Bohol Light nagdasig sa mga konsumidor nga gamiton ang GCash sa pagbayad sa kuryente
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Aron mas mapadali ug mas kombenyente ang pagbayad sa binulan nga bayranan sa kuryente, giawhag sa Bohol Light ang tanang konsumidor sa dakbayan sa Tagbilaran nga gamiton ang ilang mga GCash account sa pagbayad sa ilang mga bayranan nga dili na kinahanglan mobiyahe paingon sa opisina niini.
Isip kabahin sa padayong paningkamot sa Bohol Light nga mapalambo ang serbisyo ug mahatagan ang mga konsumidor og mas sayon nga paagi sa pagbayad, sugod sa billing period sa Oktubre 2026, adunay GCash QR Code nga makita sa Statement of Bill (SB) o Statement of Accounts (SOA) nga madawat sa mga konsumidor. Pinaagi niini, mas dali nang ma-access sa mga konsumidor ang online payment gamit ang ilang cellphone ug GCash application.
Aron makabayad gamit ang GCash, ablihi ang GCash app ug pilia ang Bills. Pangitaa ug pilia ang Electric Utilities, dayon i-search ang Bohol Light Company, Inc. Isulod ang Account Number ug Account Name nga eksaktong makita sa inyong Statement of Bill. Siguroha nga husto ang tanang detalye sa account sa dili pa kumpirmahon ug kompletohon ang pagbayad.
Mahimo usab nga gamiton ang bag-ong GCash QR Code nga makita sa inyong bill. I-scan kini gamit ang camera sa cellphone, ablihi ang link nga mogawas aron madala ka sa GCash payment process, ug sunda ang mga instruksyon aron makompleto ang transaksiyon.
Pahinumdom sa mga konsumidor nga sa pagsulod sa Account Number, kinahanglan iapil ang dash (-) ug dili mogamit ug comma (,) diha sa pag-input sa Account Name. Pananglitan, kon ang account number mao ang 12345-00, kinahanglan kining isulod sa samang porma, ug kompleto nga pangalan sama sa Apolinario Gomez, walay comma o period.
Pinaagi sa GCash, ang mga konsumidor makabayad sa ilang binulan nga bayranan sa kuryente bisan asa ug bisan kanus-a nga adunay internet access, nga makadaginot sa oras ug gasto sa transportasyon. Adunay ₱10 nga service fee sa maong transaksiyon, apan mahimo gihapong makabenepisyo ang mga konsumidor tungod kay dili na nila kinahanglan mogasto pa sa pagbiyahe paingon sa opisina aron lamang mobayad sa ilang bayranan.
Giawhag sa Bohol Light ang mga konsumidor nga suliton ang maong digital payment option isip usa ka praktikal, paspas, ug kombenyenteng paagi sa pagdumala sa ilang binulan nga bayranan sa kuryente.
Bayad online, tipid sa oras, ug tipid sa pamasahe! Uban sa Bohol Light, mas sayon na ang pagbayad sa inyong bayranan sa kuryente pinaagi sa GCash.
Pagmentenar sa mga linya gihingusgan sa Bohol Water
Sinulat ni Victor L. Tambis
Tinugyanan sa Bohol Water nagflushing aron pagsiguro sa ka hinlo sa linya
Sa tinguha nga permanente hinlo ug maayo ang kalidad sa tubig nga anaa sa mga linya sa Bohol Water, gihatagan sa maong Kompanya ug unang pagtagad ang pagsiguro nga luwas kini imnon sumala sa panginahanglan sa panglawas sa tawo. Dili lamang ang gidaghanon o bul-og sa tubig gikan sa mga tinubdan o pumping stations, apan lakip usab ang gihatagan ug unang pagtagad sa Bohol Water ang kahinlo o kalidad sa tubig nga moabot sa matag panimalay sa mga konsumidor.
Gawas sa pagpuli sa daan nga mga linya, apil usab niini ang pag hinlo o “flushing” sa linya, ilabi na ang main line aron pagsiguro nga hinlo ug maayo ang kalidad sa tubig nga anaa sa sulod sa maong linya. Tungod kay ang maong kalihokan mahitungod sa linya o pipeline, gikinahanglan gayod nga palongon ang supply sa tubig o dili ba e “isolate” ang maong linya hinungdan nga aduna gayo’y mga konsumidor mga maapektohan samtang nagpadayon pa ang maong pagtrabaho diin mo resulta kini sa hinay ang pressure ngadto sa walay tubig sa naapektohan nga mga dapit.
