Bohol Light miduso ug pahibalo kabahin sa Bill Deposit
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Ang Energy Regulatory Commission nagpagawas ug usa ka regulasyon ubos sa Resolution No. 03, series of 2026 nga nag latid sa pag-adopt sa amendments sa Magna Carta alang sa Residential Electricity nga mga konsumidor.
Aron masiguro nga patas ug husto ang bill deposit sa usa ka konsumidor, gisusi ang mga accounts matag tuig.
Sumala sa bag-ong mga probisyon sa Magna Carta for Residential Electricity Consumers pinasubay ubos sa regulasyon sa Energy Regulatory Commission (ERC), ang bill deposit sa matag residential consumer kinahanglan e-review ug e-adjust base sa ilang kasagarang konsumo sa kuryente.
Ang bill deposit maoy kantidad nga gibayad sa mga customers ngadto sa mga power distribution utilities isip garantiya nga mobayad gayud sa serbisyo sa kuryente nga gihatag sa mga utility providers, sama sa Bohol Light.
Ang kantidad nga unang nadeposito nagbasi sa gisumite nga electrical plan sa dihang kini nag apply sa koneksyon sa kuryente.
Kini paga himuan ug evaluation matag tuig kung pila ang average monthly bills basi sa nilabay’ng dose ka bulan.
Kung pananglitan, mas dako ang average niini nga konsumo kaysa kasamtangang nabayad nga bill deposit, kinahanglan usab kining e-rekompyut ug pagabarayan ang kulang niini.
Sa laing bahin ang pag-refund sa mga bill deposits mandato kini ubos sa Article 7 ug Article 28 sa Magna Carta for Residential Electricity Consumers diin gilatid nga ang usa ka customer nga relihiyosong gabayad sa iyang electric bills “on time” sulod sa milabay nga duha ka tuig (o 24 months) ug walay record nga giputlan sa serbisyo sa kuryente, ug ang average electricity bill mas ubos kaysa existing Bill Deposit, ang sobra niini, e-refund ngadto sa konsumidor pinaagi sa pagcredit ngadto sa iyang electricity bill atol sa anniversary month niini.
Kung ang inyong kasamtangang bill deposit mas ubos ug 10% kaysa sa inyong tinuod nga kasagarang binulan nga konsumo, adunay gamay nga dugang (adjustment) nga iapil sa inyong sunod nga billing aron mohaom sa hustong kantidad sa bill deposit.
Samtang kung ang inyong kasamtangang bill deposit mas taas og 10% kaysa sa inyong tinuod nga kasagarang binulan nga konsumo, ang sobra nga kantidad ibalik (refund) pinaagi sa pag-credit niini direkta sa inyong billing statement sa bulan sa anibersaryo sa inyong account.
Sample nga kompyutasyon:
Kung aduna kitay mga pangutana o klaripikasyon kabahin sa proseso sa pagbayad customer Bill Deposit, palihog ug tawag sa atong hotline numbers at (038) 515-2370 to 2375 or magpadala ug mensahe sa pinaagi sa opisyal nga FB messenger account sa Bohol Light.
Bohol Water gihingusgan ang programa sa e-billing ug Wash Caravan
Sinulat ni Victor L. Tambis
Sa padayon paghatag ug kasayon ngadto sa mga konsumidor, gihingusgan sa Bohol Water ang mga programa sama sa “E-Billing system”, diin ang water bill ipadala ngadto sa mga konsumidor pinaagi sa email, ug ang laing programa nga mao ang “WASH Caravan”, diin ang mga tinugyanan niini ang mismo moanha sa dapit sa mga konsumidor aron sa pag proseso sa mga aplikasyon sa tubig, ug pinaagi usab sa maong progama, walay mabayran ang konsumidor tungod kay himoon kini pinaagi sa installment basis kuyog sa binulan nga water bills.
