Bohol Light nagpahibalo sa posibling epekto sa grid alerts niining panahon sa Summer
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Ang buhatan sa Bohol Light ubos sa pagdumala sa Primelectric Holdings Inc. buot magpahingno sa mga konsumidor nga tugod sa nasinati nga mga Grid Alerts, possible kini nga makaapekto sa presyo sa kuryente sa umaabot nga bulan tungod sa limitado nga suplay sa pipila ka mga bahin sa nasud, nga mahimong makaapekto sa generation cost.
Sayod kita nga pagsaka sa bayranan sa kuryente adunay direktang epekto sa mga panimalay, mga negosyo, ug sa tibuok komunidad busa, magbinantayon kita sap ag-gamit niini.
Tungod sa kainit sa panahon nga atong nasinati karon, atong matngunan ang mga Energy Saving Tips aron mabantayan ang insakto nga paggamit sa mga appliances nga makaapekto sa balayranan sa kuryente matag bulan.
Sa laing bahin, kung adunay mga diklarasyons sa Yellow or Red Alerts, ang national Grid Corporation of the Philippines magmando sa mga distribusyon utilities sa mag himo ug Manual Load Dropping. Ang mga lugar nga maapektuhan niini pagadeterminahon sa mga power distributor. Mao nili ang hinungdan nganong adunay mahitabo nga mga emergency power interruption. Naghangyo ang Bohol Light sa makanunayong pagsabot sa niining panahon sa crisis nga atong nasinate karon.
Gipasiguro sa management sa Bohol Light nga padayon ang hugot nga pagmonitor sa kahimtang sa suplay sa kuryente ug kanunay nga nakigkoordinar sa mga hingtungdan aron mapadayon ang episyenteng pagpalit sa suplay gikan sa mga power generator ug maminusan kutob sa mahimo ang epekto niini ngadto sa mga konsumidor.
Atong hinumduman nga padayon ang pasalig sa kampanya sa paghatag ug kasaligan ug makatarunganong serbisyo sa kuryente, ug sa kanunay nagpahibalo sa publiko sa bisan unsang mga kalihukan ug kalamboan nga may kalabotan sa kahimtang sa suplay sa kuryente.
Alang sa ubang mga pangutana ug kasayuran, mahimo kitang motan-aw sa Bohol Light FB Page, website sa www.boholpower.ph o tawag sa service hotline: ☎ (038) 427-2372 / 0920-960-2372.
“WASH” Caravan anaa sa Brgy. Cabawan
Sinulat ni Victor L. Tambis
Subay sa programa nga “WASH caravan” sa Bohol Water, diin ang kaoyuan niini mao ang pagdala sa tubig ngadto sa tanang hut-ong sa katilingban, ang maong kompanya mopahibalo nga human sa Barangay Cogon, gilusad na usab kini pagkakaron sa Barangay Cabawan ning syudad.
Atong mahinumduman nga gilusad kining maong programa sa Barangay Cogon niadtong April 15, 2026, diin adunay ubay-ubay nga mga konsumidor ang nakonektahan sa linya sa tubig pinaagi sa maong programa. Human sa kapin sa usa ka bulan sa maong dapit, gilusad na usab ang maong programa sa Barangay Cabawan diin gisugdan kini niadtong Mayo 26, 2026.
Giawhag ang mga konsumidor sa maong dapit, nga wala pay pormal nga koneksyon sa tubig, sa pag avail sa maong programa, ilabi na sa mga konsumidor nga naagian sa mga linya sa Bohol Water nga nagasubay gikan sa barangay hall padulong sa Dr. Cecilio Putong Senior High School subay sa sunshine home. Sa laing linya usab nga nagasubay gikan sa barangay hall subay sa kalsada padulong sa gasoline station sa eskina J.A. Clarin St., ug sa laing linya usab subay sa Lacosta st. nga molagbas haduol sa San Isidro Elementary School.
Ubos sa maong programa, gilauman sa Bohol Water nga makabaton ug linya sa tubig ang mga konsumidor nga wala pa’y pormal nga koneksyon nga walay magasto ang usa ka aplikante nga makonektahan sa linya sa tubig tungod kay ang application ug processing fee uban sa mga materiales nga gigamit himoon sa installment basis kuyog sa monthly water bills.
Human sa Barangay Cabawan, ang maong programa mobalhin na usab sa Barangay Tiptip, Tagbilaran City.
