Fire drill gipahigayon alang sa mga empleyado sa Bohol Light
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Malampusong nagpahigayon ang Bohol Light sa usa ka Fire Drill niadtong Hunyo 17, 2026 sulod sa building compound niini, uban ang aktibong partisipasyon sa tanang empleyado.
Ang maong kalihokan kabahin sa padayon nga paningkamot sa kompanya sa pagpalig-on sa kahanas ug pagmintinar sa usa ka luwas nga palibot diha sa matag opisina.
Importante ang fire drill tungod kay dili lamang kini pagtuman sa mga safety requirements, kondili usa usab ka praktikal nga pagbansay aron mahibal-an sa mga empleyado ang hustong paagi sa pagpanalipod sa ilang kinabuhi ug sa kabtangan sa kompanya ug sa mga kostumer panahon sa emerhensya.
Pinaagi sa maong kalihokan, nakabaton ang mga empleyado ug aktuwal nga kasinatian sa hustong pagresponde sa sunog, pagsunod sa mgapamaagi sa emerhensyang pag-evacuate, ug paghatag ug dugang kahibalo sa fire safety.
Nakatabang usab kini sa pagpalig-on sa koordinasyon ug disiplina aron malikayan ang kalibog ug mapadali ang paglihok kon adunay mahitabong sunog.
Ang fire drill dili lamang usa ka ordinaryong kalihukan, kondili usa ka mahinungdanong pagpangandam nga mahimong makaluwas ug kinabuhi. Pinaagi niini, mapalig-on ang kaluwasan ug responsibilidad sa matag tawo.
Nagpadayon ang Bohol Light sa pagpahigayon ug mga fire drill ug safety trainings sulod na sa daghang mga katuigan isip kabahin sa komitment nga makahatag ug luwas, organisado, ug andam nga palibot alang sa mga empleyado, kostumer, ug sa tibuok komunidad.
Sa Bohol Light, ang kaluwasan responsibilidad sa matag usa. Magpadayon kini alang sa paghatag ug prayoridad, seguridad, ug kasiguraduhan alang sa kaayohan sa tanan.
Aplikasyon sa Tubig gihatagan ug kasayon sa Bohol Water
Sinulat ni Victor L. Tambis
Mga tinugyanan sa Bohol Water nag proseso sa aplikasyon sa tubig sa Barangay Cabawan
Sa tinguha nga mahatagan ug kasayon ang aplikasyon sa linya sa tubig, padayon pagkakaron ang programa “Connect now-pay later” sa Bohol Water, diin ang balayronon sa aplikasyon ug mga materiales nga magamit himoon sa installment basis kuyog sa binulan nga water bills.
Ang maong katuyuan gipahaum usab sa “WASH” o Water Sanitation and Hygiene program sa United Nations ug gisagop sa atong pangagamhanan, nga ang tumong mao ang pagdala sa tubig ngadto sa tanang hut-ong sa katilingban.
Pinasubay sa maong programa, gilusad usab sa Bohol Water ang “WASH Caravan” niadtong Abril 15, 2026 nga didto gisugdan sa interior nga bahin sa Barangay Cogon ning syudad.
Mikabat dul-an sa 50 ka mga panimalay ang nakonektahan sa linya sa tubig sa maong dapit.
Pagkakaron, ang “WASH Caravan” ana na sa Barangay Cabawan ning syudad ug padayon nga nangdawat ug nag proseso sa mga aplikasyon sa tubig mismo sa maong dapit.
Ang mga tinugyanan sa Customer Services section sa maong kompanya nagpahigayon ug temporaryo nga buhatan sulod sa barangay hall aron mahatagan ug kasayon ang mga aplikante niini.
Mapasalamaton ang Bohol Water, pinangulohan sa General Manager niini ngadto sa mga opisyales sa Barangay Cabawan, lakip usab ang Barangay Cogon, sa gipakita nga kadasig sa pag pakigtambayayong sa maong Kompanya sa kalamposan sa WASH Caravan sa nahisgutang mga dapit. Gilauman sa Bohol Water nga susama usab nga kadasig ang ipakita sa mga opisyales sa sunod nga dapit diin pagahimoon ang WASH Caravan.
Sa sunod semana, ang WASH Caravan mobalhin na sa Barangay Tiptip aron sa paghimo sa susamang kalihokan.
Pagkakaron, nakig-alayon ang mga tinugyanan sa Bohol Water sa mga opisyales sa maong Barangay aron masuta kon asa nga dapit ang adunay daghan nga aplikante aron adto usab kini mopahigayon ug temporaryo nga buhatan.
