NI ELEAZAR ACAMPADO

Unsay Gidala ni Alex Eala Alang sa Mga OFW ug Kanatong Mga Bol-anon?

MAGPAKATINUOD ko ninyo.

Sa una, dili gyod ko tigsubay og tennis. Kon makakita kog duwa sa telebisyon nila ni Roger Federer o Rafael Nadal, tan-awon ra nako kadiyot. Para nako, duha ra ka tawo nga nagbinayloay og kusog nga hapak sa bola. Wala ko kahibalo nganong 15, 30, 40 ang scoring. Wala ko kasabot unsay break point, ace, o nganong dako kaayong butang ang pag-hold sa serve.

Unya miabot si Alex Eala. Sa sinugdan, mitan-aw ko kay Pilipina man lagi. Apan kadugayan, nabantayan nako nga dili na lang ko basta motan-aw. Mag-atang na ko sa iyang mga schedule. Magbilar. Usahay, alas dos na sa kadlawon. Usahay, alas tres.

Hilom na ang tibuok balay, apan ako nagtutok gihapon sa screen, mokusog ang pagkurog sa dughan matag rally.  Ug didto hinay-hinay nakong nakat-on sa tennis.

Nakasabot ko unsa ang ace. Nakasabot ko nganong importante ang break of serve. Nakasabot ko nga ang usa ka sayop nga puntos mahimong mosunod ang laing sayop kon mawala ang konsentrasyon. Labaw sa tanan, nasabtan nako nga ang tennis dili lang duwa sa kusog sa bukton ug kusog sa tiil. Dula usab kini sa hunahuna ug kasingkasing.

Ug tingali mao kana ang nakapadani nako kang Alex.

Tingali tungod kay lahi ang tennis. Sa basketball, kon gikapoy ka, adunay mopuli. Sa volleyball, adunay kauban nga mosawo sa bola. Apan sa tennis, ikaw ra.

Kon mapildi ka sa usa ka puntos, ikaw mismo ang mobalik sa baseline. Kon mawala imong kompiyansa, ikaw mismo ang mangita niini pag-usab. Walay teammate nga mosawo sa imong sayop. Walay substitution nga mopahuway nimo.

Sa dihang tan-awon nako si Alex nga nagbarog mag-inusara sa pikas bahin sa net batok sa mas taas og ranking ug mas ekspereyensiyadong mga magduduwa, usahay makahunahuna ko sa atong mga OFW.

Ang nurse nga nag-duty sa London. Ang caregiver sa Canada. Ang domestic worker sa Israel. Ang seaman nga pila na ka bulan wala kauli. Ang hotel worker sa Dubai.

Daghan kanila adunay kauban sa trabaho, apan sa panahon nga mosulod ang kamingaw, sila ra gihapon ang mag-atubang.

Kon birthday sa anak, video call lang. Kon adunay problema sa balay, maminaw sila gikan sa liboan ka kilometro ang gilay-on. Kon kapoy na kaayo, matulog gamay ug mobangon na usab alang sa sunod nga duty.

Morag tennis. Napilde ka sa usa ka puntos? Balik sa baseline. Pilde sa usa ka set? Dili pa mahuman ang duwa.

Tingali mao sab na nganong daghang Pilipino sa gawas sa nasod ang motan-aw kang Alex. Kay sa pipila ka oras, morag duol ra usab nila ang Pilipinas.

Sa kadugayan, makatawa na lang ko sa akong kaugalingon. Ang tawo nga kaniadto wala gani kasabot nganong 40-40 dili mahimong 41-40, karon mokomentaryo na sa duwa.

“Kinahanglan maka-break siya dinhi.”

 “Anugon kaayo tong unforced error, uy.”

“Maayo iyang first serve.”

Mora kog dugay nang eksperto. Pero dili man gyod. Nakat-on lang ko tungod kay interesado ko sa magduduwa.

Ug tingali mao kana ang usa sa labing dakong nahimo ni Alex. Tungod niya, ang tennis nga kaniadto morag layo sa ordinaryong Pilipino, nahimong duwa nga atong nasabtan, gisubay, ug gipangandoy usab sa atong mga kabataan.

Sa dugay nga panahon, basketball ug boksing gyod ang naghari sa atong mga kulukabildo bahin sa paugnat sa kusog. Dinhi lang sa Bohol, halos kada barangay adunay basketball court. Pista? Naay liga. Inter-barangay? Basketball na sab. Apan tennis?

