Bohol Light magpahibalo sa proseso sa Electric Power System
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Ang buhatan sa Bohol Light magpahibalo ngadto sa mga kunsumidor kung giunsa pag-abot ang kuryente nganha sa mga panimalay o establisemyento.
Aduna kitay gitawag nga Power System o sistema sa kuryente nga nagdala og elektrisidad gikan sa mga power plants ngadto sa mga konsumidor. Aduna kiniy proseso nga gisunod:
- Coal/Natural Gas – gikuha gikan sa yuta
- Hydroelectric – gikan sa tubig sama sa mga dam o falls
- Solar/Wind – gikan sa adlaw ug hangin.
Ang kuryente ipasa sa National Grid Power Corporation of the Philippines (NGCP) pinaagi sa high-voltage lines ngadto sa mga Electric Distribution Utilities sama sa Bohol Light.
Ang mga Power Transformers sa mga Substation sa Bohol Light mao ang mudawat sa gipasa nga kuryente gikan sa NGCP aron iapod-apod ngadto sa matag panimalay.
Kung pila ang natala sa mga metro, mao usab kana ang pagabayaran sa atong mga konsumidor matag bulan ngadto sa Bohol Light.
Ang Bohol Light wala naghimo ug kuryente, igo lamang kini mo-apud-apud sa kuryente ngadto sa mga kondsumidor. Apan kon adunay mahitabo nga pagkabalda niini, paga panginkamutan gayud sa Bohol Light ang paghatag ug dali nga aksyon ug impormasyon ang maong pagkabalda sa daloy sa sugang dagitab.
Sa laing bahin, kun aduna kitay mga pangutana kabahin sa atong nadawat nga mga billing statements, palihog ug tawag sa 24/7 hotline numbers (038) 427-2372 o 0920-960-2372 alang sa tukma nga eksplinasyon ug katin-awan.
Pagpuli sa linya sa Habitat, Bool himoon sa BWUI
Sinulat ni Victor L. Tambis
Makia sa hulagway sa itaas ang mga tinugyanan sa BWUI nga naghimo ug inspection sa mga linya sa Habitat Village
Gawas sa pagladlad ug bag-o nga mga linya sulod sa mga dapit nga gialagaran, lakip usab sa programa sa Bohol Water mao ang pag puli sa mga linya nga nakasinati ug pagbara o clogging tungod sa kadugayon na niini ug naapektohan usab sa trabaho sa kalsada, ilabi na sa Capayas St. padulong sa Habitat VilL. ug sa sulod (Habitat) mismo nga anaa mahimutang sa Barangay Bool ning syudad nga adunay gilay-on nga 1,350 meters.
Subay niini, ang BWUI mipahibalo nga pagasugdan ang pagpuli sa linya sa Habitat Vill., Brgy. Bool karong adlawng Lunes, June 23, 2025 nga mahuman sulod sa 45 ka adlaw. Magsugod ang pagpuli sa maong linya sa entrance sa Habitat ug taman kini sa exit padulong sa Candait, Dampas nga adunay gilay-on nga 450 meters. Ang maong linya naapektohan kini sa road concreting sa maong lugar. Isunod usab ang pagpuli sa linya nga nakasinati sa clogging o pagbara subay sa Capayas St, Brgy. Bool nga adunay gilay-on nga 900 meters nga matapos sulod sa 120 days.
Ang maong pagpuli nagagumikan sa pagbara o clogging sa daan nga linya nga maoy hinungdan nga gamay na lamang ang tubig nga modiritso sa mga konsumidor gikan Reservoir No. 7 nga anaa nahimutang sa ibabaw nga bahin sa Banat-I hill sa maong Brgy.
Gumikan niining maong proyekto, gi-awhag ang mga konsumidor sa maong mga dapit sa pagpangandam pinaagi sa pagpundo ug tubig kon ugaling adunay mga service line nga maapektohan sa maong trabaho. Gipaningkamutan sa Bohol Water nga masulbad ang pagbara sa linya ug ang naapektohan sa road improvement aron pagsiguro nga ang tubig gikan sa tinubdan o tangke modangat gayud ang bul-og niini ngadto sa mga konsumidor.