Ang tumong ug katuyuan sa nahisgutang programa mao ang pagsiguro nga ang tanang panimalay o konsumidor sulod sa gialagran nga dapit o “service area” uduna nay kaugalingon nga koneksyon sa tubig.
Pag-IBIG Fund nagtanyag ug SAFE Loan agig tabang sa mga miyembro nga apektado sa krisis sa lana
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang Pag-IBIG Fund nagtanyag ug Special Assistance for Financial Emergencies o SAFE Loan, nga naghatag sa mga kwalipikadong miyembro ug hangtod sa P10,000 nga cash assistance alang sa dinalian nga mga panginahanglan taliwala sa nagpadayon nga epekto sa panagbangi sa Middle East.
Ang tabang kabahin sa padayon nga suporta sa Pag-IBIG Fund alang sa mga trabahanteng Pilipino ug sa ilang mga pamilya, subay sa direktiba ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr. sa paghatag ug tukma sa panahon ug praktikal nga tabang sa mga Pilipino sa panahon sa panginahanglan. Kini nunot sa special benefits package nga una nang gipaabot ngadto sa mga overseas Filipino worker nga miyembro nga gipapauli gikan sa Middle East.
Si Department of Human Settlements and Urban Development Secretary ug Pag-IBIG Fund Board Chairman Jose Ramon P. Aliling miingon nga ang SAFE Loan maoy laing paagi sa Pag-IBIG Fund aron makahatag ug praktikal nga tabang sa mga miyembro samtang ang gobyerno nagpadayon sa pagtabang sa mga pamilyang Pilipino sa pagdumala sa epekto sa mga kalamboan sa gawas sa nasud.
Matud pa ni Aliling nga ang SAFE Loan kabahin usab sa mas lapad nga tubag sa Pag-IBIG Fund sa mga epekto sa sitwasyon sa Middle East, nunot sa espesyal nga package sa benepisyo nga una nang gihatag ngadto sa mga gi-repatriate nga OFW nga miyembro.
Samtang ang bag-o nga mga kalamboan sa gawas sa nasud nagpataas sa paglaum nga ang mga tensyon mahimo’g mahupay, ang Pag-IBIG Fund miingon nga mahimo’g magdugay una ang presyo sa gasolina ug ang mga kalambigit nga inadlaw nga gasto mobalik sa normal. Ang SAFE Loan gitanyag isip praktikal nga tabang nga mahimong pangayuon sa mga kwalipikadong miyembro alang sa dinalian nga mga panginahanglanon sa panimalay.
Ubos sa SAFE Loan, ang mga kwalipikado nga miyembro mahimong makahulam hangtod sa P10,000 o hangtod sa 90 porsyento sa ilang kinatibuk-ang Pag-IBIG Regular Savings, kung asa ang mas ubos. Ang loan adunay mubo nga interest rate nga 5.95 porsyento kada tuig ug mahimong bayran sulod sa usa, duha o tulo ka tuig, depende sa gusto nga termino sa pagbayad sa miyembro.
Ang mga miyembro nga adunay Pag-IBIG Multi-Purpose Loan o Calamity Loan mahimo gihapon nga makadawat sa SAFE Loan nga tabang.
Ang kantidad nga ilang madawat magdepende kung pila pa ang ilang mautang gikan sa ilang Pag-IBIG Regular Savings, busa ang ilang kinatibuk-ang Pag-IBIG Short-Term Loans, lakip ang SAFE Loan, magpabilin sulod sa gitugotan nga 90 porsyento nga limitasyon. Naghatag kini sa mga kwalipikado nga mga miyembro ug laing tinubdan sa tabang niining panahona. Ang mga aplikasyon mahimong iduso hangtod sa Sept. 8, 2026.
Si Pag-IBIG Fund Chief Executive Officer Marilene C. Acosta miingon nga ang SAFE Loan nagtugot sa mga kwalipikadong miyembro nga makakuha ug dali ug barato nga cash nga tabang alang sa dinalian nga mga panginahanglan, nga naghatag kanila ug luwas nga alternatibo sa abusado o taas nga interes nga pautang.
Taliwala sa epekto sa nahitabo sa Middle East sa presyo sa lana, kuryente, transportasyon, ug uban pang inadlaw nga gasto, importante nga adunay suporta nga masaligan. Sa Pag-IBIG SAFE Loan, naay tabang nga andam mosuporta sa mga miyembro sa panahon sa panginahanglan. (Hulagway gikan sa PhilHealth)
‘Pabuhagay Tres’ gibuksan agig pagsaulog sa Pride Month pinaagi sa arte ug kultura nga pagpahayag
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang Panggamhanan sa Probinsiya sa Bohol, pinaagi sa Center for Culture and Arts Development (CCAD) ug sa pakigtambayayong sa National Museum of the Philippines (NMP)–Bohol, gibuksan ang ‘Pabuhagay Tres: Padayon sa Pag-usbong’ niadtong Hunyo 14, nga nagpakita sa mga binuhat sa 15 ka Queer Boholano nga mga artist isip kabahin sa pagsaulog sa probinsya sa Pride Month.
