PAGTUKIB
Ni: Jes B. Tirol
Hidapdapón 7, 2024
Kamahinungdanon Sa Bitulag Nga Bungad
(The Importance of the Planet Jupiter)
Pasiuna
Samtang maminaw ko sa katilingbánong pamantaláan (social media) akong nasum-okan
ang asudgahin (channel) nga gihinganlan og “YouTube”. Iyang gihisgotán ang bitulag (planet)
nga Bungád (Jupiter) ug unsa kini kamahinungdanon tali sa Kalibútan.
Ang pinulongan nga gigamit mao ang Ininglis. Nisantop sa akong hunàhúnà nga akong
sulayan paghubad sa pinulongan nga lunsay Sugboanon Binisayâ.
Saga ugod karong panahona walâ nay mogamit sa Binisayâ nga pinulongan busà ang mga
bag-ong tubò sa katawhan walâ na masayod nga makasulti diay ang Binisayâ susama sa Ininglis
kun magdinuto (search with eagerness) lang kita sa atong inahanon nga pinulongan.
Ang Ininglis
Do you know that without Jupiter we cannot remain safe on earth? But why? Because we
all know, as asteroids keep coming towards our earth every year, many of these asteroids are very
small and some are very big; but this, even before these asteroids collides with earth, Jupiter, with
its largest magnetic force pulls the asteroids towards itself and absorbs them inside itself; thereby
saving the earth from a major disaster. That is why Jupiter is also called the Earth’s planetary
bodyguard.
If you are interested in science and space, subscribe our channel.
Ipanundog sa “Filipino”
Walâ pa ako makasugát og Bol-anon nga tawo nga moingon nga makahibalo siya paghubad
sa Binisayâ. Anaay mosulay og hubad apan ang ilang gamiton nga Binisayâ mao ang giingon sa
LUDABI nga “Binisayóp (Binisayâ-sayóp)”. Kini tungod kay manundog sila sa gitudlò nga sayop
usab nga “Filipino”. Ilang sagolon ang Binisayâ, Tinagalog, Ininglis, ug Kinatsilâ. Magkayagaw
ang ipasabot tungod kay walâ may batadilâ ang “Filipino”. Walây kapulongnan (dictionary) ang
Filipino.
Manghambog ang Filipino nga sila kuno ang “language” ug ang Ilokano, Panggalatok,
Kapampangan, Tagalog, Bikolano, Bisaya, ubp. mao kuno ang mga “dialect (sahi nga sinultihan”.
Unsaon gud pagkapinulongan ang Filipino nga walâ man ngani kiniy kaugalingon nga mga
pulong?
Bisan pa karon nga aduna na kunoy “Ph.D. In Filipino”, wala kiniy kapuslanan kun dili
mahipnò kon unsay mga pulong sa “Filipino”.
Kondili kita magkat-on sa lunsay nga Binisaya walay kahigayonan nga molambò ang atong
kahibalo tungod kay ang mga magtudlò mga burong (ignorant) man usab.
Hubad sa Binisayâ
Ania ang hubad sa lunsay nga Binisaya sa Ininglis nga gipanulti sa YouTube.
Nasayod ba ikaw nga kon walâ ang Bungad (Jupiter), dili magpabiling luwas dinhi sa
Kalibutan? Apan ngano? Tungod kay nahibalo kita nga samtang ang mga bitulagming nagkanunay
og paduól sa kalibutan matag tuig, daghan niining mga bitulagming (asteroid) mga gagmay kayo
ug ang uban mga dagkò. Apan sa dili pa mobanggà sa Kalibutan, ang mga bitulagming, ang
Bungad, tungod sa iyang kinadak-ang kabutaran (magnetic force), mobitad sa bitulagming
padulong sa inilingon (itself) ug suyopon sila pasulod sa inilingon. Tungod niini naluwas ang
sagnunot (bodyguard) sa Kalibutan.
kalibutan gikan sa dakong katalagman. Kanâ mao nga ang Bungad gitawag usab nga bitulagnong
Kun ikaw masiboton sa alamdag (science) ug kawanangan (outer space), alituwad
(subscribe) sa atong asudgahin (channel).
Mga Hubad Pulong
1. Absorb – Suyop
2. Asteroid (small planet) – Bitulagming
3. Bodyguard – Sagnúnot
4. Collide – Banggà
5.Earth– Kalibutan
6. Every year – Matag tuig
7. Himself – Iyalingón
8. Itself – Inilingón
9. Jupiter – Bungad
10. Know – Sayod
11. Magnetic force – Kabutáran
12. Planet (wandering star) – Bitulag
13. Planetary – Bitulagnon
14. Social media – Katilingbánong pamahayálg
15. Very small – gamay