DSWD-7 nagpahigayon sa unang 3T info caravan sa Bohol
Sinulat ni Elvira Bongosia
Aron mapataas ang kahibalo ug ipasiugda ang lainlaing mga programa sa Department of Social Welfare and Development (DSWD), ang Social Marketing Unit nipahigayon ug serye sa mga information caravan ubos sa “Tamang Tulong sa Tamang Impormasyon” nga kampanya sa lalawigan sa Bohol nga gipahigayon sa lungsod sa Ubay niadtong Hunyo 4 ug sa Talibon niadtong Hunyo 5, 2025.
Ang maong kalihokan naghiusa sa mga benepisyaryo sa mahinungdanong mga programa sa DSWD sama sa Pantawid Pamilyang Pilipino Program, Sustainable Livelihood Program, ug mga boluntaryo sa KALAHI-CIDSS, uban sa mga representante gikan sa nagkalain-laing sectoral groups lakip ang mga kababayen-an, kabatan-onan, persons with disabilities ug mga senior citizen.
Ang mga partisipante nakapunting sa mga programa sa ahensya ug pinakabag-o nga mga inisyatibo, lakip ang 4Ps, SLP, Area Vocational Rehabilitation Center II, ug iRegistro—usa ka technology-based nga sistema alang sa pag-update sa mga profile sa 4Ps household beneficiaries.
Sa information caravan, ang mga resource persons nipahibalo sa mga partisipante mahitungod sa HELPS-MTA (Harmonized Electronics Licensing and Permit System-Minors Traveling Abroad), usa ka digital initiative sa DSWD nga nag-streamline ug nag-digitize sa proseso sa travel clearance alang sa mga menor de edad.
Ang Regional Information Officer nga si Leah T. Quintana mihatag ug gibug-aton sa kamahinungdanon sa pagdala sa mga mahinungdanon nga impormasyon ug mga paningkamot sa adbokasiya nga mas maduol sa mga komunidad—ilabi na ang kampanya sa departamento batok sa Online Sexual Abuse ug Exploitation of Children (OSAEC) ug Labor Trafficking.
Gipasabot niini nga adunay pagsaka sa pagkatap sa mga peke nga balita ug clickbait content nga negatibong nakaapekto sa kadaghanan sa ilang mga kliyente ug benepisyaryo.
Isip nag-unang ahensya nga adunay mandato nga panalipdan ang mga huyang, kini adunay dakong epekto sa publiko—ilabi na kung ang maong sayop nga impormasyon makamugna ug kalibog ug pahimuslan ang ilang mga kahuyangan.
Aron masiguro nga ang mga benepisyaryo ug mga kliyente makadawat sa tukma ug kasaligan nga kasayuran, ang DSWD nilusad ug communication initiative pinaagi sa “Tamang Tulong sa Tamang Impormasyon” (3TI) campaign.
Kini nga kampanya nagtumong sa pagsumpo sa pagkaylap sa sayop nga impormasyon ug disinformation. Ang katuyoan niini mao ang paghatod sa tukma sa panahon nga mga kasayuran sa mga benepisyaryo, kliyente, target mga tumatan-aw, ug ang kinatibuk-ang publiko, nga naggamit sa social media, lainlaing mga platform sa media, ug direkta nga mga kalihokan sa pakiglambigit sa komunidad sama sa mga information caravan.
Ang mga kasosyo nga ahensya sa gobyerno naghatag usab ug mga serbisyo sa panahon sa kalihokan, lakip ang Philippine Statistics Authority (PSA), ang Municipal Agricultural Office (MAO), ang Public Employment Service Office (PESO), ug ang Rural Health Unit (RHU) sa Talibon; ingon man ang Nuat Thai Services, Inc.
Si DSWD-7 Regional Information Officer Leah T. Quintana atol sa iyang diskusyon sa kampanya sa 3TI. (Hulagway gikan sa DSWD-7 photo)
‘Bantawan’ gibuksan alang sa bag-o, mas dakong Sandugo sa Bohol 2025
Sinulat ni Elvira Bongosia
Opisyal nang gibuksan niadtong Hunyo 16 ang Bantawan, ang Sandugo sa Bohol festival tambayan karong tuiga nga nahimutang sa runway sa Old Airport ning dakbayan sa Tagbilaran.
Naghatag ug bag-ong kinabuhi sa karaang tugpahanan isip usa ka lifestyle hub, gihulagway ni Gob. Erico Aristotle Aumentado ang Bantawan nga usa ka bintana sa adunahang kasaysayan, kultura ug kabilin sa Bohol.