Sanglit ang maong mga kalihokan mahinungdanon aron sa pagmentenar sa kahinlo sa linya, ang buhatan sa Bohol Water nanghinaot sa pagsabot sa mga konsumidor nga maapektohan, ilabi na kon adunay gikatakda nga “line maintenance activities” ang maong Kompanya.
Hinoon, sa dili pa himoon ang maong kalihokan, mopadala kini ug pahibalo aron makaandam ang mga konsumidor sa mga maapektohan nga mga dapit. Gitinguha sa Bohol Water nga wala na’y hugaw ang mga linya niini aron makasiguro nga luwas imnon ang tubig nga moabot sa matag gripo sa mga konsumidor sulod sa gialagaran nga mga dapit.
Gobyerno gipagaan ang trabaho sa mga magtutudlo, gipadali ang pagproseso sa performance bonus
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Gipadali sa administrasyon ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr. ang pagproseso sa 2024 Performance-Based Bonus (PBB) alang sa mga magtutudlo ug mga kawani sa edukasyon, samtang gipagaan usab ang administratibong trabaho sa mga magtutudlo.
Atol sa selebrasyon sa 2026 National Teachers’ Day sa Smart Araneta Coliseum sa Quezon City niadtong Lunes, gipahayag ni Presidente Marcos nga gimandoan niya ang mga hingtungdan nga ahensya nga sigurohon ang husto ug paspas nga pagproseso sa 2024 PBB.
“Patuloy ang pagproseso nito (2024 PBB), at inatasan natin ang mga kinauukulang ahensya na tiyaking maayos at mapabilis ang proseso,” matud pa ni Marcos.
Gipasiugda usab sa Presidente ang mga lakang aron mahatagan ang mga magtutudlo ug dugang panahon sa pag-focus sa pagtudlo pinaagi sa pagpahapsay sa mga papeles, pagpalig-on sa mga non-teaching workforce, ug pagpakunhod sa mga obserbasyon sa klasehanan.
Ang mga obserbasyon sa klasehanan gipakunhod gikan sa upat kada tuig sa eskwelahan ngadto sa usa sa School Year 2025-2026, nga adunay duha ka obserbasyon nga gitakda alang sa mosunod nga mga tuig sa eskwelahan.
Matud pa niini nga gipalig-on ang non-teaching workforce, gipahapsay ang mga papeles sa mga magtutudlo, ug gipakunhod ang mga obserbasyon sa klasehanan.
Gipauswag usab sa Presidente ang mga benepisyo ug insentibo sa mga magtutudlo, lakip ang mga allowance sa pagtudlo ug medikal, ug ang World Teachers’ Day Incentive Benefit.
Si Presidente Marcos miingon nga ang administrasyon magpadayon sa pagpauswag sa suporta, mga benepisyo, ug mga oportunidad sa karera alang sa mga magtutudlo.
Sa pagsaulog sa 2026 National Teachers’ Day niadtong Oktubre 5 sa Smart Araneta Coliseum sa Quezon City, giila ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr. ang mahinungdanong papel sa mga magtutudlo sa paghulma sa kaugmaon sa mga estudyante. Gitambongan ang maong kalihokan sa gibanabanang 10,500 ka mga magtutudlo, kawani sa edukasyon, mga opisyal sa gobyerno, ug uban pang mga hingtungdan. Ubos sa temang “Teacher, Ikaw Naman,” gipasiugda sa Presidente nga ang pagpanudlo usa ka bokasyon nga labaw pa sa pag-andam ug mga leksyon; kini usa ka panag-uban uban sa mga ginikanan sa paggiya sa mga kabatan-onan ug paghulma sa ilang disiplina, kalooy, ug pagsalig sa kaugalingon. (Hulagway gikan sa PCO/PIA)
Mga sektor sa turismo sa Bohol, airline partners naghisgot bahin sa pagpa-ayo sa air connectivity
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang Kagamhanang Probinsyal sa Bohol nakigtagbo sa mga representante sa industriya sa eroplano ug turismo niadtong Oktubre 5, 2026, aron hisgutan ang mga lakang sa pagpalambo sa koneksyon sa kahanginan, mga serbisyo sa paglupad, ug kasayon sa pagbiyahe sa mga pasahero paingon ug gikan sa Bohol.
“Importante ang panagtinabangay sa atong mga tourism stakeholders aron mas mapalig-on pa nato ang pag-promote sa Bohol ug ang pag-atiman sa atong mga bisita,” matud pa ni Gov. Erico Aristotle Aumentado.
