Electrical fire safety tips gipahibalo sa Bohol Light
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Ang Bohol Light Company, Inc. buot magpahinumdum ngadto sa mga katawhan mahitungod sa mga basic Electrical Fire Safety Tips sa tanang higayon aron paglikay sa sunog o peligro.
Atong matngonan ang saktong pagawi sa extension cords ug sockets nganha sa mga electrical outlets susama niining musunod:
Kon makamatikod nga adunay deperensya ang wiring sa electrical cords or kung magdugang ug sockets/outlets, ipatan-aw kini ug usa ka electrician nga adunay kahibalo sa insaktong pagtaod niini.
Kung makasinati ug mga insedente sama sa sparking o pagkayo sa plug o socket/outlet, palonga ang power supply diha sa main breaker ug kontak gilatayon ug electrician aron ma-inspect ug ma-repair kini o tawag sa opisina sa Bohol Light alang sa temporaryong pagpalong alang sa siguridad sa atong panimalay.
Ayaw pagsuway ug repair sa mga electrical problems kung dili ikaw suhito ug walay kahibalo tungod kay ang kuryente dili makita ug dilikado.
Ang Bohol Light sa kanunay ngapahinumdum sa mga katawhan nga “Luwas ang Magmatngon” ug mag-amping sa kanunay kay ang atong kaluwasan, garantiya sa siguridad sa atong pamilya.
Busa kon aduna kitay mga pangutana o nagkinahanglan ug assistance sa Bohol Light linemen, tawag gilayon sa 24/7 hotline numbers (038)-427-2372, mobile numbers 0920-960-2372, 0939-911-5671 o padala ug mensaha sa official messenger account “Bohol Light” alang sa mas dali nga pagresponde o katin-awan.
Bohol Water Utilities, Inc. mipadayag sa pumping stations maintenance program
Sinulat ni Victor L. Tambis
Makita sa itaas ang mga tinugyanan sa Bohol Water nga naghimo sa PMS sa pipila ka mga pumping stations
Sa tinguha pagpalambo ug paghatag sa dekalidad nga serbisyo sa panubig ngadto sa mga konsumidor, ang Bohol Water mopahibalo nga gawas sa pagladlad ug bag-o nga mga linya, padayon usab kini nga naghimo sa mga kalihokan sa pagpalambo ug pagmentenar sa mga nag-una nga mga pasilidad. Usa niini ang mga tinubdan o pumping stations nga anaa nahimutang sa nagkalainlain nga dapit sa syudad sa Tagbilaran ug sa lungsod sa Corella.
Aron paghatag ug kasiguruan sa kanunay anaa sa maayong kondisyon ang mga Pumping Units (PU), gihihimo sa mga tinugyanan sa Production Section ang PMS o Preventive Maintenance Services sa tanang mga PU base sa gitakda nga number of operating hours niini.
Sa dili pa dugay, niadtong Febrero 25, 2026, gihimo ang PMS sa PU#2 nga anaa nahimutang sa lungsod sa Corella, samtang sa sunod adlaw, Feb. 26 gihimo usab ang PMS sa PU#24 nga anaa nahimutang sa Barangay San Isidro, Tagbilaran City. Niadtong adlawng Byernes, Feb. 27 gihimo ang PMS sa Reservoir #3 nga anaa nahimutang haduol sa City Hall ning syudad.
Sayo sa bulan sa Febrero ning tuiga, gihimo ang susamang kalhokan sa PMS sa PU#27 ug PU#14 nga nahimutang ning syudad sa Tagbilaran ug lain na usab nga mga pumping stations ang gikatakda nga ipaubos sa PMS sa bulan sa Marso ning tuiga. Agi ug pahibalo, ilabi na sa mga konsumidor nga naapektohan sa maong mga trabaho, ang Bohol Water mipagawas ug Water Service advisory mahitungod niini.
Pinaagi sa maong mga kalihokan sa pagmentenar sa mga pumping stations, gipaniguro sa Bohol Water nga sa kanunay anaa sa 100% ang working condition sa tanang mga tinubdan aron padayon nga makapadangat kini sa maayong serbisyo sa panubig ngadto sa mga konsumidor sulod sa gialagaran nga mga dapit.
