Adunay ekstensyon sa pag-patuman sa Consumer Protection pinasikad sa ERC Advisory 110

Sinulat ni Sheryl B. Paga

Ang buhatan sa Bohol Light buot magpahibalo ngadto sa mga konsumidor kabahin sa gipagawas nga advisory gikan sa Energy Regulatory Commission mahitungod sa ekstensyon sa implementasyon sa pagprotektar sa mga konsumidor gikan sa sa tanang Electric Power Industry Stakeholders. Kini ubos sa Executive Order No. 110 nga gi-isyu sa buhatan sa Presidente niadtong Marso 24, 2026, nga nagdeklarar ug State of Energy Emergency.

Pinasikad sa maong mandato, ipatuman ang mosunod nga mga lakang sa tanang Electric Distribution Utilities sa tibuok nasud:

1.    Pagsuspende sa diskoneksyon sa mga residensyal ug dili-residensyal nga klase sa konsumidor tungod sa wala pagbayad sa ilang electricity bills sulod sa billing period sa Mayo, Hunyo, ug Hulyo 2026 nga gilugway hangtud na sa bulan sa Oktobre 2026.

2.    Paghatag ug Payment Option Plan alang sa mga konsumidor nga adunay konsumo nga dili molapas sa 200 kWh, sama sa paghatag ug palugit sa pagbayad hangtod sa tulo ka bulan. Ang konsumidor kinahanglan mosumite ug promissory note sa buhatan sa Bohol Light pinaagi sa atong Customer Welfare Desk Associate aron maproseso ang maong aplikasyon.

Mao kini ang pananglitan sa komputasyon sa balayrunon sa matag bulan basi sa bag-o nga ekstensyon period:

Kadtong mga konsumidor nga adunay kapasidad sa pagbayad sa hustong panahon, giawhag sa pagpadayon sa pag-bayad niini nga walay palta aron malikayan ang posibleng kahasol sa umaabot nga mga bulan ug makatabang sa pagpalig-on sa cash flow sa operasyon sa Bohol Light.

Alang sa mga pangutana ug kasayuran, mahimo kitang motan-aw sa Bohol Light FB Page, website sa www.boholpower.ph, o tawag sa service hotline: ☎ (038) 515-2370 to 23075 ug 0920-960-2372.

Bohol Water WASH Caravan anaa sa brgy. Dao

Sinulat ni Victor L. Tambis

Makita sa itaas ang orientation sa WASH caravan nga giatenderan sa mga konsumidor sa Purok 1 urban poor, Brgy. Dao

Ang Bohol Water padayon sa programa WASH Caravan ngadto sa mga barangay sulod sa syudad sa Tagbilaran. Sanglit Nakita niini ang ka mahinungdanon sa maong programa, ang maong Kompanya padayon nga naghimo niini nga sa pagkakaron anaa sa Barangay Dao.

Ang WASH caravan gilusad sa Bohol Water niadtong bulan sa Abril ning tuiga ug nakaani na kini ug ubay-ubay nga mga konsumidor nga nagpakonekta sa linya sa tubig. Una kining gihimo sa Barangay Cogon, gisunod ang Barangay Cabawan, Tiptip ug karon anaa sa Barangay Dao.

Gihatagan ug unang pagtagad sa Bohol Water ang mga dapit diin anaa nahimutang ang mga urban poor communities diin ubay-ubay sa mga panimalay niini ang walay kaugalinon nga linya sa tubig tungod sa kakulang sa mga requirements ug tungod usab sa kawad-on.

Subay niini, ang WASH program motubag niini ug nagahatag ug kasayon sa aplikante pinaagi sa mga mosunod:

Ang tinugyanan mismo sa Bohol Water ang mobisita sa mga dapit diin anaa nahimutang ang hut-ong sa mga aplikante aron sa pagdawat ug pag proseso sa mga aplikasyon sa tubig.

Mosumiti lamang ang aplikante sa “Certificate of Residency” gikan sa Barangay pagmatuod nga siya lomulopyo sa maong Barangay.