Ang “e-billing system” usa ka pamaagi diin ang binulan nga water bill madawat sa usa ka konsumidor pinaagi sa email ug dili na kinahanglan nga ihatod sa panimalay ang water bill.
Ang katuyuan sa E-billing system mao ang paghatag ug kasayon sa pagdawat sa water bill ilabi na kadtong mga konsumidor kansang panimalay kanunay walay tawo panahon sa takna nga ting trabaho.
Mahimong mobisita o mopahibalo sa buhatan sa Bohol Water ug mohatag ang konsumidor sa iyang email address aron sa maong address, ipadala ang binulan nga water bill. Pagkakaron, Yahoo ug Gmail address pa ang pagadawaton.
Sa laing bahin, ang Bohol Water padayon usab sa programa WASH Caravan ngadto sa mga barangay nga sa pagkakaron anaa sa Bangay Dao ning syudad. Gihatagan ug unang pagtagad sa Bohol Water ang mga dapit diin anaa nahimutang ang mga urban poor communities tungod kay ubay-ubay sa mga panimalay niini ang walay kaugalingon nga linya sa tubig.
Human sa Barangay Dao, himoon ang WASH caravan sa mga barangay sa Ubujan ug sa Taloto ning syudad sa Tagbilaran.
BOC nipasidaan sa publiko batok sa scam nga naglambigit sa mga paketeng ilang gihuptan
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Nipasidaan ang Bureau of Customs (BOC) sa publiko batok sa mga “love scam” nga naglimbong sa mga biktima aron mobayad ug kwarta alang sa pagpagawas sa usa ka gituohang padala o regalo.
Sa usa ka pahayag niadtong Sabado, nag-ingon ang BOC nga gigamit sa mga scammer ang ngalan sa ahensya aron mahimong katuohan ang ilang pagpangilad ug kombinsihon ang mga biktima nga kinahanglan silang mobayad ug mga bayranan una pa mapagawas ang pakete.
Kasagaran magsugod ang modus pinaagi sa pag-ila-ila sa social media, messaging apps, o online dating platforms. Human makuha ang pagsalig sa biktima, moingon ang scammer nga nagpadala siya ug regalo gikan sa gawas sa nasud, sama sa alahas, gadgets, kwarta, o uban pang mahalon nga mga butang. Sa pipila ka higayon, magpadala una sila ug gamay ug tinuod nga pakete aron makuha ang pagsalig sa biktima.
Sa kadugayan, makadawat ang biktima ug tawag, text, o mensahe gikan sa tawo nga nagpakaaron-ingnon nga empleyado sa Customs, kinsa moingon nga gi-hold o gipugngan ang pakete samtang naghuwat sa bayad sa mga duty, buhis, processing fees, o uban pang bayranan.
Aron mahimong katuohan ang ilang limbong, mogamit ang mga scammer ug peke nga mga invoice, shipping documents, tracking records, ug bisan mga peke nga tracking website.
Mahimo usab silang magpadala ug mga litrato sa pakete o mahalon nga mga regalo nga gi-edit gamit ang teknolohiya aron kombinsihon ang biktima nga tinuod ang maong padala.
Sa mga gitaho nga kaso, dugang sa BOC nga gipabayad ang mga biktima pinaagi sa personal nga bank accounts, e-wallets, o money remittance services, samtang ang uban gipabayad ug balik-balik alang sa nagkalain-laing gituohang bayranan una pa mapagawas ang pakete.
Gi-klaro ni Commissioner Ariel Nepomuceno sa usa ka pahayag nga dili kini bahin sa bisan unsang opisyal nga proseso sa ahensya, ug gipasiugda nga walay empleyado o opisyal sa BOC ang gitugotan nga mangayo o modawat ug bayad pinaagi sa personal nga bank accounts, e-wallets, o money remittance services.Nanawagan kini sa publiko nga magmabinantayon sa pagpakig-ila-ila sa mga tawo online ug i-report dayon ang mga kadudahang tawag, mensahe, o email nga naggamit sa ngalan sa Customs aron mangayo ug kwarta.
