Bohol Light nag-awhag sa mga konsumidor sa pagparehistro sa E-billing Program
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Ang buhatan sa Bohol Light padayon nga nag-awhag sa sa mga konsumidor sa pagrehistro sa E-billing Program aron malikayan ang posibleng pagkawala sa mga billing statement ilabi na kon walay permanenting tawo ang mahibilin diha sa tagsa-tagsa ka mga panimalay.
Nagpadayon ang Bohol Light sa pagpalambo sa serbisyo pinaagi sa pagpalapad sa kampanya alang sa usa ka mas paspas, sayon, ug makiangayon nga paagi sa pagdawat sa buwanang bill sa kuryente.
Pinaagi sa E-Billing, ang inyong bill ipadala diretso sa inyong email address, nga mahimo ninyong ma-access bisan asa ug bisan kanus-a. Kini makatabang aron malikayan ang paglangan sa pagdawat sa bill ug mas masayon ang pagmonitor sa inyong konsumo ug bayronon matag bulan. Ang mga benepisyo sa E-Billing naglakip sa:
✅ Mas paspas ug sigurado ang pagdawat sa bill.
✅ Sayon nga pag-access bisan asa ug bisan kanus-a.
✅ Pagminus sa paggamit og papel alang sa mas limpyo nga palibot.
✅ Mas sayon nga pagmonitor sa inyong buwanang bayronon.
Sayon lamang ang pagrehistro niini gamit ang QR code sa ubos.
Giawhag sa Bohol Light ang tanang konsyumer nga mopahimulos niini nga digital nga serbisyo aron mas episyente ug mas kombenyente ang pagdumala sa ilang account.
Alang sa dugang mga detalye, bisitaha ang opisyal nga facebook page o magpadala ug mensahe sa messenger account sa Bohol Light o tawag gamit ang bag-o nga mga contact numbers at (038) 515-2370 to 2375 or dial at 0917-557-6120 nga magsugod sa Hunyo 8, 2026.
Bohol Water nisalmot sa World Environment Day
Sinulat ni Leizel C. Butawan
Hulagway sa itaas: Mga empleyado sa Bohol Water nga misalmot sa coastal clean-up sa Abatan River.
Subay sa programa alang sa pagpanalipod sa kinaiyahan, ang Bohol Water nagpakita ug suporta pinaagi sa aktibong pagsalmot sa kalihokan sa coastal clean-up niadtong Biyernes, Hunyo 05, 2026. Kini nga kalihokan agi sa pagdiyog sa “World Environment Day 2026” nga giselebrar matag tuig sa Hunyo 5 nga adunay tema “Inspires by Nature. For Climate, For Our Future.” Kini nagtinguha nga mapalambo ang kahibalo sa kahinungdanon sa pagpanalipod sa atong kalikupan ug pagdasig sa mga katawhan sa pagpreserbar niini.
Gitambongan ang maong kalihokan sa nagkalain-laing ahensiya sa gobyerno, mga organisasyon, ug mga pribadong sektor. Ang Bohol Water, uban ang ilang mga empleyado, miduyog sa maong kalihokan pinaagi sa paglimpyo sa Abatan River.
Ang kalihokan usa ka dako nga kontribusyon sa pagpreserbar sa atong kalikupan ug sa kahinlo niini. Kini nagpakita sa dakong importansya sa pagtinabangay aron mapanalipdan ang atong kinaiyahan. Pinaagi sa susamang mga kalihokan, gipakita sa Bohol Water ang ilang seryosong commitment sa pagpanalipod sa atong palibot ug pagpakita sa gahum sa pagtinabangay alang sa kahinlo sa mga palibot ug sa atong komunidad.
Sa pagtinabangay ug kooperasyon sa tanang sektor, magpadayon ang Bohol Water sa pagpalig-on sa ilang misyon sa pagtabang sa pagpreserbar sa kinaiyahan ug sa pag-edukar sa komunidad bahin sa mga paagi aron mapanalipdan ang atong kalikupan.