Gipangulohan ni Aumentado ang tigom uban nilang Bohol Provincial Tourism Office Head Joanne Pinat, Provincial Tourism Council Co-chair Atty. Lucas Nunag, Provincial Legal Officer Atty. Handel Lagunay, Chief of Staff Atty. Filipina Asoy-Piollo, ug mga representante gikan sa Philippine Airlines, Cebu Pacific, One Aviation, ug Bohol Alliance of Travel and Tour Operators (BATTO).
Lakip sa mga nag-unang gihisgotan ang kasamtangang mga iskedyul sa biyahe sa eroplano, pagkunhod sa gidaghanon sa mga biyahe panahon sa “lean season” (panahon nga dili kaayo daghan ang turista), panginahanglan sa mga pasahero, presyo sa tiket, ug mga oportunidad nga makadugang ug mga biyahe paingon ug gikan sa Bohol-Panglao International Airport (BPIA).
Gihisgutan usab ang mga plano sa Cebu Pacific nga dugangan ang gidaghanon sa ilang mga byahe, lakip na ang posibilidad nga ibalik ang dugang nga mga flight aron mahatagan ang mga byahero ug dugang kapilian sa pagsuhid sa Bohol Island Geopark.
Gihisgutan usab sa mga partisipante ang mga kabalaka bahin sa bag-ong mga bayranan sa pagproseso sa pasahero nga may kalabotan sa Common Use Passenger Processing System (CUPPS), diin gipadayag sa kagamhanang probinsyal ang panginahanglan nga tun-an ang mga lakang aron mapabilin nga makaya ang gasto sa pagbiyahe.
Gihatagan usab ug gibug-aton sa BATTO ang papel sa mga travel agency sa pag-promote sa Bohol samtang nagtabang sa mga turista nga mas masabtan ang mga polisiya sa airline, lakip na ang mga lagda sa bagahe ug mga restriksyon sa pagdala ug pagkaon, mga souvenir, ug uban pang mga butang panahon sa byahe.
Gihisgutan usab sa grupo ang panginahanglan nga palig-onon ang kahibalo ug pagka-alerto sa mga pasahero aron masuportahan ang kaluwasan ug seguridad sa tugpahanan.
Gihatagan usab ug bili sa tigom ang kamahinungdanon sa hiniusang promosyon sa turismo, lakip na ang mga hiniusa nga kampanya ug workshop, ingon man ang mas lig-on nga kolaborasyon tali sa mga airline, mga hingtungdan sa turismo, ug sa probinsya panahon sa mga bulan nga dili kaayo daghan ang byahero.
Gipahinumdoman usab sa mga opisyal sa turismo ang mga byahero nga mag-book lamang sa mga flight pinaagi sa opisyal nga mga website sa airline ug mga kasaligang channel, tungod sa nagpadayon nga risgo sa mga scam sa online booking.
Kabahin sa taas nga bahin sa pino ug puti nga balas sa mga baybayon sa Panglao nga usa sa mga paboritong bisitahon sa mga turista. Maayong balita nga adunay dugang nga mga byahe sa eroplano ug mas dagkong mga eroplano ang mo-operate sa Bohol-Panglao International Airport karong Oktubre, nga nagtimaan sa pagsugod sa panahon nga labing daghan ang mga turista sa Bohol. (Hulagway gikan ni Elvira C. Bongosia/PIA7-Bohol)
Awhag sa DOH sa publiko: Panalipdan ang kaugalingon batok sa grabeng kainit taliwala sa El Niño
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Gi-awhag sa Department of Health (DOH) ang publiko nga mohimo ug yano apan importante nga mga pag-amping batok sa grabeng kainit samtang nasinati sa nasod ang mga epekto sa El Niño, pinaagi sa paghatag ug gibug-aton sa pagpabilin nga hydrated, pagsul-ob ug angay nga sinina, ug pagpakunhod sa bug-at nga mga kalihokan panahon sa pinakainit nga mga oras sa adlaw.
Ang Department of Science and Technology-Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration (DOST-PAGASA) nagtaho nga adunay kasarangan ngadto sa kusog nga El Niño sa tropical Pacific ug kini nga panghitabo gilauman nga magpadayon hangtod sa unang katunga sa 2027, uban ang posibilidad nga moabot kini sa grabeng kusog nga lebel sa dili pa matapos ang 2026.
Kasagaran, ang El Niño nagdugang sa posibilidad sa mas uga nga kahimtang kaysa naandan sa pipila ka bahin sa nasod.