Naa na karon sa ikatulong tuig, ang exhibit nagpasiugda sa tema nga “Padayon sa Pag-usbong,” nga nagpakita sa nagpadayon nga panaw sa pagdiskobre sa kaugalingon, paghatag gahum, ug artistikong ekspresyon sulod sa LGBTQIA+ nga komunidad.
Sa iyang welcome remarks, si NMP-Bohol Head Rachelle Lacea midasig sa mga partisipante sa pagpamalandong sa ilang personal nga pagtubo ug sa indibidwal nga kinsa sila karon. Iyang gipasiugda ang kamahinungdanon sa pagpadayon sa pag-amuma sa kultural, kabilin, ug arts landscape sa Bohol samtang nagpabilin sa pasalig sa pagtubo ug pagbag-o.
Nagrepresentar kang Gobernador Erico Aristotle Aumentado, gipasiugda usab ni Bise Gobernador Nicanor Besas ang pasalig sa provincial government sa inclusivity. Gitumbok niini nga ang pag-uswag dili usa ka destinasyon apan usa ka nagpadayon nga panaw, nagpasiugda sa kamahinungdanon sa paghatag og mga plataporma nga naghatag og gahum sa mga marginalized nga sektor ug nagpadako sa lainlaing mga tingog pinaagi sa arte.
Samtang gihulagway ni Exhibit curator Jum-Jum Ouano ang Pabuhagay Tres nga usa ka panawagan sa pagtubo ug inspirasyon sa sulod sa LGBTQIA+ nga komunidad. Iyang gipasiugda nga ang pagtubo mahimo lamang molambo sa usa ka palibot diin ang mga indibidwal makadawat og suporta ug gawasnon sa pagpahayag sa ilang kaugalingon sa tinuod.
Ang sentro nga biswal nga motibo sa exhibition nagpakita sa usa ka silonganan nga giinspirar sa usa ka kahoy nga adunay nagturok nga dahon, nagsimbolo sa pagtubo, kalig-on, ug pagbag-o. Ang pag-instalar nagsilbing luna diin ang mga mugna sa artist napaambit ang ilang artistty, identidad, ug personal nga mga istorya.
Gi-organisar sa pakigtambayayong sa Bohol Pop Contemporary Visual Artists Group ug sa NMP-Bohol, ang exhibit kabahin sa Sandugo sa Bohol 2026 nga kapistahan. Bukas ang maong exhibit hangtod sa Hulyo 4.
‘Pabuhagay Tres: Padayon sa Pag-usbong.’ Ang sentro nga biswal nga motibo sa exhibition nagpakita sa usa ka silonganan nga giinspirar sa usa ka kahoy nga adunay nagturok nga dahon, nagsimbolo sa pagtubo, kalig-on, ug pagbag-o. Ang pag-instalar nagsilbing luna diin ang mga mugna sa artist mapaambit ang ilang artistry, identidad, ug personal nga mga istorya. Bukas ang maong exhibit hangtod sa Hulyo 4 nga nahimutang sulod sa National Museum of the Philippines (NMP)–Bohol sa syudad sa Tagbilaran. (Hulagway gikan ni Elvira C. Bongosia/PIA-7 Bohol)
GSIS maglunsad ug STEM grants alang sa mga anak sa mga miyembro
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Usa ka bag-ong programa sa subsidy alang sa mga kwalipikado nga mga bata sa mga aktibo nga miyembro nga nagpadayon sa mga degree sa kolehiyo sa Science, Technology, Engineering, ug Mathematics (STEM) ang ilunsad karong bulana, gipahibalo sa Government Service Insurance System (GSIS) miingon niadtong Martes.
Ang GSIS Subsidy for STEM Program maghatag ug PHP15,000 kada academic year sa matag kwalipikadong grantee aron makatabang sa pagtabon sa mga galastuhan nga may kalabotan sa edukasyon.
Sa usa ka news release, ang GSIS nagkanayon nga ang programa bukas sa mga bata sa aktibong miyembro nga adunay permanenteng trabaho, Salary Grade 15 paubos, ug updated premium payments sa miaging tulo ka bulan.
