Obligasyon sa pagbayad sa bill sa kuryente matag bulan
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Madasigon nga nagpahinumdum ang Bohol Light ngadto sa mga konsumidor sa pagbayad sa kuryente matag bulan aron malikayan ang kahasul kon kini sila maputlan.
Ang regular nga pagbayad sa atong obligasyon diha sa Bohol Light maghatag ug kasiguraduhan nga malikayan ang diskoneksyon.
Sugod sa nilabayng pipila ka mga bulan, gipatuman na ang pagpamutol sa kutay sa kuryente sa panimalay sa mga konsumidor kinsang balayronon sa na ug duha ka bulan.
Gikan sa pagdawat sa electric billing statement, adunay napulo ka adlaw nga lugway aron mahimo pang mubayad nga walay penalty o surcharge. Samtang kadtong may mga unpaid bills aduna nay nakatatak nga Notice of Disconnection.
Kung ang DUE DATE matunong sa adlaw’ng Sabado, Domingo o Holidays, palihog ug bayad pinaagi sa atong mga accredited payment partners aron malikayan ang mga penalties niini.
Mahimo usab kitang mubayad pinaagi sa bisan asang branch o payment outlet nga nakalista sa ubos. Mahimo kin isa online banking sa Metrobank, UB, PNB, BDO, Security Bank o Landbank. Mahimo usab ang pagbayad over the counter sa MLhuillier, Palawan USSC, 7-Eleven, mga bangko ug e-wallet payments via Gcash, Pay Maya. Mapustada ang maong bayad sa sunod nga adlaw.
Ang Bohol Light adunay gisunod nga mga palisiya ug mga pamaagi alang sa hapsay nga operation sa pagpadagan sa panuga sa sulod sa franchise area.
Adunay Magna Carta mahitungod sa Consumer’s Rights and Obligations. Busa importante nga mahibaloan sa atong mga konsumidor ang kabahin sa katungdanan sa pagbayad sa electricity bills ug malikayan ang dakong balayrunon.
Kini nagpahinumdum nga atong pagabayaran ang maong kantidad sa mas labing sayong panahon aron dili maputlan ug malikayan ang pagkabalda sa atong mga trabaho o negosyo.
Kung aduna kitay mga pangutana kabahin sa atong nadawat nga mga billing statements, palihog ug tawag sa 24/7 hotline numbers (038) 427-2372 o 0920-960-2372 alang sa tukma nga eksplinasyon ug katin-awan.
Mga tinubdan sa BWUI wala maapektohi aa bag-ohay nga linog
Sinulat ni Victor L. Tambis
Makita sa itaas ang usa sa mga tinubdan o pumping stations sa Bohol Water nga nahimutang sa lungsod sa Corella
Sumala sa pakisusi o inspection nga gihimo sa Bohol Water human nasinati ang bag-ohay pa lamang nga linog, ang mga tinugyanan niini mitaho nga walay usa sa 32 ka nag andar nga mga pumping stations nga naapektohan sa maong panghitabo.
Atong mahinumduman nga sa mga alas 9:59 sa gabii niadtong adlawng Martes, September 30, 2025, nahitabo ang linog nga ang sentro niini didto sa dagat haduol sa Bogo City, Cebu, nga mitala sa 6.9 ang kakusgon niini diin nakahatag kini ug dakong kadaot sa kabtangan ug mikalas sa daghang kinabuhi. Ang maong pagtay-og nasinati usab sa atong probinsya, ilabi na syudad sa Tagbilaran ug sa lungsod sa Corella, diin anaa nahimutang ang mga pumping stations sa BWUI.
Sa tinguha nga ang mga tinubdan anaa sa maayong kondisyon, ang BWUI masubsub nga nagmonitor sa “operational condition” sa tanang mga pumping stations sa pagsiguro nga walay bugto ang pag andar niini aron paghatag ug makanunayon nga serbisyo ngadto sa mga konsumidor sa gialagaran nga mga dapit.
Loan sa survivor’s pension gitanyag na sa SSS
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Gipahibaw sa Social Security System (SSS) ang ilang bag-ong programa sa pagpahuwam alang sa mga nahibiling nga pares (surviving spouse) sa SSS pensioner, o ang Pension Loan Program (PLP).