Bohol gipalapdan ang pagpangandam batok sa El Niño atol sa 2nd full council meeting
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang Provincial Disaster Risk Reduction and Management Council (PDRRMC) nipatawag sa ikaduhang full council meeting aron palapdan pa ang pagpangandam batok sa epekto sa El Niño sa Bohol niadtong Mayo 28, 2026, sa Ceremonial Hall sa Provincial Capitol syudad sa Tagbilaran.
Gipangunahan ni Provincial Administrator Asteria Caberte, ang mga representante gikan sa nasudnong mga ahensya sa gobyerno, mga opisina sa probinsiya, ug nag-unang stakeholders nagtigom aron hisgotan ang mga lakang sa pagpangandam sa kalamidad ug ang gipaabot nga epekto sa El Niño sa lalawigan sa Bohol.
Usa sa mga mahinungdanong diskusyon atol sa tigom mao ang weather outlook nga gipresentar ni Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration (PAGASA)-Bohol Head Leonard Samar diin iyang gitaho nga lagmit molambo ang El Niño sa dili madugay, nga adunay 82 porsyento nga posibilidad gikan sa Mayo hangtod Hulyo 2026, ug gilauman nga magpadayon hangtod sa sayong bahin sa 2027.
Gi-presentar ni Assistant Provincial Agriculturist Larry Pamugas ang kasamtangang kahimtang sa El Niño nga nakaapekto sa sektor sa agrikultura sa probinsiya diin iyang namatikdan nga ang grabeng kahimtang sa panahon, inubanan sa mga pagkabalda sa ekonomiya sa kalibotan, padayon nga nakaapekto sa mga lokal nga mag-uuma ug produksyon sa agrikultura.
Gitaho usab ni Pamugas nga ang probinsiya kasamtangang nagmintinar sa gibanabana nga imbentaryo sa bugas nga molungtad sulod sa 169 ka adlaw, makatabang sa pagsiguro sa seguridad sa pagkaon taliwala sa gipaabot nga ting-init.
Aron maminusan ang posibleng epekto sa El Niño, giaprobahan sa konseho ang rekomendasyon sa Office of the Provincial Agriculturist (OPA) aron suportahan ang cloud seeding operations isip kabahin sa mga lakang sa interbensyon sa probinsiya.
Samtang si Engr. Rico Bato-on sa National Irrigation Administration (NIA) nihatag ug kalambuan sa kahimtang sa mga sistema sa irigasyon sa Bohol.
Sumala sa iyang report, gibanabana nga 59 porsyento sa mga lugar sa serbisyo sa irigasyon sa probinsya ang vulnerable sa epekto sa El Niño.
Si Meydallyn Paman, pangulo sa Office of the Provincial Veterinarian (OPV), nihisgot usab sa posibleng epekto sa dugay nga uga nga kondisyon sa produksyon sa kahayopan sa tibuok probinsya.
Ang representante sa Provincial Disaster Risk Reduction and Management Office (PDRRMO) nga si Rjee Gift Lim mi-presentar sa Enhanced Local Disaster Risk Reduction and Management Plan alang sa 2026–2031, nga gitumong sa pagpalig-on sa pagkaandam sa kalamidad sa probinsiya, mitigation, ug mga estratehiya sa pagtubag sa umaabot nga mga tuig.
Ang mga updates ug issuances gikan sa Department of the Interior and Local Government (DILG) gipresentar usab ni LGOO II Meah Hecell Nisnisan-Genovia diin iyang gipasiugda ang direktiba alang sa mga local government units nga magtukod ug mga local task forces nga motutok sa kaandam ug pagtubag sa El Niño.
Gi-presentar usab sa PDRRMO ang mga update sa gisugyot nga pag-tap sa tinubdan sa kuryente sa mga CCTV system nga gitaod sa mga poste sa kuryente sa tibuok probinsya.
Samtang gi-presentar usab ni Provincial Health Officer Dr. Fruserma Uy ang mga health advisories kalabot sa grabeng kainit ug nitaho nga walay natalang namatay sa probinsiya nga nalambigit sa grabeng kainit sa panahon.
Pag-IBIG Fund gisakaan ang housing loan limit sa ₱10M
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Aron mapalapdan pa ang pagkab-ot sa flagship nga programa ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr. nga Expanded Pambansang Pabahay para sa Pilipino, o Expanded 4PH Program, ug isip tabang aron masulbad ang sobra nga suplay sa available nga housing inventory, gipasakaan sa Pag-IBIG Fund ang maximum nga kantidad sa housing loan ngadto sa ₱10 milyon, nga naghatag sa mga middle-income ug higher-earning nga mga Pilipino nga maka-access sa barato nga long-term nga home financing, ilabina sa Metro Manila ug uban pang highly urbanized nga mga dapit.