“It is more than just a window for our festivities. Bantawan is a snapshot of the Boholano’s close connection with its surrounding environment, highlighted by our designation as the country’s first and only UNESCO Global Geopark and Regenerative Island (Kini labaw pa sa usa ka bintana alang sa atong mga kasaulogan. Ang Bantawan usa ka snapshot sa suod nga koneksyon sa Boholano sa iyang palibot, nga gipasiugda sa atong pagkatudlo isip labing una ug bugtong UNESCO Global Geopark ug Regenerative Island nga nasud),” matud pa ni Aumentado sa mensahe nga gihatag ni Provincial Administrator Asteria Caberte.
Matud pa nga ang Bantawan usa ka repleksyon kung giunsa sa atong mga mithi ang pag-umol sa pagkatawo sa Bohol sulod sa mga katuigan, uban sa atong mga tawo – ang pinakaimportante nga kabtangan niini – nga adunay mahinungdanong papel sa pagduso sa pag-uswag sa atong probinsya sa unahan.
Gipasigarbo sa Bantawan karong tuiga ang kapin sa 70 ka partner nga mga negosyante, nga nagtanyag ug han-ay sa mga produkto sa pagkaon ug dili pagkaon.
Sa niaging tuig, ang Sandugo Executive Committee nakarehistro ug average nga 14,000 ka tawo kada adlaw sa Bantawan.
Ang kalihokan mikita ug P43 milyones niadtong 2024, mas taas sa P36 milyones nga kita niadtong 2023.
Si Gelena Asis-Dimpas, Assistant Regional Director sa Department of Tourism (DOT) Region 7, mipahalipay sa Bohol ug sa ilang liderato ug mipadayag ug garbo sa paglambo sa turismo isip komunidad.
Matud pa niini nga ang Bantawan nagtanyag ug kahigayonan sa mga turista nga mapahimuslan ang ilang pagbisita sa probinsiya ug makompleto ang ilang kasinatian sa Bohol.
Si Caberte ug Dimpas, uban sa mga opisyal sa probinsiya ug mga bisita nangulo sa ribbon cutting rites aron opisyal nga buksan ang Bantawan.
Gipasiugda sa Bantawan ang 3 ka buwan nga selebrasyon sa Sandugo sa Bohol 2025, uban sa mga streams sama sa Tabo, Bibo, Tigi, Tapok, Baras ug Atiman.
Ang mga stall bukas kada adlaw gikan sa alas 4:00 sa hapon hangtod sa alas 10:00 sa gabii sa tibuok kasaulogan sa Sandugo.
Alang sa kompletong listahan sa mga aktibidad ug eskedyul, mahimong bisitahon ang sandugo.bohol.gov.ph.
Bukas na ang Bantawan nga nahimutang sa runway sa Old Airport ning dakbayan sa Tagbilaran diin gipasigarbo niini karong tuiga ang kapin sa 70 ka partner nga mga negosyante, nga nagtanyag ug han-ay nga mga produkto sa mga pagkaon ug uban pa. (Hulagway gikan sa PIA7-Bohol)
Inflation rate sa Mayo: 1.7%
tandi sa 2.0% sa Abril, 2025
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Ang pagkalma sa ki-at sa presyo sa pabalay, tubig, koryente, gas ug uban pang igsusugnod, panakyanan ug mga kagamitan sa balay ug pagpaayo niini mipahinay ug samot sa lihok sa presyo sa mga paliton sa Bohol sa buwan sa Mayo.
Kini maoy gipadayag ni Provincial Chief Statistician Jessamyne Anne Alcazaren sa Philippine Statistics Authority (PSA) kinsa naglatag sa ilang mga tawo nga magmonitor sa mga presyo sa nag-unang paliton sa mga kalungsuran lukop sa Bohol.
Didto sa binuwan nga press conference sa PSA sa Galeria Luisa sa mi-aging semana, gitumbok ni Alcazaren nga gikan sa Abril niining tuiga, “may natala nga 2.0 porsyento nga inflation rate, padayon pa nga mingda-us-os ang rate sa inflation sa Bohol ngadto sa 1.7 porsyento.”