Gini maoy gipaambit ni SSS Assistant Branch Head sa Bohol nga si Christopher Hapay, didto sa Kapihan sa PIA.
Sa panahon sa kalisud, ang mga natigum nga premiums sa membro nga nakaretire na ug nagdawat ug pension, apan namatay, mapabalhin ngadto sa nahibilin nga partner.
Kini nga binuwan nga pension, pwede na magamit sa surviving spouse alang PLP, matud ni Hapay.
Sa pagpaneguro usab sa SSS nga may mahibilin pa gihapon nga benepisyo alang sa surviving spouse nga manghuwam, katunga lamang sa binuwan nga madawat nga pension ang mapilopilo taman sa 12 ka buwan ang pwedeng huwaman.
Labing daku nga mahuwaman subay sa labing daku usab nga pension, P150,000, segun sa SSS Website.
Niini, kon ang surviving spouse sa retiree makadawat ug tag P2,000 ang buwanan nga pension, ang usa ka libo ngadto sa 12 ka libo lamang pwede niya nga mahuwaman.
Ang matag kantidad nga huwaman hinuon, may mga computations aron mailhan kon pila ka buwan usab kini nga bayaran, dayag ni Hapay.
Aron mahimo nga makahuwam, ang aplikante, kinahanglang labing menos 18 anyos, walay amoroso nga obligasyon sa SSS ug nakadawat na pension bisag usa pa lamang ka buwan basta active ang pension status.
Ang pahuwan, kuhaan na usab sa Credit Life Insurance aron dili na ma obligar ang mga nahibilin sa pagbayad sa utang kon ugaling mamatay ang surviving spouse nga mingkuha sa loan.
BASTA MAKATABANG. Gipahibaw ni SSS Bohol Assistant Branch Head Christopher Hapay ang bag-ong programa sa pahuwam alang mga survivors sa mga pensionadong namatay na, aron may dugang ikatabang sa mga manginahanglan. (Hulagwagy gikan sa PIA-Bohol)
‘Sabado Nights sa Museo’ ibalik sa NMP-Bohol sa tanang Sabado sa Oktubre
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Agig pagsaulog sa Museums and Galleries Month (MGM) 2025, buksan sa National Museum of the Philippines (NMP)-Bohol ang ilang pultahan pagkahuman sa mga oras alang sa mga gabii nga puno sa kultura, lamiang mga pagkaon ug suroyan sa komunidad.
Ang mga mahiligon sa museo makasuroy sa “Sabado Nights Sa Museo,” usa ka hinapos sa semana nga Crafts and Crops Bazaar nga magpakita sa buhi nga kultura ug kabilin sa Bohol.
Tanang Sabado sa buwan sa Oktubre (4, 11, 18 & 25), gikan alas 6:00 hangtod alas10:00 sa gabii, buksan sa NMP-Bohol ang ilang mga pultahan sa publiko.
Ang mga bisita makatagamtam sa tradisyonal nga mga Boholano nga pagkaon ug ilimnon sa azotea samtang nagsuporta sa lokal nga mga artesano.
Alang sa mga lamian nga pagkaon ug ilimnon, naa ang Bohol Purple Women, Drincamona Beverages, Fruitix, Say Hey Food & Pastries, Gly.co, C8 Food Box, ug SNP Nook.
Samtang sa arts ang crafts, isaulog ang pagkamamugnaon sa Bohol Pop Contemporary Visual Artists Group, Studio Anna & Art by Teo, Ymmylyn Arts, Bohol Gansilyo Community, MAJU Arts and Crafts, ug Crafty Cut.
Ang ubang concessionaires naglakip sa DYNA 3D, Makata Shirts, Candy Selection, Etched Creatives, Book Stacks, SHOP.DIZYOULOVE, Bons, Puella Studio, and Drincamona Photo Booth.
Ang NMP-Bohol bukas sa publiko ug libre lamang ang admission.
Gipahigayon matag Oktubre sukad niadtong 1991 pinaagi ni Presidential Proc. 798, ang MGM karong tuiga nagdala sa tema nga “Resilient Museums and Galleries: Educating For Preparedness and Recovery,” nga nagpahinumdom nga ang kalig-on dili lamang mahitungod sa pagtubag sa kalamidad, kini mahitungod usab sa pagpadayon sa atong kultura ug pag-amping sa kasaysayan alang sa umaabot nga mga henerasyon.