DSWD-7 mipalig-on sa ‘Bata Balik Eskwela’ campaign
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) Field Office 7, pinaagi sa Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps), nagpadayon sa pagpakusog sa Bata Balik Eskwela (BBE) nga kampanya sa tibuok Central Visayas, diin niabot ug gatusan ka mga bata nga giila nga Not Attending School (NAS) ug ilang mga pamilya pinaagi sa usa ka serye sa mga interbensyon nga gitumong sa pagpasiugda sa pagpalista pag-usab sa eskwelahan, suporta sa pamilya, ug pakiglambigit sa komunidad.
Ang kampanya, gihimo uban sa pakigtambayayong sa mga local government units, eskwelahan, ug mga stakeholder sa komunidad, nagtinguha sa pagsulbad sa mga babag sa edukasyon ug pagdasig sa mga bata nga mobalik sa eskwelahan alang sa School Year 2026–2027.
Sa lungsod sa Panglao, 18 ka mga bata ubos sa 4Ps nga gitumbok nga wala makatambong sa eskwelahan, uban sa ilang mga ginikanan, miapil sa Bata Balik Eskwela Campaign niadtong Mayo 26, 2026.
Gipakita sa kalihokan ang Parent-Child Relationship Encounter nga gi-organisar sa Local Government Unit sa Panglao, nagsilbi nga komprehensibo nga workshop sa pagpalambo sa pamilya nga gidesinyo sa pagpalig-on sa mga relasyon sa pamilya ug pagpalambo sa mas lawom nga pagsabot sa kaugalingon.
Ang mga partisipante miapil sa interactive nga mga sesyon nga giulohan ug “Understanding Myself and My Family” and “Building Trust and Respect.” Kini nga mga sesyon nagdasig kanila nga ipaambit ang ilang mga kasinatian, emosyon, ug mga pangandoy sa bukas ug matinabangon nga palibot. Gihatag ang personal nga journaling ug mga kalihokan sa pagsulat nga oportunidad alang sa mga ginikanan ug mga anak sa pagpahayag sa pagpasalamat ug pagbag-o sa ilang pasalig sa usag usa. Usa ka collaborative talent presentation ang dugang gipasiugda nga napalig-on nga mga bugkos ug pagtinabangay nga naugmad sa tibuok kalihokan.
Samtang, sa lungsod sa Valencia, 15 ka mga bata sa 4Ps nga giila nga NAS, kauban ang ilang ginikanan ug guardians ang misalmot sa Balik Eskwela Campaign niadtong Mayo 22, 2026, sa Catug-an Covered Court ubos sa temang “Eskwela Atimanon, Prayoridad ang Pagbalik!”
Ang maong aktibidad naglakip sa information session sa Republic Act 9344, o Juvenile Justice and Welfare Act, ingon man usa ka focus group discussion nga nagsusi sa mga hinungdan sa pag-absent sa eskuylahan. Pinaagi sa makahuluganong dayalogo, ang mga partisipante miila sa mga hagit nga nakaapekto sa pagtambong sa eskwelahan ug naghisgot sa praktikal nga mga solusyon nga makadasig sa mga bata nga mobalik sa eskwelahan ug aktibong moapil sa pagkat-on.
Malampusong napatuman ang inisyatiba uban sa suporta sa local government unit sa Valencia. Pinaagi niini nga mga inisyatiba, ang DSWD Field Office 7 nagpadayon sa pagpalig-on sa pasalig niini sa pagsiguro nga walay bata nga mabiyaan sa edukasyon.
Pinaagi sa pagtubag sa mga hinungdan nga nakatampo sa pag-absent sa eskuylahan, ang kampanya sa Bata Balik Eskwela naghatag gahum sa mga pamilya ug komunidad sa pagsuporta sa katungod sa matag bata nga makat-on ug molambo.