Nagpahimangno ang Bureau of Customs (BOC) sa publiko batok sa mga “love scam,” diin gilimbongan ang mga biktima nga mobayad ug kwarta aron kuno makuha ang usa ka padala o regalo nga giingong gihuptan sa Customs. Niini nga modus, gigamit sa mga scammer ang ngalan sa ahensya aron mahimong katuohan ang ilang pagpangilad ug kombinsihon ang mga biktima nga kinahanglan silang mobayad ug mga bayranan una pa makuha ang maong padala. (Hulagway gikan sa BOC/PIA)
CSC nipasidaan sa publiko batok sa mga scammer nga naggamit sa ngalan ug logo sa ahensya
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Nipasidaan ang Civil Service Commission (CSC) niadtong Miyerkules ngadto sa publiko batok sa mga indibidwal ug grupo nga ilegal nga naggamit sa ngalan, logo, ug opisyal nga pagkatawo niini aron magpahigayon ug mga malimbongong kalihokan.
Kini human nakadawat ang ahensya ug mga taho bahin sa mga indibidwal ug grupo nga ilegal nga naggamit sa logo sa CSC ug nagpaila nga konektado sila sa Komisyon.
Matud pa ni CSC Chairperson Marilyn Yap, kini nga mga buhat naglimbong sa publiko, nagdaot sa integridad sa ilang mga serbisyo, ug mahimong magbutang sa mga walay kalibotan nga indibidwal sa risgo sa pagpangilad ug sayop nga impormasyon.
Gipahayag sa CSC nga wala kini naghatag ug pagtugot sa bisan unsang indibidwal, organisasyon, review center, o entidad nga mogamit sa ngalan, logo, o karaan nga simbolo niini alang sa mga promosyon, pangayo ug donasyon o pondo, kampanya sa pagpang-recruit, paghimo ug mga materyales, o mga kampanya sa pag-enroll.
Nipasidaan si Yap nga dili magpanuko ang CSC sa paghimo ug angay nga legal nga aksyon batok niadtong ilegal nga naggamit sa ngalan ug pagkatawo sa Komisyon alang sa personal nga ganansya o aron ilaron ang publiko.
Gi-klaro usab sa ahensya nga wala kini nagpahigayon ug mga review class, wala nagbaligya ug mga reviewer para sa eksaminasyon, ug wala nag-apod-apod ug mga materyales sa pag-review alang sa Career Service Examination-Pen and Paper Test (CSE-PPT) karong Agosto 9, 2026 o sa bisan unsang umaabot nga mga eksaminasyon.
Gi-awhag sa Komisyon ang publiko nga susihon ang katinuod sa mga komunikasyon ug mosalig lamang sa mga opisyal nga channel sa CSC.
Giingong ang CSC adunay usa lamang ka opisyal nga account matag usa sa Facebook, Instagram, YouTube, ug TikTok, samtang ang matag regional office nagpadagan ug usa lamang ka opisyal nga Facebook page.
Gi-awhag ang mga lungsoranon nga i-report ang mga grupo nga walay pagtugot. Ang mga taho mahimong ipadala sa Contact Center ng Bayan pinaagi sa 0908-881-6565 o email@contactcenterngbayan.gov.ph.
Nakadawat ang Civil Service Commission (CSC) ug mga taho bahin sa mga indibidwal ug grupo nga ilegal nga naggamit sa ngalan ug logo sa CSC aron magpakita nga lehitimo. Kining mga kalihokan nga walay pagtugot mahimong makapahisalaag sa publiko ug magbutang sa mga indibidwal sa risgo nga mabiktima sa mga scam, pagpangilad, ug sayop nga impormasyon. (Hulagway gikan sa CSC/PIA)
DILG mi-awhag sa publiko nga himuong kabahin sa pagpangandam sa kalamidad ang Unified 911
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang Department of the Interior and Local Government (DILG) nag-awhag sa publiko nga himuong importante nga bahin sa ilang pagpangandam sa katalagman ang Unified 911 Emergency Hotline, nga nag-ingon nga ang tukma sa panahon nga pagreport makaluwas ug kinabuhi ug makapugong sa paglala sa mga emerhensya.
