya IPs sa barangay Lundag, lungsod sa Pilar atol sa Association of United Development Information Officers (AUDIO)-Bohol ug PhilHealth’s YAKAP Information and Service Caravan niadtong Oktubre 24, 2025.
Ang kalihokan nagtugot sa nagkadaiyang ahensya sa gobyerno nga makaduol ug direkta nga makig-uban sa komunidad nga nahimutang sa bukirang barangay aron matubag ang ilang mga isyu ug mapalig-on ang kalig-on sa komunidad.
Kini nga kalihokan nagpasiugda sa kolaborasyon sa teamwork uban sa National Commission on Indigenous Peoples (NCIP)-Bohol, Philippine Health Insurance Corporation (PhilHealth), Philippine Information Agency (PIA)-Bohol, Department of Social Welfare and Development, Provincial Government of Bohol ug sa local government unit sa Pilar.
Nagkalain-laing serbisyo ang gitanyag ngadto sa Eskaya IPs sama sa PhilHealth diin ilang gipaduol ang ilang mga programa sa impormasyon sa panglawas, ug mga serbisyo sa membership ngadto sa IP community nga nagpuyo niining geographically isolated and disadvantaged area (GIDA).
Pinaagi sa caravan, gisiguro sa PhilHealth nga ang mga miyembro sa Eskaya IPs mapahibalo sa ilang mga katungod ug benepisyo isip kabahin sa National Health Insurance Program.
Lakip usab sa mga serbisyo nga napahimoslan sa duha ka gatos (200) ka miyembro sa Eskaya IPs ang Philippine Statistics Authority (PSA) PhilID registration; Social Security System (SSS) membership ug data updating; Pag-IBIG membership ug data updating; libreng tupi sa 47th Infantry Battalion (47IB) sa Philippine Army; pagpanghatag ug adbokasiya nga materyales ug mga liso sa Agricultural Training Institute (ATI) Central Visayas; libreng seedling sa Office of the Provincial Agriculturist (OPA); pang-apod-apod ug IEC materials sa Bureau of Fisheries and Aquatic Resources (BFAR), Philippine Carabao Center, Technical Education and Skills Development Authority (TESDA), ug Department of Information and Communications Technology (DICT), nga nag-provide usab ug internet service sa lugar aron makahatod ug serbisyo ang nagkalain-laing ahensya sa gobyerno.
Ang Office of the Governor’s Medical Outreach Unit (MOU) miduyog usab sa maong kalihokan nga nagdala ug libreng mga tambal isip dugang serbisyo nga komplemento sa Rural Health Unit sa lungsod sa Pilar.
Samtang ang mga tinun-an sa Grade 1 sa Lundag Integrated School nakadawat ug mga school bags nga may sulod nga mga school supplies gikan sa Kagamhanang Probinsiya sa Bohol ubos sa Education Development Center (EDC) ug mga Christmas goodies gikan sa mga miyembro sa AUDIO-Bohol.
Mipadayag sa ilang pasalamat ang Eskaya IP Council sa Lundag sa pagpanguna sa ilang Tribal Leader Sundon Epefanio Carias sa mga serbisyo nga napahimoslan sa ilang mga miyembro bisan pa man sa kalayo sa ilang lugar nga gibisita sa nagkalain-laing ahensya sa gobyerno aron lamang makahatag ug serbisyo ug mapaambit ang mga mandato ug programa alang sa mga IPs .
Gitunol sa mga sakop sa AUDIO-Bohol sa pagpanguna sa ilang Presidente Doris Isabel Racho ngadto kang Eskaya Tribal Leader Sundon Epefanio Carias ug Lundag Barangay Chairman Armando Busano ang mga pre-loved items, school supplies ug Christmas goodies atol sa gipahigayong AUDIO-Bohol ug PhilHealth’s YAKAP Information and Service Caravan sa Lundag Covered Court niadtong Oktubre 24, 2025. (Hulagway gikan ni Elvira C. Bongosia/PIA7-Bohol)
Asin Tibuok labing maayong grassroots innovation sa RGICE Central Visayas 2025
Sinulat ni Elvira Bongosia
Usa sa kultural nga hiyas sa Bohol, ang Asin Tibuok o “Dinosaur Egg Salt” gikan sa lungsod sa Alburquerque ning lalawigan, nakuha ang unang dapit sa Grassroots Innovation Category atol sa Regional Grassroots Innovation and Circular Economy Expo 2025, usa ka programa sa Department of Science and Technology-Central Visayas, Cebu, niadtong Miyerkules, Oktubre 29, 2019. 2025.
Nakigsangka batok sa onse ka laing mga semi-finalist, ang Asin Tibuok nga gipresentar ni Felix Pinlac Jr., nakakuha sa labing taas nga marka base sa criteria sa novelty, relative advantage, compatibility, complexity, ug trialability.
Nakadawat si Pinlac ug ganting salapi nga ₱7,000 ug magrepresentar sa Rehiyon 7 sa National RGICE 2025 karong Nobyembre.
Sa laing bahin, ang ikaduhang pwesto nakuha sa Manok sa Kawayan ni Jelma Lastimoso gikan sa lungsod sa San Remigio sa Cebu, ug gisundan sa Toledo United Farmers, Fishermen, and Women Workers (TUFFWOW) sa Cebu gihapon sa ikatulong dapit sa ilang Organic Feeds innovation.