Mahimong ma approve ang aplikasyon ug makonekta ang linya sa tubig nga walay magasto ang aplikante tungod kay ang balayronon himoon sa installment basis kuyog sa binulan nga water bills.

Dali ug sayon ang pagkonekta sa linya human ma approve tungod kay mismo ang mga inspector apil sa team nga moanha sa dapit diin gihimo ang WASH caravan.

Gihingusgan sa Bohol Water ang maong programa tungod kay nakita niini ang kamahinungdanon ug agi usab pagtabang sa mga konsumidor ilabi niining panahon sa krisis nga nasinati sa tibook kalibutan. Gitinguha sa Bohol Water nga ang matag panimalay sulod sa gialagaran nga dapit adunay kaugalingon nga linya sa tubig.

Ang WASH caravan padayon nga himoon sa Bohol Water sa mga barangay sa Ubujan, Taloto ug sa ubang mga dapit.

Alang sa dugang kasayoran, mahimong motawag sa buhatan sa Bohol Water pinaagi sa mosunod nga mga numero: 412-3154; 411-0210; 0917-720-8672; 0917-730-0631 ug sa FB page: bohol water utilities, inc.

——–

DSWD-7 nagpagawas sa Q2 payout alang sa mga indigent senior citizen sa Central Visayas

Sinulat ni Elvira C. Bongosia

Ang Social Pension Program for Indigent Senior Citizens (SocPen) nagpagawas sa mga stipend alang sa ikaduhang kwarter sa tuig 2026 ngadto sa mga benepisyaryo sa tibuok Central Visayas, diin ang mga local government unit (LGU) maoy nang-apod-apod sa bayad ug ang Department of Social Welfare and Development Field Office 7—Central Visayas (DSWD-7) maoy nagsuporta sa maong pagpagawas.

Sa pagkakaron, ang DSWD-7 nakapagawas na ug kinatibuk-ang kantidad nga ₱582,951,000, nga nakaabot sa 194,317 ka mga benepisyaryo sa tibuok Central Visayas.

Ang lalawigan sa Bohol adunay 91,981 ka mga benepisyaryo samtang ang lalawigan sa Sugbo, lakip na ang tulo ka mga syudad sa Mandaue, Lapu-Lapu, ug Cebu, adunay 102,336 ka mga benepisyaryo.

Taliwala sa una ug ikaduhang kwarter sa 2026, adunay mga bag-ong benepisyaryo nga narehistro sa programa subay sa gi-update nga proseso sa pagpili (targeting process), nga naggamit sa datos gikan sa Community-Based Monitoring System (CBMS) sa Philippine Statistics Authority (PSA).

Karong ikaduhang kwarter, ang mga kawani gikan sa Philippine Statistics Authority Region VII Central Visayas (PSA-7) ug DSWD-7 nagtinabangay aron i-validate ang listahan sa mga senior citizen nga adunay mga nakit-ang dili pagtugma (discrepancies) sa sistema, ug nagpahigayon ug cross-verification sa mga rekord aron pagkumpirma sa mga detalye sa mga benepisyaryo.

Gisagop sa programa ang National ID, o Philippine Identification System (PhilSys) ID, isip nag-unang dokumento sa pag-ila alang sa pagdawat sa bayad.

Gi-awhag sa DSWD-7 ang mga benepisyaryo nga kumpletohon ang ilang digital ID registration.

Gigiyahan sa inisyatibo sa DSWD nga “HAPSAY” ubos sa pagpangulo ni Regional Director Shalaine Marie S. Lucero, CESO III, ang DSWD-7 komitado sa paghimo sa proseso sa pagbayad sa Social Pension nga hapsay, matinahuron, ug episyente alang sa matag senior citizen.Ang DSWD-7 nagpabilin sa pasalig sa inklusibong sosyal nga proteksyon, nga nagsiguro nga walay senior citizen—bisan unsa pa ang ilang kagikan o lokasyon—ang mabiyaan sa pag-angkon sa suporta nga angay kanila.

