SERVICE ADVISORY
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Sa panahon nga taas ang demand sa kuryente apan limitado ang available power supply, mahimong magdeklara ug RED ALERT ug YELLOW ALERT ang National Grid Corporation of the Philippines (NGCP).
RED ALERT – nagpasabot nga dili igo ang available supply aron matubag ang panginahanglan sa kuryente ug mapadayon ang kalig-on sa grid.
YELLOW ALERT – nagpasabot nga nipis ang reserve power ug posible nga maapektuhan ang supply kung adunay kalit nga pagkawala sa generation o pagsaka sa demand.
Manual Load Dropping (MLD) mahimong ipatuman kung gikinahanglan aron maprotektahan ang overall stability sa power grid ug malikayan ang mas dako nga interruption sa supply sa kuryente.
Kasagaran kini mahitabo panahon sa peak hours o oras nga pinakataas ang paggamit sa kuryente sa mga panimalay, negosyo, ug establisyemento.
Subay sa direktiba sa NGCP, posible nga adunay temporaryong pag-drop sa pipila ka mga lugar sa Tagbilaran City depende sa load reduction nga ipatuman aron mapadayon ang kalig-on sa Visayas Grid.
Ang Bohol Light padayon nga nag-monitor sa sitwasyon ug nakig-coordinate sa NGCP alang sa hustong system operations ug angay nga mga lakang aron mapahibalo ngadto sa mga apektadong lugar sa mapanahon nga adunay epa-implentar nga Manual Load Dropping.
Ang Bohol Light naghangyo sa padayon nga pagtinabangay pinaagi sa maampingong paggamit sa kuryente.
Alang sa ubang mga pangutana ug kasayuran, mahimo kitang motan-aw sa Bohol Light FB Page, website sa www.boholpower.ph, o tawag sa service hotline: ☎ (038) 427-2372 / 0920-960-2372.
Pagpananom ug kahoy gihimo sa Bohol Water sa Fatima, Cortes
Sinulat ni Leizel C. Butawan
Makita sa hulagway ang pipila sa mga empleyado sa BWUI nga mihimo sa tree planting didto sa Barangay Fatima, Cortes.
Aron sa paghatag ug kabililhon sa kalikopan ug agi usab ug pagsanong sa kaakohan o commitment ngadto sa Department of Environment and Natural Resources (DENR), ang Bohol Water, sa maka usa pa, naghimo na usab sa pagpananom ug kahoy niadtong adlawng Huwebes, Mayo 14, 2026 didto sa usa ka luna sa yuta sa Barangay Fatima, Lungsod sa Cortes.
Ang maong kalihokan gitumong aron mapalambo ug mapreserbar ang kinaiyahan pinaagi sa pagmintinar sa kakahoyan nga maoy usa sa importanteng tinubdan sa tubig o watershed area. Regular kini nga gihimo sa mga kawani sa Bohol Water labing minus kaupat sa usa katuig sukad pa sa tuig 2015.
Mikabat sa 250 ka mga lawngon sa nagkalainlaing klase sa kahoy ang gitanom sa mga empleyado sa Bohol Water sa nahisgutang dapit sa maong adlaw.
Dugang pa, usa ka field inspector gikan sa DENR-CENRO ang miduyog sa maong kalihokan aron sa pag-monitor ug pag-validate sa gidaghanon sa mga natanom nga kahoy, isip kabahin sa compliance sa kompanya ngadto sa DENR.
Padayon ang Bohol Water sa pagpahigayon sa susamang mga kalihokan isip suporta sa pagpanalipod sa kalikupan ug pagpreserbar sa kakahoyan sa natural nga pamaagi.
Comelec nanawagan: Magparehistro sa dili pa ang Mayo 18 nga deadline
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Gipahinumdoman sa Commission on Elections (Comelec) ang publiko nga magparehistro ug mag-update sa ilang voter records sa dili pa ang Mayo 18 nga deadline sa voter registration isip pagpangandam sa umaabot nga Barangay ug Sangguniang Kabataan Elections (BSKE).
Sa advisory nga gi-post sa opisyal nga Facebook page niini, gidasig sa Comelec ang mga kwalipikado nga botante, lakip na kadtong adunay dili husto o karaan nga impormasyon sa mga botante, nga pahimuslan ang nahabilin nga mga adlaw sa panahon sa pagparehistro.
