Ang Dakong Problema sa Polusyon sa Plastik
Ni ELEAZAR TUTOR ACAMPADO
KINSA may dili ganahan sa atong probinsiya? Seguro kadto lang moingon nga dollar ang palaliton sa Bohol.
Bitaw, sa seryosong pagkasulti, garbo man gyod nato ang kaanindot sa Bohol nga daw usa ka paraiso. Gikan sa Chocolate Hills ngadto na sa puting baybayon sa Panglao ug Anda.
Pero nakabantay ba ka nga sa matag tunob nimo sa bunbon, mas makita nimo nga daghan ang wrapper kaysa sa kinhason?
Dili ni estorya sa layong lapyahan kay nia makita man gyod ni sa atong tugkaran. Ug base sa bag-ong mga datos sa Climate Change Commission sa Pilipinas, makahadlok ang kamatuoran.
Kon nakaapil ka sa mga coastal cleanup nga gipahigayon sa iyong lungsod o barangay, unsay labing daghan nimong nakita? Dili sagbot, kondili mga putos sa mga pagkaon. Base sa datos, mokapin kini sa 2 milyones ka buok
Gisundan kini sa plastic grocery bags (hapit tunga sa milyon), plastik nga mga botelya (479,061), ug bisan ang gagmayng upos sa sigarilyo (434,275). Kining mga basuraha maoy nagtuok sa kinabuhi sa atong kadagatan.
Nganong naingon man ta ani? Tungod kini sa atong kultura nga mas himalit kita og sachet.
Base sa pagtuon, ang mga ilimnon sama sa kape ug mga juice mix maoy numero uno nga ginapalit nato nga naa sa sachet (21%). Gisundan kini sa shampoo ug sabon (19%). Kay lagi sayon man kini paliton, sayon usab ilabay, pero lisod hiposon.
Dili ikalimod nga dako og responsibilidad ang dagkong mga kompaniya. Sa usa ka waste audit nga gipahigayon, ang mga branded residual waste nga labing daghan naggikan sa mga higanteng kompaniya sama sa Nestlé (14.86%), Unilever (10.38%), ug Procter & Gamble (7.96%). Sila ang naghimo, kita ang naggamit, ug ang kalikopan ang nag-antos.
Moingon ang uban nga, “Pasagdi lang na, mawala ra na sa ulan ug init.” Apan dakong sayop!
Kahibalo ba ka nga ang styrofoam nga gisudlan sa imong pagkaon? Dili ug dili gyod na madugta. Ang botelya sa tubig nga imong gilabay? Molungtad pa na og 450 ka tuig. Ang straw? 200 ka tuig. Bisan ang gamayng plastik nga kutsarag tinidor, moabot og 100+ ka tuig. Ug ang sachet nga imong gilabay karon, maabtan pa na sa apo sa imong apo sa tuhod!
Ang kuyaw kay kining tanan natong gihimo ug pagpasagad mosumbalik ra usab nato. Ang plastik nga madugta mahimong microplastics ug kemikal nga masulod sa atong pagkaon ug tubig. Sa laktod, mora ra ta og nag-sud-an sa atong kaugalingong basura. Ang pagkuha pa lang sa lana aron himoong plastik, nagpagawas na og hilo sa hangin.
Maayo na lang kay adunay 488 ka lokal nga pangagamhanan sa nasod ang aduna nay ordinansa nga nagdili sa single-use plastics. Apan dili ta maghuwat sa ordinansa. Kita mismo, puwede molihok.
Kon kaniadto mogamit ka og plastic straw, plastic cup ug sando bag. Karon mogamit na ka og reusable metal/bamboo straw, tumbler, ug eco-bag o basket.
Mga Sano, ang atong probinsiya usa ka gasa. Ayaw tawon tugoti nga malumos kini sa 2 ka milyon nga wrapper ug mga sachet. Ang matag plastik nga dili nato gamiton karon, makahatag og kaluag sa pagginhawa sa atong dagat ug kinabuhi niini ugma damlag.
Mahimo ni nato, Sano. Pero sugdan nato karon!