GSIS milusad sa micro-loan program nga ‘Ginhawa Go’ alang sa mga trabahante sa gobyerno
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Gilusad sa Government Service Insurance System (GSIS) ang usa ka micro-loan program nga gitumong sa paghatag ug flexible ug short to medium term cash assistance sa mga trabahante sa gobyerno.
Matud pa sa GSIS sa usa ka news release, bag-o lang gilusad sa ahensya ang “Ginhawa Go,” nga naghulagway niini nga usa ka “loan on the go” nga programa.
Ubos sa ‘Ginhawa Go’, ang mga miyembro mahimong maka-avail sa loan amounts sugod sa P1,000, P2,000, P3,000, o P4,000, nga bayran sulod sa 30, 60, o 90 ka adlaw.
Alang sa mas taas nga panginahanglanon sa pautang, ang mga miyembro mahimong makahulam ug P5,000 hangtod sa P50,000, nga adunay panahon sa pagbayad nga 3, 6, 12, 18, o 24 ka bulan, nga magtugot sa mga nanghulam sa pagpares sa mga termino sa utang sa ilang kapasidad sa pagbayad.
Ang loan bukas sa mga miyembro nga adunay labing menos usa ka bulan nga bayad nga premium nga kontribusyon ug magamit lamang pinaagi sa GSIS Touch mobile application.
Ang GSIS nagkanayon nga ang kita sa loan i-kredito sa account sa miyembro sa pag-aprobar sa Agency Authorized Officer (AAO), pagsiguro sa tukma sa panahon nga pinansyal nga suporta.
Ang pension fund nagkanayon nga ang interest rate ubos sa programa gitakda sa 6% kada tuig alang sa mga regular nga miyembro nga adunay labing menos tulo ka tuig nga bayad nga premium nga kontribusyon, samtang ang mga espesyal nga miyembro gisakop sa 7% matag tuig.
Ang programa gisakop sa usa ka Loan Redemption Insurance (LRI) nga nagsiguro nga ang bisan unsang nahabilin nga balanse mabayran kung ang nangutang mamatay, diin maluwas ang pamilya sa pinansyal nga palas-anon. Matud pa sa GSIS nga ang programa gilauman nga makabenepisyo sa mga bag-ong gi-hire nga mga empleyado, ubos ang kita, ug mga miyembro nga adunay limitado nga kasaysayan sa paghulam kansang mga panginahanglanon dili hingpit nga natubag sa tradisyonal nga mga produkto sa pautang nga adunay mas taas nga panahon sa pagbayad.
Sa paglusad sa ‘Ginhawa Go’, ang mga trabahante sa gobyerno aduna nay kasaligang solusyon sa panahon sa emerhensya—usa nga episyente, ubos og interest, ug makatarungan. (Hulagway gikan sa GSIS)
Pagpatukod ug mga classrooms sa tibuok nasod gipadali pinaagi sa DepEd–LGU Partnership
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Pormal nga gi-aprobahan ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr. niadtong Lunes ang makasaysayanong panagtambayayong tali sa Department of Education (DepEd) ug City Local Government Units (LGUs) aron mapadali ang pagtukod, rehabilitasyon, ug renovation sa mga classrooms sa tibuok nasod.
“Every classroom we build gives our children a better future (Ang matag lawak-klasehanan nga atong gitukod naghatag sa atong mga anak ug maayong kaugmaon),” matud pa sa Pangulo.
Ang paglagda sa Memorandum of Agreement (MOA) nagtimaan sa ikaduhang batch sa partnerships ubos sa Nationwide Classroom Building Program sa administrasyon, nga nagtumong sa dinalian nga pagsulbad sa kakuwang sa classroom sa nasod, nga gibanabana nga mokabat sa 144,758 ka units sa Enero 2026.
Matud pa sa Pangulo nga dili kita makahulat ug mga dekada, o bisan mga tuig, aron mahatagan ang matag estudyante ug luwas ug angay nga classroom alang sa epektibong pagkat-on.