Isip mga benepisyaryo sa 4Ps, gi-monitor ang mga bata ug gi-awhag nga mobalik sa eskwelahan ug magpadayon sa regular nga pagtambong sa pagsunod sa kondisyonalidad sa edukasyon sa programa. Gawas sa pagsunod, ang edukasyon nagpabilin nga usa ka gamhanan nga himan sa pagbungkag sa cycle sa kakabus, pagbukas sa mga oportunidad alang sa mas maayo, mas luwas nga kaugmaon.
Pinaagi sa Bata Balik Eskwela nga kampanya, gipalig-on sa DSWD ang kamahinungdanon sa pagpabilin sa mga bata sa eskwelahan, pag-ila nga ang matag adlaw sa pagkat-on nagdala kanila nga mas duol sa pagkab-ot sa ilang mga damgo ug mahimong produktibo, empowered nga mga miyembro sa katilingban.
Adunay 15 ka mga bata sa 4Ps nga giila nga Not Attending School (NAS), uban sa ilang mga ginikanan ug guardians, ang niapil sa Bata Balik Eskwela nga kampanya sa lungsod sa Valencia, aron hisgotan ang mga hagit nga nakaapekto sa pagtambong sa eskuylahan ug gibag-o ang ilang pasalig sa edukasyon. (Hulagway gikan sa DSWD-7)
Gobyerno nagbukas ug pultahan alang sa dugang pamuhonan sa bag-ong tax incentive plan
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Gi-aprobahan ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr. ang usa ka bag-ong roadmap sa pamuhonan nga nagpalapad sa listahan sa mga industriya nga angayan sa mga insentibo sa buhis sa gobyerno, usa ka lakang nga gitumong sa pagdani sa dugang nga mga pamuhonan, pagmugna ug mga trabaho, ug pagpadali sa pagtubo sa ekonomiya.
Ubos sa Memorandum Order No. 47, gi-aprobahan ni Marcos ang 2026 Strategic Investment Priority Plan (SIPP), nga nag-ila sa mga kalihokan sa ekonomiya nga mahimong kwalipikado alang sa fiscal incentives ubos sa Corporate Recovery and Tax Incentives for Enterprises (CREATE) Act.
Ang plano nagsilbi nga giya sa gobyerno sa pagtino kung unsang mga industriya ang makadawat sa buhis ug uban pang mga insentibo aron madasig ang mga negosyo sa pagpamuhonan ug pagpalapad sa mga operasyon sa nasud.
Ang Board of Investments (BOI) mihimo sa plano pinaagi sa konsultasyon sa mga ahensya sa gobyerno ug pribadong sektor.
Gi-categorize sa SIPP ang mga prayoridad nga industriya sa tulo ka lebel.
Ang Tier 1 naglangkob sa mga sektor nga adunay lig-on nga potensyal alang sa paghimo ug trabaho ug kalihokan sa ekonomiya, lakip ang agrikultura, paghimo sa pagkaon, semiconductors, pag-atiman sa panglawas, pabalay, logistik, information technology-business process management (IT-BPM), ug enerhiya.
Ang Tier 2 naglakip sa mga industriya nga gi-isip nga kritikal sa pag-uswag sa industriya ug kalig-on sa kadena sa suplay, sama sa mga de-koryenteng sakyanan, nabag-o nga enerhiya, pagdalisay sa krudo, ug pag-import-substituting manufacturing.
Ang Tier 3 naglangkob sa mga advanced ug high-value nga sektor nga makabag-o sa ekonomiya, lakip ang artificial intelligence, cybersecurity, data center, research ug development, biotechnology, ug uban pang mga teknikal nga industriya.
Ang mga negosyo nga narehistro ubos sa prayoridad nga mga kalihokan mahimong kwalipikado alang sa mga insentibo sama sa income tax holidays, gipausbaw nga mga pagbuhin, ug uban pang suporta sa panalapi ubos sa CREATE Act.
Regular nga gina-update sa gobyerno ang SIPP matag tulo ka tuig aron ipahiangay ang mga insentibo sa pamuhonan sa mga prayoridad sa nasud ug mga nag-uswag nga industriya.