Ang mas taas nga loan ceiling nagsuporta sa nagpadayon nga subsidized nga 3% nga pabalay sa program loan rate alang sa mga kwalipikadong pumapalit sa socialized housing, nga makapahimo sa Pag-IBIG Fund nga makaserbisyo sa daghang mga miyembro nga nangita ug balay lapas sa bahin sa sosyal nga pabalay pinaagi sa barato nga long-term financing.
Si Department of Human Settlements and Urban Development (DHSUD) Kalihim Jose Ramon P. Aliling, kinsa nangulo usab sa Pag-IBIG Fund Board of Trustees, miingon nga ang pagpasaka sa loan limit kabahin sa mas lapad nga paningkamot sa gobyerno sa paghimo sa pagpanag-iya ug balay nga mas daling ma-access sa mga trabahanteng Pilipino tabok sa income segments.
Matud pa ni Aliling nga ang maong lakang nagsuporta usab sa mga paningkamot sa pagpalambo sa pagkuha sa mga magamit nga housing unit, partikular sa Metro Manila ug uban pang mga sentro sa kasyudaran diin adunay usa ka sobra nga suplay sa ready-for-occupancy condominium units.
Gidugang usab niini nga ang mas taas nga loan ceiling, inubanan sa long-term home financing sa Pag-IBIG Fund, makahimo sa pagpalit niini nga mga unit nga mas barato alang sa mga kwalipikado nga mga miyembro.
Samtang si Pag-IBIG Fund Chief Executive Officer Marilene C. Acosta nagkanayon nga ang pagsaka sa loan ceiling nagpakita sa mandato sa Pag-IBIG Fund sa pagserbisyo sa mga trabahanteng Pilipino gikan sa tanang income segments.
Gihatagan ug gibug-aton sa Pag-IBIG Fund nga ang mas taas nga maximum loan amount nagpabilin nga subject sa credit evaluation, capacity-to-pay requirements, collateral appraisal ug uban pang housing loan guidelines aron masiguro nga ang paghulam magpabilin nga responsable ug malungtaron alang sa mga miyembro.
Ang Pag-IBIG Fund mipataas sa loanable amount alang sa housing ngadto sa P10 milyones. Ang middle-class nga mga Filipino makabenepisyo na sa Expanded Pambansang Pabahay para sa Pilipino, o Expanded 4PH Program ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr. (Hulagway gikan sa Pag-IBIG Fund)
Flores de Mayo Visual Arts Exhibit gibuksan sa Kapitolyo
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Gibuksan sa Kagamhanan sa Probinsiya sa Bohol, pinaagi sa Bohol Center for Culture and Arts Development (BCCAD) ang Flores de Mayo Visual Arts Exhibit sa Capitol Lobby niadtong Mayo 28, nga nagpasiugda sa padayon nga suporta sa probinsiya sa mga arte ug kultural nga ekspresyon sa Bohol.
Ang exhibit, nga molungtad hangtod sa Hunyo, naghiusa sa lainlaing koleksyon sa mga buhat gikan sa mga lokal nga visual artist, nga nagbag-o sa Capitol Lobby nga usa ka wanang sa pagkamamugnaon, pagpamalandong, ug garbo sa kultura sa Bohol Island Geopark.
Ang ribbon-cutting ceremony gipangulohan ni Board Member Lawrence Xavier Ancla, kauban si BCCAD OIC Emerson Pinos ug artist Glenn Lumantao, ug gisalmotan sa mga partisipanteng Boholano artists.
Sa iyang welcome address, si Board Member Ancla, Chairperson sa Committee on Culture and the Arts, nihatag ug gibug-aton sa padayon nga pasalig sa Kapitolyo sa pagpalig-on sa local arts sector. Iyang gipasiugda nga ang Kagamhanan sa Probinsiya sa Bohol nagpadayon sa pagpasiugda sa mga programa nga naghatag ug gahom ug nagbayaw sa mga Boholano artist, lakip na ang pinansyal nga suporta alang sa mga kompetisyon ug uban pang mamugnaong paningkamot.
Ang Boholano artist nga si Glenn Lumantao, sa iyang pahayag sa katuyoan, namalandong sa mas lawom nga kahulogan sa artistikong ekspresyon, nga nagpasiugda kon sa unsang paagi ang mga artist mahinumdom pinaagi sa ilang trabaho ug sa mga istorya nga ilang gipili nga isulti.