Ang mga indigent senior citizens nakadawat sa ilang cash stipend gikan sa SocPen program pinaagi sa mga kawani sa ilang local government unit sa usa sa 19 ka payout cluster sa siyudad sa Sugbo niadtong Mayo 30, 2026. (Hulagway gikan sa DSWD-7 photo)

Online appointment system sa MARINA gipalapdan, 340 slotsgibuksan alang sa mga seafarer pinaagi sa smart automation

Sinulat ni Elvira C. Bongosia



Isip kabahin sa usa ka dakong lakang aron mamenosan ang oras sa paghulat ug madugangan ang gidaghanon sa mga bakanteng slot, gipatuman sa Maritime Industry Authority (MARINA) ang usa ka importanteng update sa sistema sa ilang online booking platform.

Kini magdugang ug hangtod sa 340 ka appointment slots matag adlaw alang sa mga seafarer sa tibuok nasod.


Gitubag niini nga update ang dugay na nga problema sa inefficiency sa Seafarer’s Record Book (SRB) ug Seafarer’s Identity Document (SID) Online Appointment System (OAS) nga kabahin sa eGovPH mobile application.


Kaniadto, kung ang usa ka seafarer nga adunay regular nga appointment mopili sa expedited processing (mas paspas nga proseso), ang ilang orihinal nga regular nga slot masayang ug dili magamit.

Ubos sa bag-ong gipatuman nga kausaban, ang sistema awtomatiko ug dihadiha nga ibalik kini nga mga bakanteng regular slot ngadto sa kinatibuk-ang listahan sa mga available nga slot.



Kini nga awtomatikong proseso makapugong sa pag-expire sa mga wala magamit nga schedule ug makapahimo sa mga processing center sa tibuok nasod nga mapadako ang ilang kapasidad, nga maghatag sa mga seafarer ug mas dakong kahigayonan nga makuha ang ilang gusto nga petsa.


Giklaro sa MARINA nga kini nga mga bag-ong nabakante nga slot makita lamang human malampusong maproseso ang expedited appointment sa laing seafarer.


Tungod kay padayon kining mga transaksyon sa tibuok adlaw, ang mga dugang nga slot makita ug mahimong available sa eGovPH app sa nagkalain-laing oras.

Gi-awhag sa MARINA ang mga seafarer nga kanunay’ng susihon ang app, samtang ang ahensya nagpadayon sa ilang pasalig sa paggamit ug mga digital nga solusyon aron mapahapsay ang proseso sa pagkuha ug lisensya ug dokumento alang sa mahinungdanong mga trabahante sa maritime sector sa nasod. 

Gipahibalo sa MARINA ang malampusong gidugang nga bag-ong feature sa Seafarer’s Record Book (SRB) ug Seafarer’s Identity Document (SID) Online Appointment System (OAS) sa eGovPH App aron madugangan ang gidaghanon sa mga slot sa tanang processing center sa tibuok nasod. (Hulagway gikan sa MARINA)

GSIS gisakaan ang benepisyo sa paglubong ngadto sa P50,000

Sinulat ni Elvira C. Bongosia

Gisakaan sa Government Service Insurance System (GSIS) ang ilang funeral benefit alang sa mga trabahante sa gobyerno ug mga kwalipikadong pensiyonado gikan sa P30,000 ngadto sa P50,000 alang sa tanang claims nga naggikan sa mga kamatayon nga nahitabo sa o pagkahuman sa Hulyo 13, 2026.

Ang gisakaan nga funeral benefit naghatag sa mga pamilya ug mas dako nga financial assistance aron matabonan ang mga gasto sa lubong sa panahon sa pagkawala, nga nagtugot kanila sa pag-focus sa pagpasidungog sa ilang mga minahal nga may dignidad.

Ang GSIS nagpalapad sa funeral assistance ngadto sa gibana-bana nga 21,000 ngadto sa 25,000 ka pamilya sa tibuok nasud matag tuig. Aron mapadayon kini nga gipalapdan nga suporta, ang GSIS maggahin og hangtod sa P1.25 bilyon matag tuig.