Gipasabot sa DOH nga ang El Niño mahitabo kung ang dakong bahin sa Kadagatang Pasipiko moinit, nga makaapekto sa mga sumbanan sa panahon ug posibleng moresulta sa mas init nga kahimtang ug dili kaayo kanunay nga pag-ulan sulod sa pipila ka bulan.
Aron makatabang sa pagpugong sa mga sakit nga may kalabotan sa kainit, gitambagan sa DOH ang publiko nga: magsul-ob ug sinina nga hayag ang kolor, nipis, o makapahangin aron magpabiling komportable sa init nga kahimtang; magpabiling hydrated pinaagi sa pag-inom ug mga 8 ngadto sa 10 ka baso nga tubig matag adlaw; ug limitahan ang bug-at nga mga kalihokan panahon nga pinakainit ang adlaw.
Nagpahinumdom usab ang DOH sa publiko nga bantayan ang mga timailhan sa “heat exhaustion” o kakapoy tungod sa kainit, lakip na ang kahuyang o grabeng kakapoy, pagkalipong o pagbati nga mawad-an sa panimuot, pagpang-cramp sa kaunoran, grabeng pagpangsingot, ug hilabihang kauhaw.
Ang mas seryoso nga mga sintomas mahimong magpakita ug “heat stroke”, lakip na ang pagkawala sa panimuot, hilabihang kataas sa temperatura sa lawas, kalisod sa pagginhawa, kalibog o kawalay katakos sa pagpakigsulti ug tarong, ug pagpang-kombulsyon.
Gitambagan usab sa mga awtoridad sa panglawas ang mga tawo nga seryosohon ang mga sintomas nga may kalabotan sa kainit. Nagpasidaan ang DOH nga ang pagsaka sa lebel sa “heat index” makadugang sa risgo sa dehydration, heat cramps, heat exhaustion, ug heat stroke. Kon adunay mga timailhan sa heat stroke nga maobserbahan, ang DOH nagtambag sa pagtawag sa National Emergency Hotline 911 o pagdala sa apektadong tawo sa pinakaduol nga pasilidad sa panglawas.
Ang PAGASA nagpadayon sa pagmonitor sa El Niño phenomenon ug nag-awhag sa publiko ug mga hingtungdang ahensya nga magpabiling updated ug mohimo ug mga pag-amping batok sa posibleng mga epekto niini.
Ang pahinumdom sa DOH bahin sa panglawas nga gipatik sa Facebook kabahin sa padayon nga mga paningkamot sa administrasyong Marcos Jr. aron mapanalipdan ang mga komunidad gikan sa mga risgo sa panglawas nga nalambigit sa nag-usab-usab nga klima ug kahimtang sa panahon. (Hulagway gika sa DOH/ PIA7-Bohol)
Karong Museum ug Galleries month, suroy sa ‘Sabado Nights sa Museo’
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Isip kabahin sa pagsaulog sa Museums and Galleries Month (MGM) 2026, gibalik sa National Museum of the Philippines (NMP) Bohol ang ‘Sabado Nights Sa Museo’ matag Sabado sa bulan sa Oktubre.
Ang NMP-Bohol nagpalugway sa oras sa ilang operasyon matag Sabado karong bulan sa Oktubre pinaagi sa “Sabado Nights sa Museo.”
Ang programa ipahigayon sa Oktubre 3, 10, 17, 24, ug 31, gikan sa alas 3 sa hapon hangtod sa alas 10 sa gabii.
Mahimong suroyon sa mga bisita ang mga gallery sa museo samtang naglingaw-lingaw sa mga kalihokan, pagkaon ug mga produkto gikan sa mga tindera, ug kalingawan sa gabii nga gipasundayag sa mga talento nga Bol-anon.
Niadtong unang gabii sa Sabado, Oktubre 3, mipasundayag ang Koro Seraphim.
Gi-awhag sa NMP-Bohol ang publiko nga isuroy ang pamilya ug mga higala, bisitahon ang mga gallery human sa regular nga oras sa operasyon, suportahan ang mga lokal nga negosyante, ug aron masinati ang museo sa lahi ug bag-ong paagi.
Ang MGM, nga gisaulog matag Oktubre sa Pilipinas, nagpasidungog sa mga museyo ug mga galeriya sa nasud samtang nagpalambo sa nasudnong garbo ug panimuot. Gipasiugda niini ang hinungdanon nga koneksyon tali sa arte, kultura, ug pagtukod sa nasud.