Samtang si BCCAD OIC Emerson Pinos nagpahayag ug pasalamat sa mga partisipante nga mga artists, nag-ingon nga ang arte nagsilbi nga usa ka gamhanan nga medium sa pagpreserbar sa mga istorya, pagdasig sa umaabot nga mga henerasyon, ug pagpalig-on sa kultural nga pagkatawo.
Gipakita sa exhibit ang mga obra gikan sa mga mosunod nga Boholano artists: Maica Alison Gementiza Lumiguid, Jasmin Reyes, Sylvia Conser, Angelie Acol-Acol Lagura, Abigail Therese Fostanes, Dianice Bacule, Zoe Feliz Matias, Veronica Pocot Galido, Pedro Onco, Glenn Lumantao, James Permisa Lumantao, James Permisa Lumavar, Joycelin Sofiaez Rummy Rangod, Joycelin Sophia Olailyn II Ronn Pios, Benjo Mañego, Jia Olaivar, Riane Joy Miculob, Meritxell Llorens, Princess Nadine Bala-bat, Feliz Louren Paderog, Victor Kim Naquila, Lea Luminarias, Norr Lii Na, Teo Palban, Daphne LG, Rienon Jamisola Añora, Anna Marie Bonayog, Anne Rou Marie Se Pergamino.
Ang Flores de Mayo Visual Arts Exhibit nagpasiugda sa padayon nga mga paningkamot sa Kagamhanan sa Probinsiya sa Bohol sa paghatag ug mga plataporma alang sa mga lokal nga artista sa pagpakita sa ilang talento ug pagpauswag sa talan-awon sa kultura sa Bohol.
Opisyal nga gibuksan sa Kagamhanan sa Probinsiya sa Bohol, pinaagi sa Bohol Center for Culture and Arts Development (BCCAD) ang Flores de Mayo Visual Arts Exhibit sa Capitol Lobby niadtong Mayo 28, nga naghatag ug mga plataporma alang sa mga lokal nga artist sa pagpakita sa ilang talento ug pagpauswag sa talan-awon sa kultura sa Bohol. (Hulagway gikan sa PIABohol)
59% sa mapatubigan nga mga Humayan, madaut sa ‘El Nino’
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Kinatibuk-an nga 59% sa mga kahumayan nga gialagaran sa National Irrigation Administration (NIA)-7 dinhi sa Bohol ang mahimong apektado sa gipanagna nga panahon sa tinghuwaw nga magsugod sa Hunyo.
Kini maoy gipaambit nga kasayuran gikan sa NIA pinaagi ni irrigation development officer Gerard Odtohan, atul sa labing una nga tigum sa gipabuhi nga Provincial El Nino Task Force, sa mi-aging semana.
Ang NIA maoy ahensya sa kagamhanan nga nagdumala sa pagpadagan sa patubig sa mga kabasakan diin may wala kini ka mga dinagkong pasilidad sa patubig (National Irrigation System (NIS), samtang nag-abag usab sa pagpadagan sa mga ginagmay nga pasilidad sa Community Irrigation Systems (CIS).
Sa NIS nga naglangkob sa Malinao Irrigation System (IS), Bayongan IS, Capayas IS, Benliw Small Reservoir Irrigation System (SRIS), Talibon SRIS, Ilaya SRIS, Tugas-Can-olin SRIS ug Tubigon SRIS, may kinatibuk-an kini nga 14,765 ka ektaryas diin katunga niini gitamnan sa humay ug kapin sa us aka libo ka ektaryas nga gitamnan sa mga high value commecrcial crops, mga 56 porsyento niini ang mahimong maapektohan sa taas nga lanat sa kainint.
Sa CIS, sa kinatibuk-an nga 7.,000 ektaryas diin 4,700 ektaryas niini gigamit isip humayan, matud sa NIA, mahimong 68 porsyento niini ang mahimong apektado sa huwaw.
Sa kinatibuk-an, sa 21 mil ka ektaryas nga unta magamit sa panghumayan, 66 porsyento niinin ang mahimong mangadaut sa huwaw, segun sa PAG-SA.
Tungod niini, mahimong 25 ka mga kahugpungan sa mga irrigators ang mamahimong apektado sa ting-init nga gibanabana nga motikang pa ngadto sa unang tulo ka buwan sa 2027.
Kini usab nagpasabut nga sa datus gikan sa NIA, mokabat sa 16,891 ka mga mag-uuma ang mahimong maapektohan niini.