Ang 2026 SIPP nahiuyon sa Philippine Development Plan 2023-2028, sa Trabaho Para sa Bayan Plan, PAGTANAW 2050, ug AmBisyon Natin 2040, nga nagtinguha sa pagmugna ug mga dekalidad nga trabaho, pagdugang sa mga pamuhunan, ug pagpadayon sa pagtubo sa ekonomiya.
PH-Japan information sharing, makatabang sa seguridad, pagpangandam batok sa kalamidad
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Gipahayag ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr. nga dakung tabang sa seguridad sa Pilipinas ug pagpangandam batok sa kalamidad ang gipakusog nga information sharing agreement tali sa Pilipinas ug Japan.
Matud pa sa Pangulo, apil sa pagtinabangay sa Pilipinas ug Japan ang pagbinayloay ug mahinongdanong impormasyon kalabot sa weather forecasting, satellite data, smart cities, ug uban pang teknolohiyang makatabang sa nasod.
“We reinforced our continued commitment to the rule of law, to international law, to the UNCLOS for freedom of navigation in South China Sea (Among gipalig-on ang among padayon nga pasalig sa lagda sa balaod, sa internasyonal nga balaod, sa UNCLOS alang sa kagawasan sa paglawig sa South China Sea),” matud pa ni Presidente Marcos.
Gi-klaro usab sa Pangulo nga dili lamang military intelligence ang nahisulod sa information sharing sa Pilipinas ug Japan.
Gidugang pa sa Pangulo nga naghisgot usab sila kabahin sa panahon, mga smart city ug impormasyon nga kabahin sa satellite nga naa sa Japan nga mahimong wala sa Pilipinas.
Matud pa ni Marcos, makatabang ang weather ug satellite information sa Japan aron mas mapakusog ang disaster preparedness ug agricultural productivity sa nasud.
“Pinaka-importante din ‘yung weather sharing para weather forecasting kasi napakagaling na ng Japan tungkol sa meteorology,” pahayag pa sa Pangulo.
Gidugang pa sa Pangulo nga mahinungdanon kini aron mas mapangandaman sa nasud ang mga bagyo, kusog nga mga ulan, ug epekto ng El Niño, ilabi na aron maprotektahan ang mga mag-uuma ug masiguro ang igo nga suplay sa pagkaon sa nasud.
Gikan sa post-war reconciliation ngadto sa usa ka hamtong nga estratehikong alyansa nga natukod sa mutual trust ug shared values, ang Pilipinas ug Japan nagplano sa sunod nga kapitulo sa ilang bilateral nga relasyon pinaagi sa pagpataas sa relasyon ngadto sa Comprehensive Strategic Partnership, gipasiugda ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr. sa iyang pakigpulong atubangan sa Joint Session sa National Diet atol sa iyang State Visit sa Japan niadtong Mayo 26-29. (Hulagway gikan sa PCO photo)
DMW subling nipasidaan batok sa peke nga trabaho sa gawas sa nasud nga gitanyag sa social media
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Subling nipasidan-an ang Department of Migrant Workers (DMW) sa publiko batok sa mga tanyag nga peke nga trabaho sa gawas sa nasud nga mikaylap sa social media.
Sa usa ka advisory, gi-awhag sa DMW ang mga aplikante nga magmatngon sa mga recruitment posts nga nagsaad sa dali nga pagbiya, daku nga sweldo, ug dali nga proseso baylo sa dagkong bayad.
Si Migrant Workers Kalihim Hans Leo J. Cacdac nipahinumdom sa publiko nga ang pagbaton ug opisina, social media page, o mga langyaw sulod sa usa ka grupo dili igo aron moangkon nga kini legal nga recruitment agency.
Matud pa ni Cacdac nga ang mga aplikante kinahanglang magsiguro nga ang recruiter lisensyado sa DMW, ang mga personnel niini rehistrado, ug ang recruiter moproseso ug working visa ug dili tourist visa.
Sa samang paagi, gitambagan sa departamento ang publiko nga susihon kanunay ang mga dokumento, kontrata, ug bayad, ug kanunay nga mangayo ug opisyal nga resibo sa matag transaksyon.
