By: Ardy Araneta Batoy

This edition of VOX POPULI is featuring the netizens’ reactions, responses and comments to a question posted on the FB wall of the Managing Editor of The Bohol Tribune.

The question: Aron ta makatabang sa Bohol, unsay imong sugyot nga buhaton aron mokunhod ang presyo sa mga panaliton? (To help Bohol, what would you suggest we do, to lower the prices of commodities?)

The responses from the netizens were:

  • from Angelo Balili: The Gov must convene an economic summit for all stakeholders.
  • from Alexander King: bawal na ang mga kurakot maam..literal answer..jejeee
  • from Esther Aracap: Padaghana  ang supply sa mga paliton Aron mo kunhod Ang presyo kay law of supply and demand will play a great part in controlling the price. The more supply available the less is the price because there is a competition – their goods faster than the others..
  • from Dodo Morala Jumawid: Maayo bitaw na hisgutan maam Ardy Ines Araneta Batoy. Atong Bohol. Atong pinuy anan. Pakabanâ ta. Seguro, naa napod workshop ug study gihimo ang mga buhatan ug lideres ani. E implement na lang.

Unsa kaha ang angay? Maayo nang mananum, pero sa naay trabaho nga makaafford, mas maayo mamalit gikan sa atong lokal nga mag uuma aron duna pod sila kita. Pero mao na. Kanang fair price

My suggestions:

1) TUBIG UG FERTILIZER – kun naay avaialble tubig mga kaumahan (dili lang sa humay, para vegetables and livestock) ug support mga farm inputs/fertilizer, ganahan sila mag uma, motaas ang producto, mobarato ug maaffordable sa tanan.

2) TRANSPORTATION- may sakyanan nga mokuha/pick up sa ilang producto. Di na mobayad pag transportation.

3) FOOD HUB AND FARMERS PRODUCT CENTER. Naay Food Hub ug Centro sa producto matag barangay o bisan lungsod, anha e display ang mga producto.

4) FUEL AND TRANSPORTATION SUPPORT UG KAPITAL sa Fisherfolks Hatagan ang mangingisda ug support ug kuhaon ilang producto dalhon dretso market or food hub.

5.) UNDANGON ANG ILLEGAL FISHING, MAGHIMOG SANCTUARY MATAG LUNGSOD para modaghan ang supply sa isda.Naay bad news nga angay tan awon sa mga dagko. Uso kuno ang MANGHILO sa isda, ug naa pa ang dilamita. LANNATE ang gigamit panghilo. Gawas nga makadaut sa tawo, patay tanan apil buntis, ug gagmay nga isda sa hilo ug nihit ang supply. Ang illegal ug destructive fishing. manihit ang isda ug momahal. Kun ma reduce ang cost of production- posibling mo ubos to at least 10 to 15 ang presyo.

Kun wala gasto sa transportation, another 5% decrease is possible.

Kun direkta ang producto ug naa nq sila kapital, dili na ma biktima sa loan sharks ug kusog mopaginansya nga middle men. Possibl3le 25% minimum maubos ang presyo. So 40% mu us us.

Ang mga loan sharks and middlemen makadevote pod sa ilang time and talent to more better and productive endeavors.

Farm to Market products !Dretcho Mercado! Wad- on ang mga Middlemen!

  • from Fe Marfe Jimenez: Tanan molihok maghimo backyard gardening pra no need na mopalit imported gulay, mag alima ug manok bsag isulod lng tangkal mga 10 chicken libre kna sud-an. Kun dako lugar maghimo ug small tilapyahan hapinan lng trapal pra dili bahong lapok ang tilapya libre na isda. Dili magsalig ayuda mo trabaho tanan nga able pa.
  • from Roger Lerin Loquias: Dli lagi mobarato kay akong nabantayan bta pa ko hangtod krn senior citizen na wa jud mobarato kay nagka taas man gud ang inflation rate ang maajo kamas2x na lang ta
  •  from Spencer Gusa: He..he..every year, inflation rate sa pinas is 2 to 3%..si no where mokunhod pamaliton..ang issue, unsaon pag apas sa,sweldo sa,kamahal sa pamaliton..kung naay daghang work opportunities nya dako ang sweldo, then kaaford na ang mga tawo..the law of supply and demand maoy nag dicta sa presyo sa,pamaliton..nagkadaghan mga tawo sa pinas ug sa kalibutan..kusug ang demand gamay ang supply.
  • from Dominador Estillore: Mananom ta.mam like lamas, mga utanon mga lagotmon sama sa mga balanghoy, camote mga sagingugban pa kada pamilya maoy bigatin mo bato gyud ang mga baligya para sa kosina maayo Kana na lang itanom kay sa mga bulak itanom mag kalas lang og tubig ibisbis
  • from Sibyl Garay: Mananom, mamasol, managat, magbuhi ug baboy ug manok aron di na ta mamalit. Di na lang ta mag hulat sa mga nanglingkod nga mo action oi. Sariling sikap na lang ta. Kay dugay naman ning nga issue… wala pa may action…
  •  from Melita JavIer Mission: Kon mahal isda?? Dili mopalit pra madubok,,,impas puhunan gkan lending..turko way ganansya.
  •  from Maribel Bondalo: Paribas unta sa manila nga navy mubagsak sa mga fully prutas ug uban pa para dli daghang. Muagi kumpra mao mahal na, sa. Manila Navy bagsakan days Tapos direct na sa manindahayao dli kaau. Mahal, along opinion
  •  from Retchelene Lacea: Mananum ug mamuhi hayupan mag fishpond.
  •  from Paterno Jr Israel: Wad-on ang mga middle men o mga canvasser direct selling from farmers / fishermen to market.
  • from Elvie AraSol: Ambot lang oi hehe.

Aside from netizens giving their comments, the following also expressedtheir reaction of “LIKE” to the statement:

Lopez Paul Carl,Rogelio Ganados, Reagan Gonzaga Buates, Retchelene Lacea, Gloria Leodivica Ines Araneta, Arll Lee Caparoso, Marihil Quiwag Aranton, Jereme Espejo, Bubuy Dalagan, Fe Marfe Jimenez, Elvie AraSol, Pauline Lim-Ramos, Maribel Bondalo, Jervie Empe.