Ang poll body nagkanayon nga ang mga botante nga nakadiskubre sa mga sayop sa spelling sa ilang mga pangalan o uban pang personal nga detalye sa mga rekord sa Comelec mahimo gihapong mangayo ug koreksiyon atol sa voter registration period.
Giklaro sa Comelec nga kausa ra magparehistro ang mga botante ug nipasidaan nga ang daghang rehistrasyon gikonsiderar nga kalapasan sa eleksyon nga masilotan ubos sa kasamtangang balaod.
Alang sa mga botante nga nibalhin ug pinuy-anan, ang Komisyon niingon nga kinahanglan lang silang mo-aplay alang sa pagbalhin sa ilang registration record sa lokal nga buhatan sa Comelec sa lugar nga ilang gipuy-an karon.
Sa laing bahin, ang mga botante nga na-deactivate ang mga rekord tungod sa mga rason nga nalatid ubos sa balaod, ilabina kadtong napakyas sa pagbotar sa duha ka sunodsunod nga eleksyon, gitambagan sa pag-aplay alang sa pagpaaktibo pag-usab sa ilang mga rekord sa pagparehistro.
Gipasaligan usab sa Komisyon ang mga botante nga wala’y aksyon nga kinahanglan kung nawala ang ilang stub sa pag-ila, gipasiugda nga ang dokumento dili kinahanglan alang sa pagboto o alang sa pagsiguro sa sertipikasyon sa usa ka botante.
Ang panahon sa pagparehistro sa mga botante nagsugod niadtong Oktubre 20, 2025, ug matapos sa Mayo 18, 2026, matag Martes hangtod Sabado, lakip ang mga holiday, gikan sa alas 8 sa buntag hangtod sa alas 5 sa hapon.
Ang mga aplikante mahimong moadto sa ilang tagsa-tagsa ka Opisina sa Election Officer o gitudlo nga satellite ug mall voter registration sites sa ilang mga lokalidad.
Ubos sa Section 17 sa Comelec Resolution No. 11177, ang Komisyon nagkanayon nga ang ubang government-issued identification cards, sama sa PhilHealth ug TIN IDs, mahimo usab nga dawaton basta kini adunay kasamtangang adress sa aplikante.
Aron mapadali ang pagproseso, gitambagan ang mga aplikante sa pag-andam sa mga kinahanglanon nga dokumentaryo ug mga balido nga identification card sa dili pa moadto sa mga site sa pagparehistro.
Ang impormasyon sa mga kinahanglanon sa rehistrasyon sa mga botante ug ang listahan sa gidawat nga valid IDs mahimong ma-access pinaagi sa COMELEC Voter Registration Requirements.
Samtang ang mga porma sa pagparehistro sa mga botante mahimong ma-download pinaagi sa Comelec Application Forms.
Gitambagan pa sa Comelec ang publiko nga i-verify ang status sa ilang voter registration records pinaagi sa Office of the Election Officer (OEO) sa distrito, syudad, o munisipyo diin sila narehistro pinaagi sa opisyal nga Facebook pages, numero sa telepono, o email address.
Ang Comelec nagpadayon sa pag-awhag sa mga kwalipikadong Pilipino nga magparehistro ug moapil sa proseso sa eleksyon, nga nagpasiugda sa importansya sa matag boto sa pagpili sa lokal nga mga lider sa komunidad. (Hulagway gikan ni Elvira C. Bongosia/PIA7-Bohol)
Gusto ug libreng check-up, lab test ug hangtod sa P20K nga balor sa mga tambal? Ania kung unsaon…
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang Philippine Health Insurance Corporation (PhilHealth) mipaila sa YAKAP (Yaman ng Kalusugan program) isip usa ka gipaayo nga benepisyo sa outpatient, nga naka-focus sa preventive ug primary care.
Ubos sa PhilHealth YAKAP, gipalapdan ang benepisyo sa primary care diin ang mga kwalipikadong Pilipino maka-access sa libreng konsultasyon, basic laboratory tests, cancer screening ug hangtod sa P20,000 nga kantidad sa mga tambal kada tuig, tanan sakop sa ilang membership sa PhilHealth.