Ang bisan unsang kadudahang recruitment activities mahimong i-report sa DMW Anti-Illegal Recruitment ug DMW AIRTIP Facebook pages, pinaagi sa mga numero sa telepono sa departamento nga 8722-1144 ug 8722-1155, o email sa [mwpb@dmw.gov.ph](mailto:mwpb.ph@dmw. [airtipinfo@dmw.gov.ph](mailto:airtipinfo@dmw.gov.ph).
Alang sa dugang nga mga update, ang publiko gitambagan nga mobisita sa DMW Facebook page https://www.facebook.com/dmwphl.
Landbank gi-waive ang mga bayronon sa pagbayad online sa gobyerno hangtod katapusan sa tuig
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang Land Bank of the Philippines (LandBank) nga gipanag-iya sa estado mo-waive sa ilang mga bayronon sa pinili nga online nga pagbayad sa gobyerno isip kabahin sa ilang paningkamot nga tugotan ang daghang mga Pilipino nga makatransaksiyon sa mga ahensya sa gobyerno sa mas ubos nga gasto taliwala sa nagpadayon nga pagpit-os sa ekonomiya.
Sa usa ka pamahayag niadtong Lunes, ang LandBank miingon nga ang zero fees sa mga eligible nga person-to-government (P2G) nga mga transaksyon nga gihimo pinaagi sa QRPh ipatuman gikan sa Hunyo 1 ngadto sa Disyembre 31, 2026.
Ang waiver sa bayronon naglangkob sa mga transaksyon nga makumpleto pinaagi sa tulo ka QRPh-enabled payment channels sama sa LandBank Link.BizPortal pinaagi sa QRPh option; QRPh standees ug sa mga partisipanteng institusyon sa gobyerno; ug mga website sa ahensya sa gobyerno diin gipili ang LandBank Link.BizPortal pinaagi sa QRPh isip paagi sa pagbayad.
Ang mga angayan nga bayranan naglakip sa mga bayronon sa mga partisipanteng institusyon sa gobyerno sama sa piniling mga ahensya sa gobyerno sa nasud (NGAs), government-owned and controlled corporations (GOCCs), local government units (LGUs), water districts, ug state universities and colleges (SUCs) —pagsuporta sa mas paspas ug mas sayon nga pagbayad alang sa police clearance, real property taxes, business permits, apostilles certificates, ug uban pa.
Matud pa sa LangBank nga ang zero fee nagsuporta sa whole-of-government nga tubag sa nasudnong gobyerno sa pagsaka sa gasto ug sa pangkalibutanon nga mga hagit sa ekonomiya, samtang gipalapad ang access sa barato nga pinansyal nga mga serbisyo ubos sa Unified Package for Livelihoods, Industry, Food, and Transport (UPLIFT) Program.
Ang mga agianan sa pagbayad gawas sa QRPh, ingon man ang mga bayronon nga gipahamtang sa mga negosyante o uban pang mga tighatag sa serbisyo, kung naa, bisan pa, wala masakop sa waiver sa bayad sa LandBank ug magpabilin nga epektibo.
Matud pa niLandBank President ug chief executive officer Lynette Ortiz nga ang inisyatiba nagtumong sa paghimo sa mga transaksyon sa gobyerno nga mas sayon ug barato taliwala sa mga hagit sa ekonomiya, samtang nagpasiugda sa mas dako nga digital banking adoption.
Sugod niadtong Hunyo 1 hangtod sa Disyembre 31, 2026, ang LANDBANK nag-waive sa mga bayronon niini alang sa mga angayan nga online nga pagbayad sa gobyerno nga gihimo pinaagi sa QRPh-enabled channels, nga naghimo sa publikong mga transaksyon nga mas sayon, accessible, ug cost-efficient alang sa mga Filipino. Ang inisyatibo nagsuporta sa Unified Package for Livelihoods, Industry, Food, and Transport (UPLIFT) Program sa nasudnong gobyerno, nga nagtumong sa pagpalapad sa access sa barato nga pinansyal nga mga serbisyo ug pagtabang sa pagpagaan sa epekto sa pangkalibutang hagit sa ekonomiya sa mga Pilipino. (Hulagway gikan sa LBP/PIA)
Pananom ug mga makaon aron makatigum para kinahanglanon
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Matud pa, 67.7 porsyento sa binuwan nga budget sa matag panimalay, adto paingon sa pagpalit sa labing yano nga pagkaon.