Ang benepisyo sa lubong magamit sa mga kwalipikado nga aktibo nga miyembro, mga miyembro nga mibulag nga adunay katungod sa umaabot nga mga benepisyo sa pagbulag o pagretiro, mga pensiyonado sa karaan nga edad, mga retirado nga mipili sa pagretiro ubos sa Republic Act 1616 bisan pa sa edad nga maka-pensiyon ubos sa RA 8291, ug mga miyembro nga miretiro ubos sa RA 1616 sa wala pa moepekto ang RA 8291, basta nakahatag sila og labing menos 20 ka tuig nga serbisyo sa gobyerno.

Ang burial benefit usa ka higayon nga bayad nga P50,000.00, nga ibayad sa usa ka kwalipikado nga benepisyaryo o claimant.

Ang benepisyo ibayad sa mga kwalipikado nga benepisyaryo sa namatay nga miyembro subay niining han-ay sa prayoridad: lehitimong kapikas; lehitimong anak nga nagbayad sa mga gasto sa lubong; o, kung wala ang duha, bisan kinsa nga makapakita og igong pruweba nga gibayran ang mga gasto sa lubong.

Ang mga claimant kinahanglan nga mosumite sa gitakdang mga kinahanglanon sa dokumentaryo, lakip ang sertipiko sa kamatayon sa miyembro, usa ka balido nga identification card nga gi-isyu sa gobyerno, ug uban pang mga dokumento nga nagsuporta depende sa ilang relasyon sa namatay. Ang mga claimant nga dili kapikas kinahanglan usab nga mopresentar og pruweba nga ilang gibayran ang mga gasto sa lubong.

Ang gisakaan nga benepisyo kabahin sa pasalig sa administrasyon alang sa kaayohan sa mga kawani sa gobyerno, mga pensiyonado, ug sa ilang mga dependent, subay sa agenda sa Bagong Pilipinas ug sa 8-Point Socioeconomic Agenda sa Presidente.

Gisakaan sa GSIS ang benepisyo sa paglubong gikan sa kanhi P30,000 ngadto na sa P50,000. Alang sa dugang impormasyon bahin sa gisakaan nga burial benefit, ang mga miyembro ug pensiyonado mahimong mobisita sa website sa GSIS ug sa opisyal nga mga social media page niini, o motawag sa contact center sa 8-847-4747. (Hulagway gikan sa GSIS/PIA)

Silab ni Dagohoy, Aninipot awards ‘Sandugo Trade Expo’ 2026 exhibitors Makakuha’g dugang mga pasidungog

Sinulat ni Rey Anthony Chiu

Sa tanan nga exhibitors nga mingsalmot sa nagpadayon nga Sandugo One-Town One Product Trade Expo  nga gitanyag sa Department of Trade and Industry (DTI), diha sa Island City Mall hangtud sa Domingo, gawas sa segurado nga halin, may lain pa silang mahimong madawat: ang Silab ni Dagohoy ug  ang Aninipot Awards.

Gawas sa gikabantug nga seguradong halin sa mga mo-apil sa tinuig nga nasudnong Products Trade Expo nga nagsugod sa usa  ka provincial fair niadtong 2009, nahimo na usab nga usa sa mga gi-ilogan nga dungog nga mabitbit sa mga exhibitors nga ming-apil sa exhibit sa mga local nga produkto mao ang mga tanyag nga pasidungog gikan  sa DTI-Bohol.

Exhibit nga giila ug gibantug na sa innovations, creativity ug originality, sa pagpangulo sa DTI kinsa maoy nag-agak niining mga exhibitor sa pagmugna sa ilang mga produkto, gilusad na ang promal nga Silab ni Dagohoy ug Aninipot Award aroin ilhon ang ilang mga paghago.