Karong Museums and Galleries Month, makasinati ang publiko ug lahi nga vibe sa National Museum of the Philippines Bohol tanang Sabado karong Oktubre (4, 11, 18 & 25), gikan alas 6:00 hangtod alas 10:00 sa gabii sa ‘Sabado Nights sa Museo.’ (Hulagwayg gikan sa NMP-Bohol/PIA-Bohol)
SEC niluwat ug sumbanan sa capital market access alang sa agri business
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Nag-isyu og bag-ong circular ang Securities and Exchange Commission (SEC) nga nagtugot sa mga negosyo nga nakatutok sa agrikultura nga makatigom og hangtod sa P500 milyones matag proyekto pinaagi sa capital markets, nga nagpalapad sa ilang access sa gikinahanglan kaayo nga financing.
Ang SEC, sa usa ka press release niadtong Huwebes, nag-ingon nga kini gi-isyu sa usa ka komperensya niadtong Setyembre 24, 2025 ang mga panudlo alang sa Securing & Expanding Capital for Farms & Agri-business Related Modernization Schemes (SEC FARMS).
Kini nga polisiya nahisubay sa “Masaganang Agrikultura, Maunlad na Ekonomiya (Abundant Agriculture, Prosperous Economy)” nga programa sa gobyerno nga gitumong sa pag-modernize sa sektor sa agrikultura.
Matud pa nga kini nagpagaan sa proseso sa pagrehistro alang sa mga securities sa mga agri-negosyo sa usa ka tinguha sa pagpauswag sa partisipasyon sa mga mamumuhonan ug pagduso sa pagtubo sa industriya.
Ang SEC, pinaagi sa SEC FARMS mipasabot nga gikinahanglan nga repasuhon ang mga pahayag sa pagparehistro sa mga kompanya sa agri-business sulod sa 28 ka adlaw gikan sa petsa sa pag-file, ubos sa mga giya sa SEC.
CAPITAL. Ang mga mag-uuma gikan sa Barangay Bulilis sa lungsod sa Ubay atol sa ilang pag-ani ning bag-o lang. Ang SEC niadtong Huwebes, Oktubre 2, nagkanayon nga nipagawas kini ug circular nga nagtugot sa mga negosyo nga nakatutok sa agrikultura sa pag-tap sa capital market aron mapausbaw ang ilang access sa financing. (Hulagway gikan ni Elvira C. Bongosia/PIA7-Bohol)
DA-7 padayon ang pag-apod apod sa libreng abono bisan nakasinati ug pagtay-og ang Bohol
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Nagpadayon gihapon ang pag-apod-apod sa mga libreng abono alang sa mga mag-uuma sa humay sa lalawigan sa Bohol gikan Oktubre 1 hangtod 3, bisan paman nakasinati ug linog ang lalawigan niadtong Setyembre 30, 2025.
Ang mga kawani sa Department of Agriculture-Central Visayas (DA7) nga naa sa Bohol nadestino, mipadayon sa ilang tahas sa pagpanghatag sa libreng abono ngadto sa mga lungsod sa Inabanga, Carmen ug uban pang mga lungsod, pinaagi sa Fertilizer Discount Vouchers (FDV) ubos sa Rice Program.
Sa lungsod sa Inabanga diin ang pag-apod-apod gihimo sa Municipal Gymnasium, may 749 ka mga mag-uuma sa humay ang nakadawat sa libreng abono, diin nagkantidad kini ug P1,602,351.66 nga balor sa inorganic fertilizer, ug P471,279.9 sa organikong abono sama sa soil ameliorants ug fermented chicken dung.
Gikalipay ni Bernie Basas, usa ka mag-uuma gikan sa Baogo, Inabanga nga nakadawt kini sa mga libreng abono.
“Nalipay ko nga nakadawat ko ug usa ka sako ug kapin nga abono. Dako na kaayo kini ug tabang namo, bahala ug gamay ra basta kay naa,” matud pa ni Basas.