Ubos sa kasabotan, ang mga kagamhanan sa dakbayan maoy modumala sa procurement, construction, ug project management aron maseguro nga mas paspas ug mas epektibo ang pagpatuman sa ground level, samtang ang DepEd magbutang ug mga sumbanan ug mag-verify sa compliance sa dili pa ang final turnover ug pagbayad.
Kini nga inisyatiba gisuportahan sa dakong pondo gikan sa 2026 General Appropriations Act, nga naggahin ug kapin sa P85 bilyon alang sa Basic Education Facilities.
Niini nga kantidad, P9.6 bilyones ang gitagana alang sa pagtukod sa gibana-bana nga 4,000 ka lawak-klasehanan sa unang tranche, samtang dugang P5.96 bilyones ang gamiton alang sa gibana-bana nga 1,700 pa ka lawak-klasehanan pinaagi sa bag-ong gilagdaan nga mga kasabutan.
Bohol PPO gihakot ang mga top awards sa PNP Day 2026
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Gihakot sa Bohol Police Provincial Office (BPPO) ang mga nag-unang awards atol sa selebrasyon sa 2026 Philippine National Police (PNP) Day nga gipahigayon sa Camp Sergio Osmeña, syudad sa Sugbo niadtong Lunes, Pebrero 23, 2026.
Gi-organisa sa PNP ug gi-evaluate ubos sa Police Regional Office 7, nakuha sa BPPO ang Best Police Provincial Office award, nga nagpamatuod sa lig-on nga operational performance, epektibo nga pagpangulo, ug sustained community-based policing initiatives ubos ni Provincial Director Patricio Degay Jr.
Dugang nga mga pag-ila ang nakuha usab sa pipila ka mga unit sa Bohol ug mga personahe.
Ang Tagbilaran City Police Station ang napiling Best Component City Police Station, ang Loon Municipal Police Station gi-ila nga Best Municipal Police Station, ug ang Bohol Provincial Mobile Force Company nakadawat sa award nga Best Provincial Mobile Force Company.
Gawas niini, gihatagan usab ug pag-ila ang mga indibidwal nga personahe sama nila PMSg Joel Orapa isip Best Senior Police Non-Commissioned Officer (PNCO) for Operations ug PSSg Luwen Refulle isip Best Junior PNCO for Operations.
Ang lalawigan sa Bohol giila usab nga Outstanding Local Government Unit, samtang ang Munisipyo sa Ubay gipasidunggan isip Outstanding Municipality.
Sa pagdawat sa mga labing taas nga dungog sa rehiyon gikan sa provincial headquarters hangtod sa lebel sa munisipyo, gipamatud-an sa Bohol PPO nga ang ilang saad sa seguridad dili lang basta tumong, kondili usa ka buhing reyalidad.
Kini nga mga pag-ila nagpakita usab sa lig-on nga kolaborasyon tali sa mga tigpatuman sa balaod ug sa panggamhanan sa probinsiya ubos sa pagpangulo ni Gob. Erico Aristotle Aumentado, nga nahiuyon sa iyang Strategic Governance Roadmap sa kalinaw ug kahusay, kaluwasan sa publiko, ug responsive nga pagdumala sa Bohol.
Ang pag-ila sa BPPO isip Best Police Provincial Office award nga gidawat ni Provincial Director Patricio Degay Jr. gikan ni National Police Commission (NAPOLCOM) Commissioner Ralph Calinisan atol sa selebrasyon sa 2026 Philippine National Police (PNP) Day nga gipahigayon sa Camp Sergio Osmeña, syudad sa Sugbo niadtong Lunes, Pebrero 23, 2026. (Hulagway gikan sa PNP Bohol)
Pagpanguha ug mga kinhason gidili sa Dauis,Tagbilaran tungod sa red tide organism
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang kabaybayonan sa Dauis ug syudad sa Tagbilaran nagpositibo sa presensya sa Pyrodinium bahamense, usa ka makahilo nga dinoflagellate nga maoy hinungdan sa paralytic shellfish poisoning, nga nag-aghat sa mga awtoridad sa pag-isyu ug local shellfish advisory.