Ang programa kabahin sa pagduso sa administrasyong Marcos Jr. nga himoong buhi ang universal health care ubos sa Republic Act 11223, nga nagdala sa mga importanteng serbisyo nga mas duol sa matag Pilipino imbes nga itago sila sa likod sa mga bayronon sa ospital ug gikan sa bulsa nga mga galastuhan.
Ang programa naglangkob sa upat ka nag-unang serbisyo:
- Libreng konsultasyon sa primary care nga nagtugot nga magpa-konsulta sa doktor sa akreditado nga klinika sa YAKAP nga walay bayad.
- Basic laboratory tests nga naglakip sa mahinungdanon nga pag-atiman sa dugo, urinalysis, ug uban pang mga diagnostic nga girekomenda sa doktor, nga wala’y bayad.
- Cancer screening tests sama sa early detection screenings ang gilakip isip bahin sa benefit package.
- Ang libreng tambal nga probisyon nga moabot sa P20,000 matag tuig nga maoy labing dakong benepisyo. Pinaagi sa GAMOT (Guaranteed and Accessible Medications for Outpatient Treatment) package sa PhilHealth, ang mga miyembro makadawat ug hangtod sa 75 ka importanteng mga tambal sa outpatient nga naglangkob sa mga kondisyon sama sa diabetes, hypertension, asthma, ug komon nga impeksyon, ang tanan base sa reseta sa doktor gikan sa accredited nga YAKAP provider.
Kinsay maka avail sa YAKAP?
Halos bisan kinsa nga adunay aktibo nga membership sa PhilHealth mahimong makabenepisyo, ug ang listahan sa mga kwalipikado nga mga indibidwal mas gipalapdan pa diin kini naglakip sa mga mosunod:
- Mga regular nga empleyado ug ang ilang mga dependent, buot ipasabot usa ka kapikas ug mga anak, sakop usab ubos sa rehistrasyon sa YAKAP sa usa ka miyembro, nga naghimo niini nga usa ka tinuod nga kaayohan sa pamilya.
- Mga senior citizen (60 anyos pataas nga adunay labing menos 120 ka binuwan nga kontribusyon ang kwalipikado isip Lifetime Members)
- Overseas Filipino Workers
- Mga indibidwal nga nangita sa kaugalingon ug propesyonal nga mga practitioner
- Mga katabang sa panimalay
- Indigents ug 4Ps beneficiaries
- Mga Tawo nga adunay Kapansanan
- Solo nga mga ginikanan
- Mga masuso
- Mga indibidwal ubos sa 21 anyos
Ang libre nga mga tambal: Unsa ang kinahanglan nimong masayran
Ang P20,000 nga tinuig nga benepisyo sa tambal tinuod, apan kini adunay mga importanteng kondisyon nga kinahanglang sabton sa matag Pilipino sa dili pa mopaingon sa usa ka botika.
Dili kini kwarta; nagpasabot, ang benepisyo naglangkob sa gasto sa mga piho nga mga tambal, dili usa ka bayad sa salapi nga itunol.
Dili kini awtomatiko. Kinahanglan nga magparehistro ka ubos sa YAKAP ug makakuha ug reseta gikan sa akreditado nga doktor sa YAKAP sa dili ka pa maka-claim ug mga tambal.
Kini naglangkob sa piho nga mga tambal lamang. Ang pakete sa GAMOT naglakip sa 75 ka importanteng mga tambal sa outpatient alang sa kasagarang sakit ug makatakod nga mga kondisyon. Dili tanan nga tambal sa merkado gilakip.
Ma-claim kini sa mga accredited nga botika. Sukad Abril 2026, adunay gibanabana nga 1,700 ka akreditado nga GAMOT providers sa tibuok nasod. Ipresentar lang ang reseta sa imong doktor sa usa ka akreditado nga botika ug ang gasto masakop hangtod sa imong tinuig nga limitasyon.
Ang benepisyo gi-reset matag tuig sa kalendaryo. Bisan unsa nga dili magamit, dili madala sa sunod nga tuig.
Ang updated nga listahan sa mga accredited GAMOT providers para sa 2026 anaa sa opisyal nga website sa PhilHealth sa www.philhealth.gov.ph.