Samtang matud pa usab ni Fructosa Historia nga taga Liloan Norte, Inabanga, nga dako niyang pasalamat sa DA sa tanang gipanghatag nga tabang alang sa iyang basakan, diin nakadawat kini ug tulo ka sako ug upat ka kilo sa inorganic fertilizer.
Sa laing bahin, nag-apod apod usab sa lungsod sa Carmen diin 2,244 ang nakabenepisyo sa P4,697,268.30 nga inorganic fertilizer ug sa P1,382,329.50 nga kantidad sa organic fertilizer.
Nagpahigayon usab ang lungsod sa Antequera ug susamang aktibidad diin 283 ka mga rice farmer ang nakadawat sa inorganic fertilizer nga nagkantidad ug P397,848.62, ug organikong abono nga nagbalor ug P117,014.30.
Bisan paman sa nasinating linog niadtong Setyembre 30, gipadayon gihapon sa Department of Agriculture-Central Visayas (DA7) ang pagpanghatag sa libreng abono ngadto sa mga mag-uuma sa humay sa lalawigan sa Bohol gikan Oktubre 1 hangtod 3, 2025. (Hulagway gika sa DA-7 photo)
DOLE-7 nagpahinumdum sa mga lagda sa pagsuspenso sa trabaho ug mga giya sa pagbayad panahon sa kalamidad
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Nunot sa bag-o lang nahitabong linog sa Cebu, ang Department of Labor and Employment (DOLE) sa Central Visayas nipahinumdom sa mga employer ug mga trabahante sa pagrepaso sa Labor Advisory No. 1 (2020) ug Labor Advisory No. 17 (2022) sa pagsuspenso sa trabaho ug mga lagda sa sweldo sa panahon sa kalamidad.
Kalabot sa pagsuspinde sa trabaho, matud pa sa DOLE-7 ang mga employer mahimong mosuspinde sa trabaho aron mapanalipdan ang kaluwasan sa mga empleyado sa panahon sa natural o hinimo sa tawo nga mga kalamidad.
Kalabot usab sa pay rules, walay bayad kung wala mo-trabaho ang empleyado. Gawas lamang kung adunay paborableng polisiya, praktis sa kompanya, o collective bargaining agreement (CBA), nga maghatag ug bayad sa suholan sa maong adlaw.
Sa mga empleyado nga nakatigom na ug leave credits, siya mahimong tugotan sa paggamit sa maong leave aron siya adunay bayad sa maong mga adlaw.
Apan kung mo-trabaho, walay dugang nga sweldo ang ihatag sa mga empleyado apan ang ilang sweldo lamang sa maong adlaw.
Samtang kung ang trabaho nga gihatag dili moubos sa 6 ka oras, ang empleyado adunay katungod lamang sa katumbas nga kantidad sa regular nga sweldo, nga walay pagpihig sa kasamtangan nga polisiya sa kompanya o praktis nga mas mapuslanon sa empleyado.
Mahitungod usab sa proteksyon sa mga trabaho, ang mga empleyado nga napakyas o nagdumili sa pagtaho sa trabaho tungod sa nagsingabot nga kapeligrohan (pananglitan linog, kaguliyang sa panahon) dili mag-atubang ug administratibong mga silot.
Gi-awhag sa DOLE ang mga employer sa paghatag ug dugang mga insentibo o benepisyo sa mga mo-report alang sa trabaho sa panahon sa mga kalamidad.
Gisubli usab sa buhatan ang pag-apelar sa mga amo nga hatagan ug importansya ang kaluwasan sa mga trabahante ug ilang mga pamilya sa kini nga mga sitwasyon, samtang gipahinumdoman ang mga empleyado nga ipatuman ang responsableng palisiya.
Bohol nagpadala ug hinabang, medikal ug rescue teams sa Sugbo nga naigo sa linog
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang kagamhanang probinsiyal sa Bohol nagpadala ug hinabang sa Sugbo nunot sa makamatay nga 6.9-magnitude nga linog nga miigo sa lalawigan niadtong Martes sa gabii.