Ang Asin Tibuok usa ka siglo-daan nga artisanal nga asin nga gihimo pinaagi sa usa ka makuti nga proseso sa pagsunog sa mga panit sa lubi, pagsala sa abo, ug pagpabukal sa tubig sa dagat sa mga kolon nga kulonon aron maporma ang dasok, pormag-itlog nga mga bloke sa asin.
Kahinumdoman nga ning bag-o lang, opisyal nang narehistro sa Intellectual Property Office of the Philippines (IPOPHL) ang Asin Tibuok sa Alburquerque isip Geographical Indication (GI).
Ang pag-ila sa Asin Tibuok isip usa ka GI nagsuporta sa pagpreserba sa kultura ug sa paagi sa kinabuhi samtang nagpalig-on usab sa branding, pag-access sa merkado, ug mga oportunidad sa kita alang sa mga komunidad.
Ang Asin Tibuok nga gi-presentar ni Felix Pinlac Jr., nakuha ang unang dapit sa Grassroots Innovation Category atol sa Regional Grassroots Innovation and Circular Economy Expo 2025, usa ka programa sa Department of Science and Technology-Central Visayas, Cebu, niadtong Miyerkules, Oktubre 29, 2019. 2025. Nakakuha kini sa labing taas nga marka base sa criteria sa novelty, relative advantage, compatibility, complexity, ug trialability. (Hulagway gikan sa DOST Bohol PSTO)
DSWD nihatag ug katin-awan kalabot sa nikatap nga hulagway kalabot sa 4Ps validation activity
Sinulat ni Elvira Bongosia
Ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) Field Office 7 – Central Visayas mi-klaro nga ang hulagway nga nag-circulate karon online nga nagpakita ug usa ka nagpadayon nga validation activity alang sa Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps), kaniadto pa ug dili bag-o lang.
Base sa DSWD-conducted verification, ang hulagway gikuha atol sa Setyembre 12 validation activity sa Barangay Looc, lungsod sa Jagna, Bohol, niadtong Marso 2023.
Gi-klaro sa departamento nga walay 4Ps validation activities nga gihimo o gikatakda sa 2024 ug 2025.
Gipahimangnoan sa DSWD ang publiko batok sa pagpaambit sa wala pa matino o karaan nga mga materyales sa social media, tungod kay kini mahimong hinungdan sa sayop nga impormasyon ug kalibog mahitungod sa pagpatuman sa mga kalihokan sa 4Ps.
Samtang gisubli sa departamento nga pinaagi sa Republic Act No. 11315 (2019), o Community-Based Monitoring System (CBMS) Act, ang 4Ps magamit na sa CBMS isip bag-ong sumbanan ug opisyal nga basehan sa pag-ila sa mga kabus nga panimalay.
Tungod niini, ang DSWD nagpahibalo sa publiko nga ang mga panimalay nga anaa karon sa waitlist o kadtong giklasipikar ubos sa Client Status 21 (CS 21) dili na ipadayon ingon potensyal nga benepisyaryo sa 4Ps.
Bisan pa niin, kung ang usa ka panimalay ubos sa CS 21 o sa waitlist nakit-an nga kabus sa CBMS, basin maapil pa ni sa 4Ps program.
Ang DSWD nag-verify ug nagsunod sa husto nga mga pamaagi alang niini nga paglakip.
Gipasalig usab sa DSWD sa tanan nga gipatuman niini ang proseso aron masiguro nga ang tabang sa 4Ps maabot ra sa mga pamilya nga tinuod nga nanginahanglan niini.
Nanawagan ang DSWD sa publiko nga sundon ang mga verified social media pages niini pinaagi sa Pantawid Pamilyang Pilipino Program –https://www.facebook.com/DSWDPantawidPamilya ug DSWD Field Office7—Central Visayas — https://www.facebook.com/dswdfo7 alang sa impormasyon ug mga pahibalo.
Gi-klaro sa DSWD nga kaniadto pa ug dili bag-o lang kining hulagway nga nagpakita ug usa ka nagpadayon nga validation activity alang sa Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps). (Hulagway gikan sa DSWD)
BALAK
UNSA KABALA-AN ANG GUGMA
Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Guina-ingon sa mga karaang panultihon
Nga guinasunod sa mga tawo karon
Ang gugma usa ka buta
Ug ang nahigugma dili makakita
Ang gugma dili nimo masayran
Ngano sa kasingkasing nagaguikan
Daklit lang kining motuyhakaw
Sa panahon ikawmora ug walay hanaw
Sa oras nga bati-on ka ug gugma
Imong kaugalingon siguing nag-alingasa
Gusto nimo ang guihigugma makita kanunay
Kay bati-on ka ug katagbawan sa kalipay
Ang tawo nga nahigugma
Tanang oras andam ug tagana
Nga magsakripisyo para sa guihigugma
Kay ti-unay ug busilak ang iyang gugma
Wala nay molabaw sa gugma sa GINOO
Nga guitagana alang lamang sa tawo
Natawo ug namatay ang BUGTONG ANAK
Para ang katawhan dili mahisugamak
Ang guibuhat sa atong MANUNUBOS
Mga katawhan sa ilang mga sala natubos
Kini ang virtud sa DIOSNONG GUGMA
Ingon ni-ana ang: UNSA KABALAAN ANG GUGMA