Unsaon pagparehistro: Tulo ka sayon nga paagi
Ang pagsulod sa serbisyo sa YAKAP wala magkinahanglan ug pagbisita sa ospital o taas nga pila sa gobyerno. Adunay tulo ka kapilian sa pagparehistro:
Opsyon 1 mao ang paggamit sa eGovPH Mobile App (Girekomenda). I-download ang eGovPH app, paghimo ug pag-verify sa imong account, log in, navigate sa PhilHealth section ug pilia ang YAKAP. Gikan didto, pagpili ug accredited nga klinika duol kanimo ug i-link ang imong PhilHealth Identification Number (PIN). Kini ang pinakapaspas ug labing sayon nga pamaagi, ilabina sa mga nagtrabaho nga mga Pilipino.
Opsyon 2 pinaagi sa PhilHealth Member Portal. Log in sa PhilHealth member portal online ug pagpili ug YAKAP provider gikan sa available nga listahan.
Opsyon 3 pinaagi sa walk-in registration. Bisitaha ang bisan unsang accredited nga klinika sa YAKAP o ang labing duol nga PhilHealth Local Health Insurance Office aron personal nga magparehistro. Kini nga kapilian maayo alang sa mga senior citizen ug kadtong dili kaayo komportable sa mga digital platform.
Sa dili pa magparehistro, siguroha nga aduna kay PhilHealth Identification Number. Kung wala pa nimo makuha ang imong PIN, mahimo kang magparehistro niini pinaagi sa PhilHealth Member Portal o bisan asa nga buhatan sa PhilHealth.
Ang PhilHealth YAKAP usa ka programa sa gobyerno nga nagtinguha nga tabangan ang mga Pilipino nga maatiman ang ilang panglawas ug malikayan ang sakit. Bantayan sa mga YAKAP Clinics ang panglawas sa mga miyembro alang sa matag Pilipino nga magpabilin ang maayong panglawas, sayo nga matumbok ang bisan unsang sakit ug mahatagan ug tukmang tambal aron dili mo-grabe ang sakit ug malikayan ang pagpa-ospital. (Hulagway gikan sa PhilHealth/PIA)
DOTr nipasidaan sa publiko batok sa mga scam
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Gipasidan-an sa Department of Transportation (DOTr) ang publiko batok sa mga indibidwal nga nag-angkon nga mga opisyal sa DOTr ug naghimo ug dili awtorisado nga mga tawag.
Base sa mga report nga nadawat sa departamento, usa ka fraudulent caller nga adunay mobile number 09694302055 ang nagpakaaron-ingnong DOTr Assistant Secretary Manuel Cabochan III ug nanawag aron mangayo ug kwarta.
Gihatagan ug gibug-aton sa DOTr nga ang mga opisyal ug empleyado niini dili gayud moapil sa maong mga buhat.
Matud pa nga ang mga opisyal nga transaksyon sa departamento gihimo lamang pinaagi sa pormal ug napamatud-an nga mga agianan.
Gi-awhag sa DOTr ang publiko nga magpabiling mabinantayon ug i-report dayon ang susamang insidente sa commuter hotline sa departamento sa 09209643687.
Ang DOTr nakig-alayon na sa Philippine National Police Anti-Cybercrime Group (PNP-ACG), Department of Information and Communications Technology (DICT), ug uban pang hingtungdang ahensya aron matubag ang maong butang.
Alang sa dugang nga updates, ang publiko gitambagan nga mobisita sa DOTr official Facebook page https://www.facebook.com/DOTrPH.
Gipahimangnoan sa Department of Transportation (DOTr) ang publiko ug ang mga kauban nga ahensya niini batok sa mga indibidwal nga nag-angkon nga mga opisyal sa DOTr ug naghimo ug dili awtorisado nga mga tawag. (Hulagway gikan sa DOTr photo)
Pagkorihir sa civil registry gipasayon na sa PSA
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang Philippine Statistics Authority (PSA) mihimo ug mga petisyon alang sa pagtul-id sa civil registry data—gikan sa mga ngalan, gender hangtod sa petsa sa pagkatawo—nga mas sayon sa paglusad niadtong Martes sa bag-ong digital system.
Gilusad sa PSA ang Administrative Petition for Correction Automated System (APCAS) nga gidesinyo aron mapahapsay ang pagproseso niining mga petisyon nga sakop sa Republic Act No. 9048 ug RA 10172.