Ang mga kwalipikado nga mga nominado kinahanglan nga mga umaabot nga first-time nga freshmen sa kolehiyo nga adunay kinatibuk-ang gibug-aton nga average nga labing menos 90 porsyento sa senior high school ug kinahanglan nga ma-enrol sa giila nga STEM degree nga mga programa.
Ang GSIS nigahin ug 1,000 ka mga slots sa tibuok nasod, nga adunay 20 porsiyento nga gitagana alang sa mga aplikante gikan sa mga espesyal nga sektor, lakip na ang mga Lumad, solo parent nga mga pamilya, mga tawo nga adunay mga kakulangan, ug uban pang mga kwalipikadong grupo.
Matud pa ni GSIS President ug General Manager Wick Veloso nga ang programa nagtinguha sa pagtabang sa mga kabataan sa mga sakop sa GSIS nga mahimong sunod nga henerasyon sa mga scientist, engineers, technologists, ug innovators nga makatampo sa nasudnong kalamboan.
Ang GSIS mopahigayon ug nationwide orientation alang sa ilang gi-assign nga mga coordinator sa mga guidelines sa programa, mga kinahanglanon, mga pamaagi sa aplikasyon, ug ang proseso sa pagpili aron masiguro ang hapsay nga pagpatuman.
Pag-alima sa mga hayopan pagpangandam sa huwaw
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Gawas sa pagpangandam pinaagi sa pagpananum diha sa mga tugkaran aron may makaon sa panahon sa tinghuwaw, apil sa sugyot sa mga nagbansay sa natural nga panguma ang pagpamuhi ug mga hayupan.
Ang hayop nga gibuhi ug gialimahan, maghatag usab sa gikinahanglang abono sa yuta, ilabi na sa panahon nga mahal ang abono ug gilikayan ang inorganic nga abono, matud ni Reginaldo Balatayo, usa ka practictioner sa permaculture.
Ug aron magiyahan ang mga interesado niini, gipalig-on sa Agricultural Training Institute Regional Training Center 7 (ATI-RTC-7) ang pagpasanay sa livestock ug pagpa-ugmad sa maani sa mga umahan sa Bohol.
Usa ka bansaybansay sa Cattle Production and Management (Batch 2) ang gihimo gikan sa Hunyo 9-11, 2026, didto sa ATI-RTC 7 Training Hall sa Cabawan District, Tagbilaran City, subay niing katuyuan.
Ang tulo-ka-adlaw nga pagdugang sa kapasidad sa mga mag-uuma gitambongan sa 26 ka mga mag-uuma ug Agricultural Extension Workers (AEWs) nga maoy tigtabang usab sa mga mag-uuma sa kalungsuran sa ilang nga sulirang pangumahan.
Tumong sa bansaybansay ang pag-dugang sa kapasidad ug katakus sa mga partisipante sa praktikal nga panginahanglan sa pagpangbuhi ug pagpasanay sa baka ug pagdumala niini subay sa malungtarong pagpasanay.
DIdto sa bansay gisayran sa mga mingtambong ang importante nga lugar sa karneng baka sa seguridad sa pagkaon, pagpangwarta ug ang suporta niini sa ekonomiya.
Gisayran usab didto ang nagkadaiyang lahi sa baka ug unsa ang labing maayo gikan nila: karnehon, gatasan, ug ikaabag sa pagdaro, aron matumbok usab sa mga-uuma unsa ang angay nga matang sa baka ang buhi-on, subay usab sa iyang sitwasyon.
Ang livestock production maoy labing sayun ug labing barato nga pamaagi nga mapun-an sa banay ang panginahanglan sa protina, samtang ang hayop makatabang sa pagpahiuli sa natandog na nga dagan sa kalibutan.
FORAGE GRASS. APil sa mga gikat-onan sa mga partisipante ang pag-andam sa mga ipakaon sa livestock, ang saktong sagol alang samas kompleto nga nutrisyon alang sa himsog ug daling mosanay nga mga buhi. (Hulagway gikan sa PIAbohol/ATI-RTC7)
BPIA mingtigum sa tourism workers paghimo’g lakang batok sa epekto sa krisis
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Agi ug pagplano sa unsay angayan nga buhaton sa Bohol niining nagpadayon nga kagubot sa Middle East nga nakaingon sa dakung pagkunhod sa pagbyahe, nagtapok ang mga kadagkuan sa turismo sa Bohol sa pagpanguna sa Aboitiz Infra Capital (AIC), ang tigdumala sa Bohol-Panglao International Airport (BPIA) Hunyo 15.