Sa advisory nga gipetsahan ug Pebrero 23, 2026, ang Bureau of Fisheries and Aquatic Resources (BFAR) Region 7 nagkanayon nga ang laboratory analysis nga gihimo sa Regional Fisheries Laboratory sa mga sample sa tubig nga nakolekta niadtong Pebrero 20 mikompirmar sa presensya sa makadaot nga microorganism.
Isip usa ka precautionary measure samtang nagpaabot sa resulta sa shellfish meat analysis, gipahimangnoan sa mga awtoridad ang publiko batok sa pagkolekta, pagbaligya, ug pagkonsumo sa tanang klase sa shellfish o kinhason ug Acetes species, lokal nailhan nga alamang, nga gikan niining mga apektadong kabaybayonan.
Ang mga isda, nukos, alimango, ug hipon, nagpabiling luwas nga kan-on sa tawo basta ang ilang mga tinai kuhaon ug ang karne hugasan pag-ayo ubos sa nagaagay nga tubig sa dili pa lutoon.
Ang BFAR, sa pakig-alayon sa mga hingtungdan nga local government units, nipasalig sa publiko nga padayon ang pagmonitor sa mga apektadong lugar aron mapanalipdan ang panglawas sa publiko ug mamenosan ang epekto sa lokal nga industriya sa kinhason.
Gi-awhag ni Regional Director Mario Ruinata ang mga residente ug mga magpapatigayon nga tumanon gyud ang advisory aron malikayan ang posibleng kaso sa pagkahilo sa kinhason.
Ang red tide usa ka termino nga gigamit sa paghulagway sa usa ka panghitabo diin ang tubig nadiskolor tungod sa taas nga algal biomass o ang konsentrasyon sa algae.
Gidili pa sa BFAR ang pagpanguha ug mga kinhason sa kabaybayonan sa Dauis ug syudad sa Tagbilaran human nagpositibo sa presensya sa Pyrodinium bahamense, usa ka makahilo nga dinoflagellate nga maoy hinungdan sa paralytic shellfish poisoning, nga nag-aghat sa mga awtoridad sa pag-isyu ug local shellfish advisory. (Hulagway gika ni Elvira C. Bongosia/PIA7-Bohol)
E-certificates nga mga serbisyo gilusad sa PSA
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Gilusad sa Philippine Statistics Authority (PSA) niadtong Miyerkules, Pebrero 25, 2026, ang E-Certificate Service, diin ang mga Filipino makapangayo ug digital copies sa vital civil registry documents sama sa birth, marriage, ug death certificates, ingon man ang Certificate of No Marriage (Cenomar).
Kabahin kini sa pasalig sa PSA sa pagpataas sa sukdanan sa serbisyo publiko pinaagi sa paghimo niini nga mas accessible, luwas, ug responsive sa mga panginahanglan sa katawhan, ingon man ang pag-asdang sa usa ka paperless ug digital-first nga gobyerno.
Sa usa ka press conference, si National Statistician ug Civil Registrar General Claire Dennis Mapa miingon nga kini usa pa ka mahinungdanon sa ilang misyon sa pagpataas sa rehistrasyon sa sibil ug hinungdanon nga estadistika sa labi ka taas pinaagi sa digitalization ug kabag-ohan.
Matud pa ni Mapa nga ang digital nga mga kopya sa mga sertipiko madawat sa mga eskwelahan, mga amo, ug mga institusyong pinansyal.
Iyang gipasalig ang paspas, luwas, ug episyente nga paghatod sa matag dokumento ngadto sa naghangyo nga partido.
Ang E-Certificate Service mahimong ma-access pinaagi sa PSAHelpline.ph.
Ang gipangayo nga mga dokumento ipadala sa mga addres sa e-mail sa mga kliyente sulod sa usa ka adlaw o, sa labing ulahi, usa ka adlaw pagkahuman, dili sama sa tradisyonal nga pisikal nga kopya, nga madawat sa naghangyo nga partido labing menos tulo ka adlaw sa pagtrabaho pagkahuman.
Ang bayronon sa e-certificate mas ubos usab ug mga P50 ngadto sa P90 kon itandi sa pagpangayo ug pisikal nga kopya.