Kini makapakunhod sa oras sa pagproseso sa labing menos 80 porsyento alang sa hangtod sa 180,000 nga mga hangyo matag tuig.
Ang RA 9048 nagtugot sa civil registrar sa pagkorihir sa clerical o typographical errors ug pag-ilis sa unang ngalan o nickname sa usa ka tawo. Kini sa ulahi giamendar sa RA 10172 aron maapil usab ang mga koreksyon sa adlaw ug bulan sa pagkatawo, ingon man ang sekso sa usa ka tawo.
Ang APCAS unang gi-pilot niadtong 2024 sa pinili nga mga rehiyon. Sa Abril 2026, ang sistema nakaproseso na ug dul-an sa 6,000 ka petisyon sa 201 ka local civil registry offices (LCROs).
Ang bag-ong sistema makapakunhod pag-ayo sa mga lakang sa pagproseso gikan sa 12 ngadto sa 6, nga naglangkob sa LCRO processing, screening sa PSA provincial office, case assignment, initial review, final review, ug annotation processing.
Gipalig-on usab sa APCAS ang seguridad sa datos pinaagi sa luwas nga virtual private network ug multifactor authentication aron mapanalipdan ang sensitibong personal nga impormasyon.
Samtang ang usa ka bahin nga naglakip sa gender nagtugot sa mga tiggamit sa paglakip sa medikal nga sertipikasyon alang sa mga pagbag-o sa klasipikasyon sa sekso kung mahimo.
Dugang pa, gipauswag sa plataporma ang pagsubay ug pagmonitor aron makunhoran ang sayop sa tawo, samtang ang gi-update nga mga function sa pagpangita nagtugot sa mas paspas nga pagkuha sa rekord ug mas maayo nga pag-monitor sa kahimtang sa petisyon. Ang feature sa audit log nag-flag ug nagsubay sa mga pending nga transaksyon.
Opisyal nga gilusad sa Philippine Statistics Authority (PSA) ang Administrative Petition for Correction Automated System (APCAS) niadtong Mayo 12, 2026. Ang APCAS gidisenyo aron suportahan ang mga operasyon sa Local Civil Registrars (LCROs) pinaagi sa pag-digitize ug pagpahapsay sa manwal nga pagproseso sa mga administratibong petisyon alang sa pagtul-id, gikan sa pag-encode ngadto sa legal nga desisyon. (Hulagway gikan sa PSA/PIA)
372 ka mga partisipante naserbisyohan sa BIAN Forum, DENR Permitting on Wheels
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Nikabat sa 372 ka mga partisipante ang malampusong naserbisyohan atol sa duha ka adlaw nga Bohol Investment Assistance Network (BIAN) Forum ug sa Department of Environment and Natural Resource (DENR) Permitting on Wheels, nga gitapos niadtong Mayo 13, 2026, sa Ceremonial Hall sa New Provincial Capitol sa syudad sa Tagbilaran.
Ang kalihokan naghiusa sa mga ahensya sa gobyerno, stakeholders, negosyante, ug mga miyembro sa lokal nga industriya sa muwebles aron mapahapsay ang mga serbisyo sa gobyerno ug mapalig-on ang pagsunod sa kinaiyahan ug negosyo sa probinsya.
Gipahigayon sa pakigtambayayong sa Panggamhanan sa Probinsiya sa Bohol, ang inisyatiba naghatag ug halapad nga mga serbisyo sa frontline, teknikal nga tabang, legal nga suporta, ug pagtugot sa pagpadali pinaagi sa mga partisipante nga nasudnong ahensya ug mga buhatan sa probinsiya.
Ang DENR One-Stop Shop nakatala ug mahinungdanong pakiglambigit sa tibuok duha ka adlaw nga kalihokan nga naglakip sa mga serbisyo nga Land Status-70 ka pangutana, nga adunay 55 ka aplikasyon nga nadawat ug giaprobahan; Assistance for Wood Processing Plant Permit (WPPP)-42 ka pangutana; samtang ang Environmental Compliance Certificate (ECC) nga mga serbisyo-25 ang naserbisyohan diin 25 ka aplikasyon ang nadawat.
