Ang Bag-ong Ayuda ug ang Hilo sa Lumalabay nga Kaharuhay

SAMTANG naghulat ko nga timbangon ang bugas sa usa ka tindahan, nadunggan nako ang duha ka inahan nga nag-estorya.

“Nakadungog ka? Naay kunoy ayuda.”

“Maayo unta maapil ta. Bisag gamay, dako nang tabang,” tubag usab sa usa ka inahan.

Ang usa nila nagkupot og usa ka gamayng delata sa 555 sardines, 1 ka Nescafe Twin Pack ug gamayng bulsita nga gisudlan og usa ka kilong bugas. Sa wala pa siya mobayad, giihap niya pag-usab ang mga sensilyo sa iyang palad.

Dili na kinahanglan pangutan-on nganong nalipay siya sa balita. Sa panahon nga misaka ang presyo sa halos tanang palaliton, ang dugang nga kuwarta mahimong bugas sulod sa pipila ka adlaw, tambal sa tigulang, plete sa anak, o bayad sa kuryente nga hapit nang maputlan.

Bag-o lang gipahibalo sa administrasyon ni Presidente Ferdinand Marcos Jr. ang paglusad sa United Package for Livelihoods, Industry, Food, and Transport, o UPLIFT Assistance Program, nga adunay P12.375 bilyones nga pondo.

Ubos sa programa, mokabat sa 7.5 ka milyon ka bubong sa mga Pilipino ang gilaoman nga makadawat og tabang. Ang mga kwalipikadong low-income workers makadawat og P2,000 matag bulan gikan sa Hulyo hangtod Disyembre, o kinatibuk-ang P12,000. Aduna usab dugang P2,000 alang sa mga benepisyaryo sa 4Ps ug Walang Gutom Program.

Sa unang pagkasawod sa balita, makaingon ka nga usa kini ka maayong lakang. Apan dili nato malikayan ang pagpangutana, Salbabida ba kini nga makaluwas sa katawhan, o temporaryong pahulay lamang sa dili pa sila malumos pag-usab?

Dili nato angay tamayon ang bili sa ayuda alang sa pamilyang naglisod.

Hunahunaa ang mananagat nga sayo mobangon ug molusad sa dagat, apan mopauli nga gamay ra ang kuha. Ang mag-uuma nga naghulat sa ulan samtang nagkamahal ang abono ug gasolina. O ang contractual worker nga adunay trabaho karong semanaha, apan walay kasegurohan kon naa pa sa sunod bulan.

Alang nila, ang P2,000 dili lang numero sa usa ka press release sa Malakanyang. Makasulod kini og bugas sa kaldero, makapalit og tambal o gatas sa bata, ug makabayad sa pipila ka adlaw nga plete.

Busa kon kwalipikado, dawata ang ayuda. Dili ikaulaw ang pagdawat og tabang kon nagkutoy ang tiyan ug nanginahanglan ang pamilya.

Apan ang salbabida dili parehas sa lig-on nga sakayan. Makatabang kini nga dili ta malumos karon, apan dili segurado nga makaabot ta sa baybayon.

Mao usab kana ang akong tan-aw sa ayuda. Makapahupay kini sa kasakit sa pag-ilaid nga gibati karon, apan dili kini hingpit nga tambal sa dugay nang sakit sa atong ekonomiya.

Giingon nga ang pondo sa programa gikan sa nadaginot sa goberno. Nindot paminawon ang pulong nga savings, apan ang kuwarta sa goberno gikan gihapon sa buhis, kita, o pagpangutang.

Sa hinapos niadtong Mayo, misaka sa P18.55 trilyon ang utang sa Pilipinas. Halos 97 porsento na kini sa gilaoman nga P19.06 trilyon nga mahimong utang sa kataposan sa 2026.

Wala kini magpasabot nga nabangkarote na ang nasod, ug ang P19.06 trilyon usa lamang ka banabana. Apan nagpahinumdom kini nato nga kinahanglang mag-amping ang goberno sa paggasto sa kuwarta sa katawhan.

Dili daotan ang pagpangutang kon gamiton sa mga dalan, eskwelahan, ospital, agrikultura, ug mga proyektong makahatag og trabaho. Ang angay kabalak-an mao kon ang gihulam nga kuwarta mahurot lamang sa temporaryong pahupay nga walay malungtarong solusyon ug kausaban.

Kay ang ayuda dali ra mahurot samtang ang utang magpabilin ug adunay interes nga pagabayran.

Hunahunaa ang usa ka inahan nga nalipay pagkadawat sa mensahe nga adunay misulod nga P2,000 sa iyang Landbank ATM account. Apan pag-abot niya sa merkado, misaka na usab ang presyo sa iyang palaliton.

Ang kuwarta nga iyang gidahom nga igo pa nga mabadyet sa usa ka semana, mahimo na lamang nga igo sa pipila ka adlaw.

Kini ang dakong problema sa ayuda kon dili dunganan sa pagpalig-on sa agrikultura, pagpaubos sa gasto sa transportasyon ug kuryente, ug pagtabang sa mga mananagat, mag-uuma, ug gagmayng negosyante.

Makahupay ang ayuda sa kasakit. Apan kon dili tambalan ang hinungdan, mobalik ra gihapon ang sakit.

Niining tanan, dili unta makalimtan ang middle class. Sila ang mga maestro, nars, empleyado, government workers, freelancers, ug gagmayng negosyante nga kasagaran dili kwalipikado sa ayuda.

Aduna silay regular nga kita, apan aduna usab silay regular nga abang, amortization, tuition, tambal, gasolina, pagkaon, ug uban pang bayranan. Sila ang kanunayng nagbayad og buhis, apan dali usab maigo sa pagsaka sa presyo sa mga palaliton.

Dili sila masulod sa kahimtang sa pobre nga tabangan apan dili usab sila masulod sa kahimtang nga dato nga dili mabalaka.

Kon duna pay award, Valedictorian o Summa Cum laude na ang atong goberno sa pagpanghatag og ayuda. Kay dili masukod ang kalamposan sa usa ka goberno sa gidaghanon sa cash aid nga gipanghatag. Apan mas maayo unta kon atong makita kini sa gidaghanon sa mga pamilyang dili na kinahanglan mangayo og ayuda tungod kay adunay lig-on nga trabaho, igo nga sweldo, barato nga pagkaon, ug kasaligan nga serbisyo.

Dawaton nato ang tabang kon moabot kini. Apan dili nato iapil sa pagdawat nga pugngan ang atong tingog ug katungod sa pagpangutana.

Kay ang P2,000 mahimong mahurot sulod sa pipila ra ka adlaw. Apan ang epekto sa sayop nga pagdumala mahimong pas-anon sa daghang henerasyon.