Gipahibalo ni Gob. Erico Aristotle Aumentado niadtong Oktubre 1 nga ang probinsiya nagpadala ug P5 milyones nga hinabang pinansyal, uban sa grupo sa 16 ka medical ug rescue personnel, duha ka ambulansya, ug rescue vehicle aron pagtabang sa mga dapit nga naigo sa linog sa Sugbo.
Ang team mibiya sa Bohol niadtong Oktubre 1 sa ala 1:30 sa pales.
Samtang gipahibalo usab ni Tagbilaran City Mayor Jane Yap nga ang dakbayan nagpadala ug hinabang sa naigo sa linog sa Sugbo, nagpakatap ug bag-ong rescue vehicle ug ambulansya uban sa mga nabansay nga rescuers.
Nagdala ang grupo ug extraction tools, body bags, victim finders, spreaders/cutters, tower lights, lifting bags, mga pisi, generators, gabas, tubig nga mainom, ug mga pagkaon nga andam na nga kan-on alang sa mga biktima sa linog.
Samtang ang Sugbo naka-angkon ug grabe nga kadaot sa linog, ang Bohol nakaangkon ug gamay lamang nga kadaot.
Pipila ka mga school building sa mga lungsod sa Sevilla, Balilihan, Ubay, Bien Unido, ug Guindulman nitaho ug ginagmay nga mga liki nga gi-isip nga dili delikado.
Ang mga network sa dalan sa tibuok lalawigan nagpabiling maagian, gawas sa duha ka taytayan sa lungsod sa Dauis diin ang Castel Bridge bukas lamang sa gaan nga mga sakyanan, samtang ang Borja Bridge naglihok sa usa ka lane nga basehan tungod sa mga kabalaka sa istruktura.
Nagpabilin usab nga fully operational ang mga ospital sa tibuok probinsya.
Sa Gov. Celestino Gallares Medical Center (GCGMC) sa syudad sa Tagbilaran, 87 ka mga pasyente ang gipabakwit kadali niadtong Martes sa gabii isip panagana, apan gibalik sila sa sulod human gisusi sa mga engineer ang building sa ospital nga luwas na.
Ang pagtay-og, nga niigo alas 9:59 sa gabii, hinungdan sa temporaryo nga pagkawala sa kuryente sa tibuok Bohol ug nakapahadlok sa mga residente sa kadalanan.
EMERGENCY MEETING. Gipangunahan ni Gob. Erico Aristotle Aumentado ang emergency Bohol PDRRMO meeting uban sa mga nag-unang ahensya sa nasudnong kagamhanan sa panglawas, katalagman ug hinabang aron masusi ang kahimtang sa lalawigan human sa 6.9 magnitude nga linog nga miigo sa Sugbo nga nakaapekto usab sa Bohol niadtong Setyembre 30 sa gabii. (Hulagway)
BALAK
Para lang sa mga tawo nga mituo nga adunay GINO-O
SI KINSA MAN AKO?
Ako usa ka tawo’ng Kristyano
Mituo sa hugot nga aduna’y GINO-O
Naningkamot gayud sa kanunay
Nga dili mahisalaag sa dalan nga gamay
Atubangan sa katilingban
Gusto ko nga mag-angay tanan
Kalami puy-an sa dapit nga malinawon
Hapsay ang kinabuhi tan-awon
Muslim ka man o Kristyano
Bisan unsa’y tinuhu-an sa tawo
Imo siya’ng respetuhan
Kay pareho mo nga tawo tanan
Kay ang tawo may kina-iyang huyang
Igo lang masaguipot dayong kahayang
Kay ulipon siya sa sala
Sa sala’ng panulondon nga iya’ng nakuha
Nakigbisog ang tawo sa iyang kaugalingon
Mosu-ong sa kalisdsnan nga wala’y ukon-ukon
Guisaligan ang iyang kalig-on sa baroganan
Aron sa daghan’g mga tentasyon dili mapukan
Kini ang angay sa tawo panglimbasugan
Nga dili haguka ang iyang baroganan
Wala’y lain siya’ng kasaligan
Modangop sa GINO-O sa Kahitas-an
Kini sa tawo angayan niya’ng buhaton
Aron ma-ila niya ang iya’ng kaugalingon
Timbangon niya ang kaugalingon sa pagtu-o
Atubangan sa mata sa GINO-O: SI KINSA MAN AKO