Matud pa ni Mapa nga ang mga e-certificate aduna usab QR code nga magamit alang sa mas sayon nga pag-verify, ilabina aron masiguro nga kini tinuod nga gi-isyu sa PSA ug wala gi-tamper o gipeke.
Gidugang niini nga padayon sila nga nakig-alayon sa ubang ahensya ug institusyon sa gobyerno alang sa pagpakatap sa impormasyon sa pagdawat sa e-certificates.
Opisyal nga gilusad sa Philippine Statistics Authority niadtong Miyerkules ang PSA E-Certificate Service, usa ka fully digital, end-to-end nga solusyon alang sa pag-isyu sa civil registry documents. Mahimo kining ma-access pinaagi sa PSAHelpline.ph. (Hulagway gikan ni Elvira C. Bongosia/PIA7-Bohol)
SSS nagtugot sa accredited coops nga makakolekta sa contributions
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Aron paghatag ug kasayon sa mga sakop sa Social Security System (SSS) sa pagtagak sa ilang binuwan nga hatagon, dili na kinahanglan nga moari pa sa mga buhatan sa SSS aron mabayad ang kontribusyon.
Kana kay matud pa sa SSS, nag-akredit na sila ug 25 ka mga kooperatiba sa Central Visayas, apil na ang Talibon Credit Cooperative (Talcreco) dinhi sa Bohol nga pwede modawat ug contribution payments.
Ang purpose man gud sa pag-accredit sa atong mga cooperatives as collection partners si SSS, kay sila authorized na sila nga modawat ug contribution payments, saysay ni SSS Communications Analyst Sherwin Dan Solibaga, didto sa Kapihans a PIA.
Ang concern man gud sa mga voluntary members, apil na ang mga self employed: hasulan sila nga moadto pa sa opisina sa SSS aron mobayad sa monthly contributions, dugang niya.
Ang SSS may giingon na nga may 43 million ka sakop, ug gani, kinahanglan pa nila nga palapdan pa ang mga voluntary members mao nga giaghat ang mga kanhi sakop nga naundang ug hatag sa kontribusyon sa pagbalik ug hatag sa mga kontribusyon, kay kini mahimo na sa mga authorized collection partners.
Dili na kinahanglan pang moadto sa layo, mamplete, usa ka adlaw ang masayang kada bulan, aron lang makabayad sa kontribusyon, matud sa SSS.
Gawas sa pwede didto na mobayad, sa accredited coops, makatabang usab sila s amga sakop aron makanavigate sa online platforms, alangs a mga kasagaran nga transaksyon sa SSS.
BALAK
KAHIBULONGANSinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Ang kinabuhi sa tawo napuno sa mga tanghaga
Dili matugkad ni kinsa’ng mortal nga bathala
Ngano nga ang tawo bati-on ug gugma
Bisan kon wala siya sugo-a
Ang gugma dili nimo masabtan
Motungha ni bisan kinsa’ng may balati-an
Wala’y pagtan-aw sa tawo’ng higugma-on
Kay iya mang kaugalingon’g kabubut-on
Harangan man ug mga bangkaw ang dalan
Mangita ug paagi nga iya’ng kalutsan
Dili balehon ang mga kalisdanan
Basta ang kagustuhan matuman
Daghan’g ginghari-an ang gibiya-an
Kay supak sa ilang tradisyon’g naandan
Nga mahigugma sa dili nila kahan-ay
Wala baleha bisan siya isalikway
Mga tanghaga sa kinabuhi dili maapas
Bisan unsa kalantip sa salabutan’g mangagpas
Kon gugma na ang magsugo
Wala’y bisan kinsa’ng Herodes makasumpo
Kon ang tawo bati-on na ug paghigugma
Sangko sa langit ang kalipay makita lang siya
Dili gusto nga mahibulag sa iyaha
Sa tanan’g takna gusto makita niya
Kining tanan pagbuot sa KAHITAS-AN
Aron magsinabtanay ang mga katawhan
Samtang buhi pa ang tawo
Ang gugma sa tawo KAHIBULONGAN pag-ayo