NI: Eleazar Acampado
Ang Pait nga Kamatuoran sa Atong Balayronon sa Kuryente
HAWAK mo na ba ang beat? Este and bill sa kuryente?
Kon imo nang nakita ang balayronon sa inyong gigamit nga kuryente sa panimalay o sa negosyo, seguradong misamot og panginit imong ulo nga gidusoan pas kainit sa panahon.
Daghan lagi ang nagbagulbol human nila makita ang ilang billing statement gikan sa BOHECO 1 ug 2 ug sa Bohol Light.
Sa akong personal nga kasinatian, ang akong bill sa miaging bulan anaa lang sa ₱1,074.09, apan karon nikalit kini og dako ngadto sa ₱1,489.61. Apan kini, gamay ra kon itandi sa nasinati sa uban. Adunay panimalay nga kaniadto ₱5,000 kapin ang bayranan, karon nisaka na ngadto sa ₱9,405.67. Hapit na mo-doble!
Ug dili kay kana ra, duna pay uban nga gikan sa ₱3,000 nahimo nang ₱7,000, ug ang uban nga nag-aginod kaniadto sa ₱800, karon nakugang kay niabot na og ₱2,500 ang billing. Unsa man kining hitaboa? Na-shock ba ang atong mga appliances, o gi-shock kita sa presyo sa kuryente?
Atong sabton kon nganong nahitabo kini. Una, anaa kita sa tunga-tunga sa grabeng kainit sa panahon. Ang El Niño nagpugos kanato sa paggamit og dugang bentilador o aircon aron lang makaginhawa og tarong.
Apan ang mas lawom nga rason mao ang pagsaka sa presyo sa lana sa kalibotanong merkado ug ang atong pagsalig sa inangkat nga kuryente gikan sa gawas sa probinsiya. Kon tan-awon nimo ang imong bill, makita nimo ang mga charges sama sa Generation Charge ug Transmission Charge nga maoy kinadak-an og kaon. Sa matag saka sa presyo sa krudo ug uling nga gigamit sa pagmugna og enerhiya, kitang mga konsumidor sa tumoy sa linya maoy direktang maigo. Kini ang pait nga kamatuoran sa atong power supply chain.
Sa miaging kolum, gihisgotan nato ang Executive Order No. 42 ug ang mga austerity measures sa atong goberno. Karon, kining maong pagdaginot dili na lang alang sa goberno. Kinahanglan na kini nga himoon sa matag panimalay.
Kon kaniadto mag-usik-usik kita sa kuryente sa atong mga sugang dagitabnon, karon kinahanglan na kitang mahimong mga arkitekto sa enerhiya sa atong kaugalingong panimalay. Ang matag watt nga atong madaginot, pipila na kana ka sentabo nga mabilin sa atong bulsa alang sa bugas ug sud-an.
Niining panahona sa National Emergency, ang pagka-maalamon sa paggamit sa kuryente usa ka paagi sa pagpanalipod sa atong panudlanan.
Apan samtang kita naningkamot sa pagdaginot, duna usab kitay hagit sa atong mga opisyal ug sa mga tagdumala sa kuryente sa Bohol. Kinahanglan ang katin-awan ug transparency. Nganong ingon niini kadako ang pagsaka? Ug nganong ang konsumidor man ang magbago sa pagbayad sa System Loss? Naa pay FITAllow ug GEAAllow? Duna ba kitay long-term solution aron dili kita magsigeg salig sa mahal nga kuryente gikan sa Leyte o Cebu?
Hinuon, anaa na man kitay hydro power plant sa Balilihan, Sevilla ug Loboc ug ang 27-megawatt Dagohoy Solar Power Plant nga nahimutang sa lungsod sa Dagohoy nga gidumala sa Dagohoy Green Energy Corporation (DGEC), nga adunay 40,000 solar panels nga makasuplay og kuryente sa labing menos 15,000 ka panimalay. Apan dili paigo ang ilang namugna nga kuryente sa nagkadako usab nga panginahanglan sa mga konsumidor sa Bohol sa pagsaka sa atong populasyon ug turista.
Ang food security ug energy security dili nato ikatago nga magkuyog. Kon mahal ang kuryente, mosaka usab ang presyo sa produksiyon sa atong mga mag-uuma ug negosyante. Busa ang ending ani, ang ordinaryong Bol-anon gihapon ang magpas-an sa bug-at nga palas-anon.
Ang kuryente nahimo nang usa sa mga nag-unang panginahanglanon sa matag panimalay, apan niining mga panahona, nahimo na usab kini nga simbolo sa atong sakripisyo. Kay samtang nagpaabot kita sa mas barato nga serbisyo, magpabilin kitang mag-antos. Ug atubangon ang kamatuoran nga ang Pilipinas ilabina ang Bohol, taas ang paningil sa matag kilowatt sa kuryente nga atong makonsumo.
Sa sunod natong paghangad sa Buwan samtang magkaon og sili, hinaot nga ang kainit nga atong bation gikan na lang sa sili, ug dili na gikan sa kainit sa atong ulo tungod sa taas nga balayronon sa kuryente.