Kini kay apektado kaayo sa maayong gawi sa presyo sa paabangan, tubig, koryente, gas ug mag igsusognod nga may 79.1 porsyento nga pahat sa matag tigum sa pamilya.“Niadtong Abril 2025, ang presyo sa koryente may 13.0 porsyento nga tandog samtang kini napagamay pa nagdto sa 1.0 porsyento sa Mayo,” matud niya.
“Sa mga igsusognod nga petrolyo, gikan sa -1.5 sa Abril, mas mingkanaug pa kini ngadto sa -2.0 porsyento,” tumbok ni Alcazaren.
Sa panakyanan nga miangkon sa 11 porsyento sa matag kita sa usa ka panimalay, gikan sa -2.0 porsyento sa Abril, nahimo na kini nga -2.4 porsyento sa Mayo.
PADAYON ANG PAGKALMA. Gikan sa 2.0% niadtong Abril, sa panahon na unta sa tingpista nga gilauman nga mamaak ang mga presyo, mas ming-maayo pa ang lihok niini, timailhan sa mas lig-on nga mga pundasyon sa ekonomiya nga mingtrabaho na alang sa rehiyon, dayag ni PSA Bohol chief statistician Jessamyne Anne Alcazaren. (Hulagway gikan sa PIAbohol)
Mga ahensya sa gobyerno naglunsad
sa kampanyang ‘Protect Your Money’
Sinulat ni Elvira Bongosia
Gilusad sa mga ahensya sa gobyerno niadtong Hunyo 17 ang “Protect Your Money” (PYM) nga kampanya nga nagtumong sa pagtabang sa mga Pilipino sa paghimo sa mas maalamon nga mga desisyon sa panalapi.
Ang gi-refresh nga kampanya hiniusang inisyatiba sa Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP), Insurance Commission (IC), Philippine Deposit Insurance Corporation (PDIC), ug Securities and Exchange Commission (SEC).
Tumong niini nga tabangan ang mga konsumidor nga masabtan ang ilang mga katungod sa panalapi ug unsaon pagpangayo ug tabang; pagsuhid sa mga tinigom, pautang, pamuhonan, ug digital nga mga transaksyon; ug mag-una sa kahibalo kabahin sa mga pangilad, panglimbong ug mga lit-ag sa panalapi.
Sa usa ka pahayag, si BSP Deputy Governor Bernadette Romulo-Puyat, chairperson sa Consumer Protection and Education Committee atol sa Financial Sector Forum, niingon nga samtang ang teknolohiya nag-abli sa mga pultahan sa halapad nga digital nga serbisyo, gibilin usab niini ang mga bintana nga bukas sa risgo.
Matud pa niini nga ang mga scam nahimong mas sopistikado ug mas lisud mahibal-an.
Tungod niini, giingong kinahanglan nga molihok kita ug paspas ug desidido aron isalikway ang mga pagpanglimbong.
Gawas niini, kinahanglan usab nga maghiusa ang tanan aron masangkapan ang publiko sa husto nga kasayuran, himan, ug tukma sa panahon nga giya.
Matud pa ni Puyat nga ang gibag-ong PYM nga kampanya mibangon aron matubag ang mga hagit agig tubag sa paspas nga pag-uswag sa digital nga pinansyal nga talan-awon. Pinaagi sa pagpalig-on sa kahibalo sa mga katungod ug mga responsibilidad isip pinansyal nga mga konsumidor, gihatagan ug gahum ang mga indibidwal sa pagbantay sa ilang kaugalingon batok sa mga scammers ug mga mangingilad.
Ang “Protect Your Money” nga kampanya, nga adunay tagline nga, “I am a smart financial consumer,” magpaambit sa mga importanteng panlantaw sa panalapi sa Facebook, Instagram, TikTok, text messages, radyo, printed materials sa high-traffic nga mga lugar, ug bisan sa ATM machines. Magpakita kini ug praktikal nga mga giya alang sa luwas nga mga transaksyon, pula nga bandila alang sa pinansyal nga mga scam, ug mga kapilian sa pagbawi. (Hulagway gikan sa BSP photo)
27 ka LGUs, Tagbilaran City ug Bohol Province nakab-ot ang ‘Ideal’ rating sa 2025 LCPC functionality assessment
Sinulat ni Elvira Bongosia
Kawhaan ug pito (27) ka lungsod sa lalawigan sa Bohol ang nakab-ot ang ‘Ideal’ functionality rating sa 2025 Local Council for the Protection of Children (LCPC) Functionality Assessment.