Matud ni DTI Bohol Provincial Director Vierna Teresa Ligan, ang Silab ni Dagohoy pag-ila ngadto sa mga outsanding innovators kang kinsa nga mga produkto nga padayag sa dili hingtupngan nga kamamugnaon, pagkaorihinal ug nagapakita sa desinyo niini nga naglantaw na sa umaabut nga gamit niini.

Ang silab, o ang hait nga kilid sa sundang nagpakita sa hait nga dangatan sa usa  ka yano nga hunahuna, mao nga kining makadawat niining pasidungog ilhon sa ilang product innovation, ilabi na sa uniqueness, ka praktikal sa produkto nga mahimong mahimo nga padaghanon ug nagtipig gihapon sa tradisyon ug kapanulondan.

Sa laing bahin, ang Aninipot Award mao na ang kanhi Green Product Award sa DTI.

Kini maoy espesyal nga pag-ila sa mga produkto nga nagpaluma sa environmental responsibility , sustainability ug innovation nga naaghat sa natural nga kaalam nga anaa sa kalikopan, pasabut sa DTI.

Sama sa aninipot nga may nag anago nga kahayag, kini dili molungtag sa kalikopan nga hugaw ug walay balance sa natural nga kalikopan niii.

Pinaagi sa Aninipot Award, kini alangs a produkto nga nagtanyag sa putli, ubay sa kalikopan u gang pagmugna niini, nagsubay sa responsible nga pagpatunhay sa kalikopan ug kalibutan.

Sa mahatagan niini, nagpasabut nga ang ilang materyales nga gigamit: environment-friendly, ang desinyo nunot sa kultura ug kapanulondan u gang proseso sa paghimo niini, subay sa malungtaron  nga mga pamaagi, saysay sa DTI.

BALAK

ANG SANDUGO

Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino

Ang SANDUGO usa ka kasabutan
Taliwala sa duha ka tawo nga dili kauban
Usa ka langyaw ug usa ka lumad
Guiselyuhan sa dugo pina-agui sa pagsamad

Nahitabo kini gatusan na ka tuig kanhi
Human modunggo si Magallanes dinhi
Nagsigui ug pangabot mga Katsila’ng langyaw
Tinuhu-ang Kristyanismo ilang guisangyaw

Samtang ang mga Bol-anon’g lumad
Nagpadayon sa ilang na-andan’g pag-ugmad
Mga lalaki namintol sa dagat
Mga babaye nagtanom, nagha-bol ang guibuhat

Pagpanglabay sa mga panahon
Mga lumad ug mga Katsila naka higayon
Nagka himamat nagka-ila sa tabo-an
Nagbaylo-ay sa ilang mga dala guikahimut-an

Samtang mga Katsila nagpadayon pagsangyaw
Sa tinuhu-ang Kristyano mga lumad naminaw
Sa kadugayan mga lumad nakasabot
Tinuhu-ang Kristyanismo sa ila ni-abot

Sa tabo mga lumad ug mga Katsila nagtagbo
Nagkita si Datu Sikatuna ug Legaspi sa tabo
Nagka-ila naghimamat sila’ng duha
Hangtud nahimong suod nga mga higala

Nanglabay pa ang taas nga panahon
Si Legaspi ug Datu Sikatuna nagkita guihapon
Hangtud suod na kaayo’ng mga higala
Mora’g igso-on na sila’ng duha

Nagsabot nga magbuhat ug lig-on’g timailhan
Nga sila’ng duha suod ang ilang mga dughan
Nagkasabot kon asa dapit magtagbo
Aron himo-on ang dakung panghitabo

Nagkita sa baybayon sa Barangay Villalimpia
Di-in ang dapit labihan’g limpyoha
Diha sa kilid sa usa ka atabay
Sila’ng duha andam na sa vino magtagay

Si Datu Sikatuna ug Legaspi nagkasabot
Nga magsamad sa ilang mga kamot
Ang ilang dugo guisagol sa vino
Nagdungan ug inom ilang mga kamot nagsaylo
Ug dinhi natawo “ANG SANDUGO”