Niini, matud sa usa ka kasaligan nga nanguma gamit ang permaculture, kon makapatubo ug maka produce ang mga pamilya ug bisag katunga sa panginahanglan sa pagkaon, daku na kini nga matigum.
Didto sa Kapihan sa PIA, si Engr Reginaldo “Rey” Balatayo kinsa usa ka sustainable agriculturist ug permaculture practitioner mipaambit nga dili na kinahanglang magtrabaho ug maayo, kon dili magtrabaho subay sa unsay natural nga kinaiya sa kinaiyahan.
Kaniadto, wala man silay suliran sa pagkaon, salig sa kaalam sa katiguwangan kay ila na kini nga nasabtan, dayag ni Balatayo.
Tun-I ang kinaiyahan, sabta ang dagan sa tubig, ang nagbalik-balik nga dagan sa panahon, ug dinhi ipahaum ang mga paningkamot.
Didto sa Kapihan sa PIA nga nagtuki sa unsay maayong buhaton sa panahon nga may huwaw ug menos ang uwan ug tubig, nagkahiusa ang mga nagsunod sa malungtaron nga panguma: itanom ang kadtong mga dili magkinahanglan ug daghang tubig, kadtong mahimong ipapuli sa humay ug maghatag sa protina nga gikinahanglan sa lawas.
Dugang ni Bonifacio Javier, organic agriculture practitioner, dili bag-o ang huwaw sa kinabuhi sa mga Pinoy, ug pinaagi sa pagtanum ug mga lagutmon, ubi, kamote, gabi, bolanghoy ug apale kay kini sila napamatun-an nga mulahutay sa huwaw, seguro nga may makaon pa gihapon.
Si Javier, kinsa sakop usab sa Making Liveable Cebu, midugang sa pag-ingon nga kinahanglan usab nga magtanom sa mga klase-klase nga tanom aron kon may dili molahutay, aduna usab gayud mabuhi nga makahulip sa kakuwangon.
Ug kon may dyutay pa nga tubig, dili usikan, matud ni Balatayo. Ang ikaligo, mahimo pang ikapamisbis ug ikabubo sa inodoro, kay dili mahimo nga ang tubig sayangon.
BALAK
ANG GIPANGANDOY NGA HIMAYA
Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Sa kapunawpunawan didto sa kalangitan
Mga angheles ug mga kerubines nag-ambahan
Naghimaya sa LANGITNON’G HARI
Ang tinubdan sa tanan’g kinabuhi
Ang pagpuyo sa tawo dinhi sa kalibutan
Sa hinulaman nga kinabuhi angay ampingan
Kay ang tanan aduna’y kinutuban
Busa mangandam sa takna nga tanan
Ang kalipay nga kalibutanon lumalabay
Sa katagbawan sa tawo dili makahumpay
Daw duna’y haw-ang sa imong galamhan
Nga gusto nimo nga pagahulipan
Kay ang tawo ulipon man sa sala
Ang iyang baruganan labihan kahaguka
Aron makalampas sa mga pagsulay
Dangop KANIYA aron dili ka magmahay
Ang kinauyokan nga tuyo pagpakabuhi sa tawo
Nga madagaya-on ang kahimtang sa husto
Kon unsa’y buhaton aron mahidangat sa langit
Ang dapit nga wala na ang mga kasakit
Matag tawo nga mituo nga aduna’y GINOO
Nangandoy nga sa IYANG gingharian makaadto
Didto ang tanan nagmaya sa wala’y katapusan
ANG GIPANGANDOY NGA HIMAYA kon motaliwan na kita ning kalibutan