NI: Eleazar Acampado

Ang Haw-ang nga Lingkoranan sa Atong Lamesa ug sa Senado

SA matag panimalay, adunay mga lingkoranan nga dili nato makalimtan.

Usahay, usa kini ka lingkoranan sa atong talad-kan-anan nga kaniadto gipuy-an sa usa ka amahan nga naningkamot sa layo aron makapanginabuhi. Usahay, lingkoranan kini sa usa ka inahan, igsoon, o minahal nga mibiya na ug ang nahibilin mao na lang ang mga handomanan.

Alang kanatong mga ordinaryong Bol-anon, ang haw-ang nga lingkoranan dili lang kakulang sa tawo. Nagdala kini og sugilanon sa sakripisyo, kamingaw, ug pangandoy nga mobalik ang tingog nga kaniadto nagpuno sa atong panimalay.

Apan karong panahona, adunay laing matang sa haw-ang nga lingkoranan nga angay natong bantayan. Dili kini makita sa atong kusina, kondili sa mga hawanan diin gihulma ang kaugmaon sa nasod.

Kini ang lingkoranan sa representasyon diha sa Kongreso ug Senado.

Sa matag lingkoranan nga mahilom tungod sa politika, kahadlok, o pagpugong sa usa ka tingog, molutaw ang pangutana nga angay gyod tubagon. Kinsa ang mawad-an kon  dili motingog ang usa ka pinili sa katawhan? Kay unsa may kapuslanan sa usa ka lingkoranan nga napuno kon ang naglingkod niini nagpakahilom lang?

Sa politika, dili lang prinsipyo ang naglihok. Adunay numero. Adunay kalkulasyon. Adunay mga desisyon nga mahimong daogon o mapilde pinaagi sa gidaghanon sa mobarog sa gituohan nilang angay nga mopatigbabaw.

Apan kinahanglan nato hinumdoman nga ang matag boto sa usa ka opisyal dili kini iyaha lang nga kaugalingong tingog. Nagdala usab kini sa tingog sa liboan o minilyon nga nagpili kaniya.

Mao nga sa mga higayong adunay panaglalis bahin sa pag-apil sa usa ka senador sa mga proseso bisan adunay mga legal nga babag, motumaw gyod ang pangutana. Kon unsaon pagbalanse ang balaod, hustisya ug katungod sa katawhan nga angay marepresentahan.

Kay sa kataposan, dili lamang tawo ang naa sa lingkoranan.

Anaa usab didto ang pagsalig sa mga botante nga nagpili kaniya.

Sa matag imbestigasyon, bisan unsa pa kini nga isyu, usa ra ang angay mahimong tumong. Kini gyod ang pagpangita sa kamatuoran. Ang pagpatigbabaw sa kamatuoran.

Dili pagpanimalos.

Dili pagpahilom.

Dili paggamit sa gahom aron pildehon o yatakan ang katungod sa kaatbang.

Sa ahong yanong panabot, ang tinuod nga serbisyo publiko kinahanglan makabarog bisan lisod pa ang pangutana ug bisan kinsa pa ang maigo sa tubag.

Mao nga ang katawhan dili angay mahadlok sa kamatuoran. Hinuon, ang angay mahadlok mao kadtong nagtago gikan niini. Ug gamiton ang balaod aron tabonan kini.

Ang haw-ang nga lingkoranan nagtudlo kanato og usa ka butang. Nga ang presensiya adunay bili.

Sa pamilya, atong maamgohan unsa kabililhon ang usa ka tawo kon mawala ug dili na magakos sa atong panan-aw.

Sa goberno, mabatyagan usab nato ang bili sa usa ka tingog kon kini sap-ongan ug baatan og binandol nga papel de banko aron dili makatingog.

Mao nga samtang aduna pa kitay kahigayonan, atong ampingan ang mga institusyon nga naghatag og tingog sa katawhan ug nanalipod sa atong mga katungod.

Ang atong nasod nanginahanglan og mga lider nga adunay kaisog.

Kaisog sa pagpangutana.

Kaisog sa pagtubag.

Ug labaw sa tanan, kaisog sa pagbarog alang sa kamatuoran bisan lisod. Labi na karon nga ang pipila nga nangahas pagpangutana ug paghagit sa anaa sa gahom, kasagaran magaatubang dayon og mga kaso.

Kay ang labing delikadong lingkoranan dili ang lingkoranan nga walay naglingkod.

Ang labing delikado mao ang lingkoranan nga adunay tawo apan nahilom na ang iyang konsensiya.

Kay ang demokrasya dili lamang makita sa gidaghanon sa mga lingkoranan nga giukopahan sa mga gituboy sa katawhan.

Apan labaw kining makita sa gidaghanon sa mga tingog nga gawasnon pa nga makasulti.