Pagsabut sa suliran nga naka-apekto sa turismo ilabi na sa industriya sa hospitality, travel, ug aviation, ang panagtapok sa mga stakeholders didto sa IvyWall Resort sa Panglao nagbukas sa Strategic Tourism Dialog kabahin sa mga epekto sa lubay pa nga supply sa gasolina ug krudo, nagkamahal nga bili sa pagpadagans a negosyo, ug sa nagka-usab nga demands sa pagbyahe.
Kining mga nahisgutang factors, may daku ug kalambigitan sa pagpadagan sa kompanya sa mga eroplano, pagpresyo sa mga pletehan, ug pagpadayag sa mga destinasyon nga maoy hangpon sa mga manuroyay ug turista, mao nga importante nga makahimo ug hiniusa nga tubag ang Bohol alang niining mga hagit, segun sa mga nagpasiugda.
Matud pa ni BPIA General Manager Aldwin Uy, Ang turismo sa Bohol isip isla nga destinasyon, maoy dugo nga nagpabuhi sa ekonomiya ug kay dili man mapugngan ang mga panghitabo sa kalibutan, ang paghimo sa unsay anaa sa kakayahan sa mga Bol-anon sa pagpangandam sa mga hagit, pagpahiluna sa hinusang tubag ug pagseguro nga ang Bohol magpabiling kasaligan, makig-ambas ug iliwon nga anhi-onon sa mga byahedor, maoy labing importante karon.
Ang mga labing lig-on nga destinasyon, gitukod sa pakig-alayonay sa tanan, kapasidad nga mosagop sa gikinahanglan ug ang paggunit sa hiniusang panglantaw, dayag pa ni Uy.
Niining Strategic Tourism Dialogue, giaghat ang pagbaylo-ay sa mga kasayuran sa nagpanghitabo sa tourism market, binag-ong pamaagi sa pagpadagan sa negosyo, mga bag-ong uso sa pagbyahe samtang magtumbok usab sa mga stratehiya nga magpalig-on sa paglahutay sa turismo sa Bohol.
Kini usab nga mga tumong, mao ang dugukan sa Aboitiz InfraCapital Airports’ ug sa iyang panaad nga palig-onon ang pagtinabangay sa tibuok tourism value chain ug pagmugna ug lakang pagtubag sa mga hagit nga makaapekto sa ekonomiya sa rehiyon.
Didto sa dialogue ang mga tinugyanan sa Bohol Provincial Tourism Office, Bohol Provincial Tourism Council, Bohol Association of Resorts and Restaurants (BAHRR), Bohol Association of Travel and Tour Operators (BATTO), apil ang nga anaa sa negosyo sa eroplano ug ang hospitality stakeholders.
HINIUSANG PANGLANTAW. Sa pagpatawag sa tourism dialog, ang BPIA ug Aboitiz Infra Capital nga nagpadagan sa international airport nga apektado usab sa paghinay sa pagbyahe dala sa nagpadayong walay kasegurohan sa kagubot sa Middle East, nabukas ang hawanan para magkahiusa ang mga stakeholders dinhi aron magpadayon nga buhi ang turismo, bisag hinay ang travel industry. (Hulagway gikan sa PIABohol/AIC)
BALAK
SI KINSA MAN AKO?
Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Ako usa ka tawo’ng Kristyano
Mituo sa hugot nga aduna’y GINO-O
Naningkamot gayud sa kanunay
Nga dili mahisalaag sa dalan nga gamay
Atubangan sa katilingban
Gusto ko nga mag-angay tanan
Kalami puy-an sa dapit nga malinawon
Hapsay ang kinabuhi tan-awon
Muslim ka man o Kristyano
Bisan unsa’y tinuhu-an sa tawo
Imo siya’ng respetuhan
Kay pareho mo nga tawo tanan
Kay ang tawo may kina-iyang huyang
Igo lang masaguipot dayong kahayang
Kay ulipon siya sa sala
Sa sala’ng panulondon nga iya’ng nakuha
Nakigbisog ang tawo sa iyang kaugalingon
Mosu-ong sa kalisdsnan nga wala’y ukon-ukon
Guisaligan ang iyang kalig-on sa baroganan
Aron sa daghan’g mga tentasyon dili mapukan
Kini ang angay sa tawo panglimbasugan
Nga dili haguka ang iyang baroganan
Wala’y lain siya’ng kasaligan
Modangop sa GINO-O sa Kahitas-an
Kini sa tawo angayan niya’ng buhaton
Aron ma-ila niya ang iya’ng kaugalingon
Timbangon niya ang kaugalingon sa pagtu-o
Atubangan sa mata sa GINO-O: SI KINSA MAN AKO