Ang lalawigan sa Bohol ug ang Dakbayan sa Tagbilaran nakab-ot usab ang pinakataas nga rating nga ‘Ideal,’ usa ka testamento sa lig-on nga pasalig niini sa pagpanalipod ug kaayohan sa mga bata.
Ang 27 ka lungsod mao ang Alburquerque, Alicia, Anda, Antequera, Balilihan, Candijay, Catigbian, Corella, Cortes, Dimiao, Duero, Garcia Hernandez, Getafe, Guindulman, Lila, Loay, Loboc, Loon, Maribojoc, Panglao, Pilar, San Miguel, Sevilla, Sikatuna, Talibon, Trinidad ug Valencia.
Karong tuiga, 87 sa 136 ka na-assess nga local government units (LGUs), o 63.97 porsiyento ang nakadawat ug “Ideal” nga lebel—usa ka dakong pagtaas gikan sa 55 ka LGUs, o 40.44 porsiyento niadtong 2024.
Aron mahimong kwalipikado isip ‘Ideal’, ang usa ka LGU kinahanglang makaabot sa rating nga 80 porsiyento o mas taas, base sa mga criteria nga gitakda sa Department of Interior and Local Government (DILG) Memorandum Circular No. 2021-039.
Ang ubang mga lebel sa pagpaandar naglakip sa: Basic (20 porsyento ug ubos), Progressive (21 porsyento-50 porsyento), ug Mature (51 porsyento-79 porsyento) nga mga rating.
Ang LCPC functionality audit ginahimo kada tuig atol sa unang kwarter, ug nagtumong sa pagtimbang-timbang kon unsa ka episyente ug epektibo ang mga LGU sa pagpatuman sa mga polisiya, programa, ug proyekto sa tanang dagkong bahin sa mga bata.
Ang DILG-Bohol Province midayeg sa tanang LGUs sa ilang dedikasyon ug padayon nga pagpaningkamot sa pagpatunhay sa katungod ug kaayohan sa kabataan sa ilang komunidad.
Ang Local Council for the Protection of Children (LCPC) Functionality Assessment gihimo kada tuig aron sa pagtimbang-timbang sa kaepektibo sa mga LGUs sa pagpatunhay sa mga programa nga nakatutok sa pagpatuman sa mga plano ug polisiya alang sa mga bata. (Hulagway gikan sa DILG photo)Ang Local Council for the Protection of Children (LCPC) Functionality Assessment gihimo kada tuig aron sa pagtimbang-timbang sa kaepektibo sa mga LGUs sa pagpatunhay sa mga programa nga nakatutok sa pagpatuman sa mga plano ug polisiya alang sa mga bata. (Hulagway gikan sa DILG photo)
BALAK
ANG PANGANDOY SA GIHIKAWAN
Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Sukad makasala ang una tang mga ginikanan
Sila si Eva ug si Adan
Batok sa atong MAGBUBUHAT NGA GINOO
Mga kasakitan gisagubang sa tawo
Ang tawo kinahanglan magbudlay
Aron sa kinabuhi motunhay
Magpatulo sa iyang singot matag adlaw
Kay ang kaharuhay sa kinabuhi gihikaw
Bunga sa pagkasala sa tawo batok sa GINOO
Ang himaya sa langit gihikaw sa tawo
Luyo sa pagka masalaypon sa tawo
Nangaliyupo gihapon sa MAKAGAGAHUM NGA GINOO
Ang tawo nga hugot nagtuo nga adunay GINOO
Nagalaum sa IYANG malumong pasaylo
Basta hinulsolan ang nabuhat nga mga kasal-anan
Aron mahibalik sa matarong nga dalan
Kay ang kinabuhi dinhi sa kalibutan lumalabay
Gibuhat ang tanan sa kaligdong aron mahiangay
Aron ang dalan paingon sa langit masubay
Kay kini mao ang gipangandoy kanunay
Bisan nakasala batok sa GINOO ang tawo
Gitubos sa pagka lugmok sa sala pinaagi ni KRISTO
Aron dili mahitumpawak sa kaalautan
ANG PANGANDOY SA GIHIKAWAN nga mahibalik sa langitnong sabakan