Pinaagi sa Unified 911 Hotline, ang publiko makakonektar dayon sa mga serbisyo sa pulisya, bombero, medikal, ug pagluwas gamit ang usa ka numero sa tibuok nasud, nga makapamenos sa mga pagkalangan, ug makapauswag sa koordinasyon kung ang matag segundo importante.
Samtang gisaulog sa nasud ang National Disaster Resilience Month, ang DILG miingon nga ang kalig-on dili lamang matukod pinaagi sa imprastraktura ug tubag sa gobyerno. Nagdepende usab kini sa pagkahibalo sa mga lungsuranon kung unsa ang buhaton ug paglihok dayon kung adunay mga emerhensya.
Gilusad niadtong 2025 ubos sa direktiba ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr., ang Unified 911 kabahin sa mga paningkamot sa gobyerno sa pag-modernize sa pagtubag sa emerhensya ug pagtukod ug mas luwas ug mas lig-on nga mga komunidad.
Ang hotline gidisenyo aron makahatag ug mas paspas ug mas koordinado nga tabang panahon sa mga bagyo, sunog, aksidente, emerhensya medikal, bayolenteng insidente, ug uban pang mga sitwasyon nga nanginahanglan ug dali nga interbensyon.
Sukad sa paglusad niini, ang sistema naka-akomodar na ug halos 12 milyon nga mga tawag sa tibuok nasud, nga nagpakita sa dugang nga kahibalo sa publiko sa hotline ug sa kamahinungdanon sa tukma sa panahon nga pagreport sa emerhensya.
Ang bag-o nga mga insidente nagpakita kung giunsa ang dali nga mga tawag sa Unified 911 makatabang sa mga responder sa pagluwas sa mga kinabuhi ug paglimita sa dugang nga kadaot.
Ang DILG miingon nga ang kalig-on sa kalamidad usa ka gipaambit nga responsibilidad tali sa gobyerno ug sa publiko. Samtang ang mga ahensya sa gobyerno nagpadayon sa pagpalig-on sa mga kapabilidad sa pagtubag sa emerhensya, ang mga lungsuranon gi-awhag nga e-pamilyar ang ilang kaugalingon sa Unified 911, magpabilin nga kalmado kung maghimo ug report, maghatag ug tukma nga impormasyon, ug gamiton ang hotline nga responsable.
PBBM gipalugwayan ang ayuda sa 4Ps lapas sa 7 ka tuig nga limitasyon ubos sa mga espesipikong kondisyon
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Gilagdaan ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr. ang Executive Order (EO) No. 120, nga nagpalugway sa kinatibuk-ang pito ka tuig nga limitasyon alang sa mga kwalipikadong benepisyaryo sa Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps).
Ang EO 120, nga gilagdaan ni Marcos niadtong Hulyo 13, nagtugot sa mga kwalipikadong benepisyaryo sa 4Ps nga magpadayon sa pagdawat ug tabang gikan sa gobyerno lapas sa orihinal nga limitasyon, ubos sa piho nga mga kondisyon.
Ubos sa maong EO, ang mga kwalipikadong benepisyaryo kansang eligibility mataposna unta human sa 7 ka tuig mahimong magpadayon sa pagdawat sa mga benepisyo sa programa, basta nagpabilin silang gi-classify sa Department of Social Welfare and Development (DSWD) isip Level 1 (Survival) o Level 2 (Subsistence) ubos sa Social Welfare and Development Indicator (SWDI) nga himan.
Gipatuman sa EO 120 ang mga probisyon sa Republic Act (RA) No. 11310 o ang 4Ps Act, nga naghatag ug awtoridad sa National Advisory Council (NAC) sa pagrekomendar ngadto sa Presidente sa pagpalugway sa mga benepisyo lapas sa pito ka tuig nga panahon kung adunay mga espesyal o talagsaong mga kahimtang.