Ang mga serbisyo sa Certificate of Non-Coverage (CNC) nagbutang usab ug kusog nga partisipasyon nga adunay 41 nga mga pangutana ug 41 nga mga aplikasyon ang nadawat.
Dugang nga serbisyo nga environmental compliance services naglakip sa 19 ka mga pangutana ug mga aplikasyon nga nadawat alang sa mga kabalaka sa Hazardous Waste, ingon man ang tulo nga mga pangutana ug aplikasyon nga nadawat alang sa akreditasyon sa Pollution Control Officer (PCO).
Gitubag usab sa DENR ang duha ka pangutana kalabot sa Special Private Land Timber Permit (SPLTP) ug Certificate of Tree Plantation Ownership (CTPO).
Ang mga kaubang opisina sa Kagamhanang Probinsyal nihatag usab ug tabang sa mga partisipante atol sa kalihokan.
Ang mga serbisyo sa Site Development nga gi-facilitate sa Provincial Engineer’s Office (PEO) nakatala ug 39 ka mga pangutana, ang tanan nadawat ug naaprobahan.
Sa laing bahin, ang legal nga tabang gihatag sa Provincial Legal Office (PLO), Bohol Provincial Environment Management Office (BPEMO), ug National Movement of Young Legislators (NMYL) Lawyers pinangulohan ni Board Member Atty. Si Jiselle Rae Aumentado-Villamor nga nakamugna ug 100 ka mga pangutana, uban sa tanang mga aplikasyon nga nadawat ug giaprobahan, nga naghimo niini nga usa sa pinakataas nga natala nga mga pag-apil sa serbisyo atol sa kalihokan.
Gisuportahan usab sa Department of Trade and Industry (DTI) ang mga negosyante ug micro-enterprises pinaagi sa mga frontline services niini.
Ang Business Name Registration nakatala ug 18 ka pangutana, nga ang tanang aplikasyon nadawat ug naaprobahan. Ang programa sa Barangay Micro Business Enterprise (BMBE) nakadawat ug 10 ka pangutana, samtang ang Shared Service Facilities (SSF) ug UPDATE Scope nakatala ug usa ug duha ka pangutana, matag usa.
Atol sa forum, si Provincial Administrator Asteria Caberte mipahibalo nga ang Panggamhanan sa Probinsiya sa Bohol mogahin ug modonar sa usa ka parsela sa yuta nga gipahinungod lamang sa mga inisyatibo sa pagpananom ug kahoy, pagpalig-on sa pasalig sa probinsiya sa pagpatunhay sa kinaiyahan ug mga paningkamot sa reforestation.
Giila usab sa representante sa DENR-CENRO Tagbilaran nga si Glicerita Racho ang grupo sa kooperatiba gikan sa Munisipyo sa Loboc nga maoy unang kooperatiba nga hingpit nga nituman sa tanang documentary ug environmental requirements.
Isip pag-ila sa pagtuman niini, ang kooperatiba gihatagan ug gitakdang luna alang sa pagpananom ug kahoy uban sa 5,000 ka classified tree seedlings.
BALAK
ANG MGA BULAK
Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Ang mga bulak kahumot kon mangalimyon
Mga alibangbang mosiba dayon
Modimdim sa iyang katam-is
Nga wala pa mahilabti ang iyang kahamis
Aduna’y bulak nga malinglahon
Nga sa mga buyog makagumon
Sa higayon nga mosiba siya
Tiklopan dayon dili na makalupad pa
Ang guihay sa mga bulak makatental
Aron si buyog modapo ug momahal
Sa higayon nga mosulod ka sa iysng la-ang
Gaposon ka niya sa gugma’ng makabuang
Ang bulak angay idayan-dayan
Kon imong sud-ongon makahupay sa dughan
Maka wala sa mga kala-ay
Aron ikaw dayon’g pahulay
Aduna’y bulak nga mabuhat sa pahumot
Sama sa ilang-ilang labihan kahumot
Ang kahumot mosurop sa imong galamhan
Kon imong ibulibod sa imong dughan
Kadaghan sa klase’ng bulak nga lami tan-awon
Dama de noche tunga’ng gabii mangalimyon
Kini’ng mga bulak angay ampingan
Kay ANG MGA BULAK angayan idayan-dayan