Ni: Jes B. Tirol
Bagyubágyo 12, 2025

Tákdang sa Kabágti Sa Linog sa Rossi-Forel
(Rossi-Forel Intensity Scale of Earthquakes)

Pasiuna
      Adunay duruha ka pamaagi sa pagsukod sa kakusgon sa linog. Ang una mao ang “Takdang
sa Kabat sa Linog (Earthquake Magnitude Scale)” ug ang ika-2 mao ang “Takdang sa Kabágti sa
Linog (Earthquake Intensity Scale)”.
       Ang Kabat sa Linog maoy gigamit sa mga banalam (engineers) alang sa paggambalay
(design) sa mga dakbaláy (buildings). Ang Kabagti sa Linog (earthquake intensity) maoy gigamit
sa mga sanga sa pangagamhanan (branches of government) aron sa pagtubag sa mga pangina-
hanglan sa katawhan tungod sa kadaot ug katalagman nga ilang nasinati.
      Dinhi sa Pilipinas, ang atong gigamit nga sukod sa kadaot nga napahamtang sa linog mao
ang Takdang sa Kabagti sa Linog nga mugna ni Michele Stefano Conte de Rossi, nga usa ka
Italyano ug ni Francois-Alphonse Forel nga usa ka Suwisa (Swiss). Ila kining namugnà sa ika-19
nga siglò ug hangtod karon mao pa gihapon ang gigamit sa atong nasod sa Pilipinas.

Ang Kabágti sa Linog
      Ang sukod alang sa kabagtì (intensity) sa linog, mao ang sukod sa kadaot nga napaham-
tang sa linog sa usa ka dapit. Ang Takdang sa Rossi-Forel, adunay napulò (10) ka ang-ang (steps).
Atò kining tukibon sa Sinugboanong Binisayâ.

Mga Tagdang sa Kabágti
I. Gagmayng táy-og (Microseismic tremor). – Matálà lamang sa usa ka himan.
II. Luya uyámot (Extremely feeble). – Matálà sa daghang mga himan ug sa tawo nga
nagpahúlay, labi na kun naghigdà.
III. Luya nga táy-og (Feeble tremor). – Mabatián sa daghang tawo nga nagpahúlay.
Mamatikdan usab ang padulngan ug kadugayon sa táy-og.
IV. Táphaw nga táy-og (Slight tremor). – Mabáti sa tawo nga naglihók. Makapalihok sa
mga butang nga nagbitáy.
V. Igò-ígò nga táy-og (Moderate tremor). – Mabati ug mamatikdan sa kadaghanan. Maka-
pabagting sa mga gagmay nga lingganay.
VI. Kusóg nga táy-og (Strong tremor). -Sa kinatibúk-an makapamatá sa mga nahikatulog.
Makapabágting sa mga lingganay, makapahunong sa mga takna-an. Makaúyog sa kakahoyán,
Adunay mga tawo nga manggawas sa ilang panimalay.
VII. Kusóg kaayo nga táy-og (Very strong tremor). – Mangatíkwang ang mga butang nga
mairóg; mangahágbong ang mga bilbig (cement plaster); makapabágting sa lingganay sa
simbahan; daghan ang manga nalísang; kasarangan ngadto sa alagnáto (serious) nga kadȧot sa mga dakbalay (buildings).
VIII. Makagún-ob nga táy-og (Damaging tremor). – Mahúgnò ang mga panghaw
(chimney); mga likî ang yútà ug mga dakbaláy.

IX. Makalaglag nga táy-og (Devastating tremor) – Sáwad (partial) o kinatibúk-an nga
kagun-ob sa mga dakbalay (buildings).
X. Uyámot nga kabágti sa táy-og (Extremely high intensity tremor). – Dakô uyamot ang
katalágman, kagun-ob, sawísaw (disturbance) sa kalantagan (strata), manga laka ang mga
pangpang, ug hingpit ang kaguliyang.

Kabágti nga nasinátì
Ang tungód-lárok (epicenter) sa linog sa Dakbayan sa Bogó, Cebu didto sa lawod sa dagat
nga may 19 ka kilomitro, amihanang-silangan gikan sa Bogó.
Bisan pa niini, tungod kay mabaw ra man ang tinubdan sa linog, (5 km ang kaladmon), ang
kabágti (intensity) sa linog nabáti nga VII (7) ngadto sa VIII (8) ka áng-ang sa sukod sa Rossi-
Forel nga nasinati sa Dakbayan sa Bogo ug mga silinganang mga lungsod. Ang ihap sa mga
nangamatay mokapin sa 70 ka mga tawo.
Sa amihanang dapít sa Bohol, ang takdang moabot sa ika-4 ngadto sa ika-5. Dinhi sa
Tagbilaran, ang takdang (scale) dinhà lamang sa ika-3 ngadto sa ika-4.