SOBRA SA KATUNGA. Kon magpadayon ang huwaw nga dala sa El Nino, kapin sa katunga ang produksyon sa humay sa Bohol ang ma-apektohan, subay sa taho sa NIA pinaagi ni irrigation development officer Gerard Odtohan. Kini usab mahimong mas mopalisud pa sa kahimtang sa katawhan, nga karon nagping-it na sa krisis. (Hulagway gikan sa PIAbohol)
Dagyawan 2026 sugdan Na usab uban sa DILG
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Pinangulohan sa Department of Interior and Local Government (DILG), sugdan na usab sa mga tinugyanan sa Bohol ang paghiusa sa mga kahinguhaan aron ikapatuman ang Dagyawan sa Barangay ug Talakayan sa mamamayan sa sunod buwan.
Kini usab samtang nay 41 ka mga barangay sa 20 ka mga kalungsuran sa Bohol ang giprograma sa nasudnong kagamhanan nga himoan sa nasampit nga mga kalihukan.
Ang Dagyawan sa Barangay, usa ka kalihukan diin ang mga nasudnong ahensya sa kagamhanan magbitbit sa ilang mga nag-unang serbisyo ngadto sa nga hilit nga barangay samtang hatagan ang katawhan sa kahigayunan nga mabati mismo sa mga ahensya ang ilang mga panginahanglan.
Mag natumbok nga geographically isolated and disadvantaged areas, kining 41 ka mga barangay nahi-apil usab sa mga lugar nga kanhi nasakop sa impluwensya sa walhong kalihukan ug gidudahan nga balikan sa mga nagpabiling wala mosalikway sa ideoyoliya sa komunismo.
Lakip sa mga nasukip nga kalungsuran ug barangay ang tulo ka barangay sa Alicia, usa sa Antequera, tulo sa Balilihan, usa sa Batuan, duha sa BilarTagsa sa Buenavista ug Candijay, duha sa Carmen, usa sa Catigbian, duha sa Duero, usa sa Guindulman, usa sa Inabanga, tulo sa Loon, tagsa sa Mabini ug Pilar, tulo sa San Isidro, duha sa Sevilla, lima sa Trinidad, usa sa Tubigon ug lima sa Ubay.
Gipasiugdahan sa DILG, ang bag-ong Dagyawan sa Barangay sa 2026, magtugot usab sa mga local development planners sa barangay sa pagtumbok, pagplano ug pagpatuman sa ilang mga giprograma nga mg imprastraktura nga makaayo sa katawhan sa barangay.
DUHA KA PUNDOK. Gawas sa regular nga Abante Caravan, mobalik na usab ang Dagyawan sa mga lugar nga mao ra usab ang gitarget sa mga ahensya sa goberno duyog sa whole of nation approach. Mas maayo ang coordinated approach sundon sa mga umaabut nga Dagyawan, sugyot ni 47IB commander Major Jayrod Cabahug, kaymahimo nga may mga barangay nga may tumbok nga panginahanglan nga matubag dayun nga dili na magkinahanglan pa nga dalhon ang tanang resources, aro usab mas mapadali ang pagtibawas sa programa. (Hulagway gikan sa PIAbohol)
BALAK
ANG SUBA SA LOAY KANIADTO
Sinulat ni Engr. Rogelio PodelinoAng suba sa LOAY kaniadto labihan kabibo
Dili kawad-an ug kalihokan ang mga tawo
Gikan sa buntag sayo daghan nang mamasol
Nagka lain-lain ang pamaagi sa pagpasol
Gisaligan sa panginabuhi sa tawo ang suba
Kay daghan klase nga isda ang makuha
Tigi bolinao lambo diwitdiwit pWotpot tabilos
Dangay timbongan talingotingo ug hiloshilos
Daghan manonton sakay sa gagmayng baruto
Pagka hapon kuhang isda ibaliya sa merkado
Ang ubang mananagat nagladlad ug pukot
Nag-atang sa mga isdang moagi nga mosuhot
Ang uban buntag sayo nag-andam ug laya
Nag-abang sa duot sa isda nga malaya
Labi na ang isdang tigi
Kay sayo kaayong mo-agi
Ana-a pa ang pantalan
Duha ka pasaherohang barko magdunggoan
Ang MV Samuel ug MV San Vicente
Kining duha ka barko magpuli-puli
Walay bugto ang mga kalihokan sa suba
Hinatag kini sa KAHITAS-AN angay dili mawala
Angay hugpongan sa pag-alima
ANG SUBA SA LOAY KANIADTO labihang biboha