Alang sa daghan, ang tennis morag duwa nga gireserba lang sa mga dato o sa mga tawo nga adunay kapasidad sa maayong court ug coaching.

Apan kon makakita ang bata sa usa ka Pilipina nga makig-atubang sa labing maayong mga magduduwa sa kalibotan, mausab ang iyang pagtan-aw.

“Ma, puwede ko mosulay og tennis?”

Ug kana nga pangutana mahimong sinugdanan sa usa ka damgo.

Ug kon mahimo ni Alex nga mausab ang atong pagtan-aw sa tennis, tingali panahon na usab nga usbon nato ang paagi sa pagtan-aw sa sports development dinhi sa Bohol. Dili tanang bata mahimong basketball player. Adunay bata nga kusog modagan. Adunay maayo sa swimming. Adunay hilig sa badminton. Adunay maayong utok alang sa chess. Ug tingali adunay usa ka bata sa usa ka lungsod dinhi sa Bohol nga adunay talento sa tennis apan wala pa gyod makahikap og raket.

Ang problema usahay dili talento. Oportunidad. Pasilidad. Coaching. Exposure. Ug suporta.

Dili kinahanglan nga tanan mahimong world champion. Apan pinaagi sa sports, makat-on ang bata og disiplina, pagpailob, pagbangon human mapilde, ug pagtuo sa kaugalingon. Mga leksiyon nga magamit bisan asa pa siya padulong sa kinabuhi.

Gawas sa nahisgotan sa unahan, aduna pay usa ka butang nga akong namatikdan.

Kon moduwa si Alex, morag mawala sa makadiyot ang atong mga kalainan. Ang Bol-anon nga nagtutok sa selpon sa Tagbilaran. Ang OFW nga nag-break sa trabaho sa Europe. Ang seaman nga adunay hinay nga internet sa barko. Ang pamilya nga nagtutok sa telebisyon dinhi sa barangay. Lahi-lahi og kinabuhi.

Lahi-lahi og problema. Lahi-lahi og politika. Apan kon makadaog siya og taas nga rally, pareho ra ta og reaksyon.

“Laban!”

Ug kon makita nato ang “Philippines” tapad sa iyang ngalan, adunay lahi nga garbo nga mosaka sa dughan. Kay sa maong higayon, dili lang si Alex ang nagbarog sa court. Morag nagdala usab siya sa bandera sa matag Pilipino nga naningkamot nga makigkompetensiya sa kalibotan.

Apan tingali mas dako pa ang akong nakat-onan kaysa sa scoring ug serve.

Sa tennis, human sa usa ka sayop, adunay sunod nga puntos. Wala kay panahon nga magpabilin sa kasakit sa nahitabo. Kinahanglan mobarog ka pag-usab. Morag kinabuhi.

Ang mag-uuma nga napakyas sa iyang gidahom nga ani, motanom pag-usab. Ang negosyante nga naalkansi karong buwana, moabli gihapon sa iyang tindahan pagkaugma. Ang OFW nga naghilak human sa video call sa iyang mga anak, matulog ug mobangon na usab alang sa trabaho. Ang estudyante nga napakyas sa eksam, magtuon pag-usab. Kanunay adunay sunod nga puntos.

Mao nga karon, kon alas tres sa kadlawon na ug nagsugod pa lang ang duwa ni Alex, dili na kaayo ko moreklamo.

Magkape. Magtan-aw. Ug ang tawo nga kaniadto wala kahibalo unsay break point, mokalit na lang og singgit sa hilom nga balay.

Mao tingali kana ang gahom sa sports. Magsugod lang ta sa pagtan-aw sa usa ka atleta, apan sa kadugayan makita nato ang atong kaugalingong pakigbisog sa iyang duwa.

Salamat, Alex. Dili lang tungod kay nakatudlo ka kanako unsaon pagsabot sa tennis, apan tungod kay nagpahinumdom ka kanamong mga Bol-anon ug sa atong mga kaigsoonan sa gawas sa nasod nga bisan mag-inusara ta sa pikas bahin sa net, kanunay adunay sunod nga puntos nga angay pakigbisogan.

“Laban, Alex. Usa pa ka puntos.”