Ang bag-ong mando naghisgot sa NAC Resolution No. 1 nga gipagawas niadtong 2026, nga nagrekomendar sa pagpalugway sa programa alang sa mga kwalipikadong benepisyaryo sa 4Ps, isip pag-ila sa dugay nga epekto sa pandemyang Covid-19 sa kita sa mga panimalay, mga nakab-ot nga kalamboan, ug sa kapasidad sa mga huyang nga pamilya nga makab-ot ang pagbarog sa kaugalingon sulod sa gitakdang panahon.
Ang DSWD gitahasan sa pagpalig-on sa sistema sa pagdumala sa kaso pinaagi sa paggamit sa gipauswag nga himan sa SWI o uban pang angay nga mga mekanismo sa pagtimbang-timbang aron mahibal-an ang kaayohan sa mga benepisyaryo, padayon nga kwalipikasyon, ug kaandam alang sa gradwasyon gikan sa programa.
Gimandoan usab kini sa paghimo ug pag-isyu sa mga giya sa pagpatuman sulod sa 30 ka adlaw gikan sa pagka-epektibo sa mando.
Ang mga giya maglangkob sa pag-ila ug pag-validate o pag-qualify sa mga benepisyaryo sa 4Ps, mga periodic nga pagtimbang-timbang gamit ang himan sa SWDI, gipalig-on nga mga interbensyon sa pagdumala sa kaso, ug ang pagtino sa padayon nga kwalipikasyon ug kahanda sa mga benepisyaryo alang sa gradwasyon.
Ang mga kinahanglanon sa pondo alang sa pagpatuman sa EO 120 ibayad sa kasamtangan ug magamit nga mga apropriyasyon sa DSWD, subay sa kasamtangan nga mga balaod, lagda, ug regulasyon sa pagbadyet, accounting, ug pag-audit.
Ang mga pondo nga gikinahanglan alang sa padayon nga pagpatuman sa mando ilakip sa mga sugyot sa badyet sa DSWD, subay sa naandan nga proseso sa pag-andam sa badyet.
Ang EO 120, nga gipahibalo sa publiko niadtong Hulyo 17, mo-epekto dayon sa pagmantala niini sa Official Gazette o sa bisan unsang mantalaan nga adunay kinatibuk-ang sirkulasyon.
BALAK
NATUKBIL ANG GARBO
Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Linalang ning kalibutan aduna’y garbo nga gihambin
Sulod sa iyang dughan kini nagalimin
Gi-ampingan nga dili mabahiran ug kasaypanan
Aron bug-os ang pagtahud sa mga katawhan
Garbo sa tawo sama ra sa salamin
Gi-ampingan aron kadungganan magpabilin
Sa higayon nga malamatan ug salaod
Sa kaulawan siya mag-aginod
Ang kinabuhi sa tawo sama sa gapnod
Sa sulog sa kinabuhi siya nagpati-anod
Kon asa ihampas sa mga balod sa dagat
Sa daplin sa baybayon siya mahidangat
Sa matag adlaw nga pakigbugno aron mabuhi
Sa imong gabayan ayaw pamuhi
Labaw sa tanan hugti ang pagsaleg sa KAHITAS-AN
Wala’y lain sa tawo nga iyang kadangpan
Panahon sa kalamidad bisan asa nga dapit
Naghugpong ang tanan sa pagtabang sa mahigpit
Bisan ang labing kabus mitabang ug ayuda
Aron mahumpay ang kahigwa-os sa mga biktima
Aduna’y tawo nga wala magpakabana sa uban
Kon ang iyang silingan unsa ang gidangatan
Sa higayon nga sa MAKAGAGAHUM siya lamdagan
Diha NATUKBIL ANG GARBO sa tawo nga tig-a ug balati-an