Ang Pagpabuto Ug Pagkurog Sa Balhiboong Mga Higala

Ni Eleazar Tutor Acampado

Malipayong Bag-ong Tuig mga Sano!

Nahuman na gyod ang kasikas, ang media noche, ug ang kasadya sa pagsugat nato sa tuig 2026. Segurado ko daghan ang nalingaw sa nindot kaayong fireworks display nga gipahigayon sa mga LGUs sa matag lungsod ug dakbayan, ug sa sipa kaayong pabuto nga matod pa sa kadaghanan, pang-abog sa mga daotan.

Apan samtang naghudyaka ug nagasinggit kita og “Happy New Year!”, aduna usay talan-awon nga akong nakita diin ang kadaghanan wala magpakabana. Usa ka talan-awon nga makita sa suok sa panimalay. Ang atong mga balhiboong higala nagtago ug nagkurog sa kahadlok.

Pipila ka oras pa lang gani usa moabot ang alas dose sa tungang gabii, kusog na kaayong mabati ang mga buto-buto sa palibot. Si Coco ug Milky, nagtiyabaw na sa kilid sa balay. Nagpanawag og tabang. Giuyog ang puthawng pultahan. Walay undang.

Sa dihang atong giduol, nagdali ang duha nga misuksok sa akong tiilan. Ako silang gihapuhap sa duha ka kamot. Makadaghan. Makita sa ilang mga mata ang kalisang. Ang ilang mga lawas nagkurog nga morag gitugnaw, bisan pa og init ang panahon.

Sa sulod, si Thunder, bisan pa og ang iyang ngalan nagpasabot og dalugdog, nahimo intawong iring sa kahadlok. Nagtago siya ilawom sa katre, naghangos, ug nagtulo ang laway. Ang matag buto sa gawas morag latigo nga mihapak sa iyang dunggan.

Sa laing bahin, sila si Rocky ug Thor, nga nailhan nga mga isog nga bantay sa balay, nawad-an og kaisog niadtong gabhiona. Si Thor nag-ul-ol sa kasakit, samtang si Rocky nagsige og hangos, gusto mokitkit sa pultahan aron lang makaikyas sa kasaba.

Ug si Whitey nga nagdagan-dagan sa tumang kahadlok, nabuwasot sa bag-ong gikalot nga bangag sa yuta sa silingan.

Mahimong ang uban walay pagpakabana nila. Apan kadtong nanag-atiman ug nagmahal sa ilang mga inatiman nga furry friends, maka-relate niini. Sa ahong kabahin lang, nawala ang akong gana sa pabuto samtang nagtan-aw nila.

Daghan ang moingon, “Mga iro ra na. Maanad ra na.” Pero mga Sano, dili kini inarte lang. Adunay siyentipikanhong mga rason nganong maingon niini ang mga iro.

Matod pa sa mga tigpanukiduki, ang pandungog sa mga iro lahi ra kaayo kaysa sa tawo. Ang ilang dunggan upat ka pilo (4x) nga mas sensitibo kaysa kanato. Kon ang buto sa kuwitis kusog na para nimo, hunahunaa nga alang nila ni Coco, Milky, Thunder, Rocky, ug Thor mora na kini og bomba nga nibuto diha mismo sa ilang atubangan.

Kinsay dili makurat ug mokurajag og dagan sa kahadlok?

Alang natong mga tawo, Bag-ong Tuig karon. Dili nuon nato ikatingala nga makahimo kita og kabanha. Pero dili kasabot niini ang mga iro.  Alang nila ang kalit nga kabanha usa ka tin-aw nga hulga sa ilang kinabuhi. Mao nga modagan sila palayo niini ug kon dili man makadagan, magtago sa suok nga magkurog ug maglaway sa kahadlok.

Kon sumadahon, daghang iro ang nangawala panahon sa pagsugat sa Bag-ong Tuig tungod kay minglayat sa koral sa tumang kahadlok. Sa mga edaran nga mga iro, ang grabeng kakulba mahimong moresulta sa heart attack. Ang uban mahimong agresibo ug mahadlok gihapon bisan wala nay pabuto. Gani si Coco motiyabaw na man kon dunay dalugdog og kilat.

Ug dili lang ang mga iro ang apektado niini. Apil usab kitang mga tag-iya. Dili lalim ang pagsaulog sa pagsugat sa Bag-ong Tuig samtang naghapuhap ug nagtan-aw sa imong mga pinangga nga nag-antos. Ang kalipay nato sa pagpabuto, sa daklit mawala ra, pero ang kasinatian nato nga napasagdan sila, dugay gyod mawala.

Humana man ang selebrasyon, hinaot makahatag nato ni og leksiyon alang sa umaabot.

Kon mahimo, menosan nato ang pagpabuto. Daghan man ang mga paagi nga magsaba-saba. Niadtong bata pa mi, migamit mig torotot, pagupak, taklob sa kaldero, magpatugtog og musika nga dili makabungol.

Mahimo usab nga ipasulod sa kuwarta ang mga iro, serad-an ang mga bentana ug magpatokar og musika nga makapakalma aron matabonan ang kasaba sa gawas.

Ang mahinundanon wala sila mapasagdi sa gawas. Ang presensiya nato, sa atong paghapuhap, dako na kaayog tabang aron mokalma sila.

Sa pagsulod nato sa 2026, hinaot nga dili lang kita ang magmalipayon. Iapil usab sa atong mga resolusyon nga mahimo kitang responsable ug maluluy-on ngadto sa mga iro ug uban pa. Kay ang tinuod nga Malipayong Bag-ong Tuig, kanang luwas ug malinawon ang tanan, apil na ang atong mga tigbantay ug balhiboong mga higala.

Pahulay sa mo Coco, Milky, Thunder, Rocky, ug Thor samtang naghilom pa ang kalibotan.