Ang selebrasyon karong tuiga nagdala sa tema nga,“Bridging Divides, Preserving the Present for Tomorrow,” nagdapit kanato sa pag-ila sa mga museo ug galeriya isip mga dapit diin nagtagbo ang mga istorya, giampingan ang mga handumanan, ug nagkahiusa ang mga komunidad.
‘Sabado Nights Sa Museo.’ Planoha ang inyong pagbisita sa museo karong bulan sa Oktubre. Dad-a ang inyong pamilya, mga higala, mga klasmeyt, ug mga kauban sa trabaho. Bisitaha ang mga gallery, apil na ang mga kalihokan, paggahin ug Sabado sa gabii isip suporta sa mga lokal nga negosyante, pagsaulog sa talento sa mga Bol-anon, ug pagdiskobre sa mga bag-ong paagi aron makonektar sa kabilin sa Bohol. (Hulagway gikan sa NMP-Bohol)
Palasyo nanawagan sa publiko nga mag-amping sa posibleng risgo sa sunog sa kalasangan dala sa El Niño
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Nanawagan ang Palasyo sa publiko nga mag-amping pag-ayo ug motabang sa pagpugong sa forest fires o mga sunog sa kalasangan samtang nangandam ang nasud alang sa posibleng mga epekto sa El Niño.
Atol sa press briefing sa Palasyo, si Civil Defense Undersecretary Harold Cabreros nag-ingon nga hugot nga gibantayan sa gobyerno ang posibleng mga epekto sa grabeng kainit, lakip na ang nagkataas nga risgo sa mga sunog sa kalasangan.
Matud pa ni Cabreros nga usa sa ilang nakita mao nga adunay pagtaas sa mga insidente sa sunog sa kalasangan.
Nanawagan si Cabreros sa publiko nga mokooperar sa mga paningkamot sa gobyerno ug mohimo ug yano nga mga lakang aron makatabang sa pagpugong sa sunog, ilabi na nga nagsulod na ang nasud sa panahon sa ting-init.
Gidugang pa ni Cabreros nga ang mga sunog sa kalasangan mahimong makaapekto sa mga kalasangan ug agrikultura, busa importante ang kooperasyon sa publiko sa pagpugong ug pagtubag sa maong mga insidente.
Gipahinumdoman sa opisyal ang mga panimalay nga mag-amping pag-ayo tungod kay ang grabeng kainit mahimong makapataas sa risgo sa sunog.
Gipasabot niini nga gawas sa mga kabalaka sa panglawas, suplay sa pagkaon ug enerhiya, bantayan usab ang mga panghitabo sama sa sunog sa kalasangan.
Padayon nga gibantayan sa gobyerno ang sitwasyon ug nakig-alayon kini sa mga hingtungdan nga ahensya samtang nangandam alang sa posibleng mga epekto sa El Niño.
Atol sa press briefing sa Palasyo, nanawagan si Civil Defense Undersecretary Harold Cabreros sa publiko nga mokooperar sa mga paningkamot sa gobyerno ug mohimo ug yano nga mga lakang aron makatabang sa pagpugong sa sunog, ilabi na nga nagsulod na ang nasud sa panahon sa El Niño. (Hulagway gikan sa PCO/PIA)
BALAK
WALINGWALING KA INDAY SA KABUKIRAN
Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Walingwaling ka inday sa kabukiran
Daw sama ka inday sa kabulakan
Hinayhinay sa pagbangon naay buyog mosiba
Sa imong kahumot nangalimyon siya mohagsa
Pag-amping nga ang imong guihay sa kaputli
Magpabiling lunsay nga wala mapakli
Pagmatngon sa dalan nga imong pagalaktan
Nga dili ka mapandol sa unahan
Ayaw palingla sa mga matam-is ug dila
Kay hasta langit ilang ipanumpa
Aron ikaw ganoyon ngadto sa salingkapaw
Nga gugma niya’ng sa imong kaputli motuklaw
Inday bantay sa higayon sa mapahimuslanon
Mga lubo nga nagpaka karnero ikaw tukbon
Ang imong mga ngabil nga pula
Daw dugos sa ilang mga mata
Ang guihay sa imong kaputli nga nagbansiwag
Nga wala pa natukbil sa mga wala’y alamag
Ang kahumot nga nangalimyon guipadpad
Sa hoyuhoy sa kabuntagon guilupadlupad
Inday ang imong pagka bulak sa kabukiran
Sa uban’g linalang guikasinahan
Ang imong kaputli sa kanunay ampingan
WALINGWALING KA INDAY SA KABUKIRAN