Kumustahan sa Barangay gipadayon sa Bohol Light
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Padayon nga gipalig-on sa Bohol Light Company, Inc. ang pakiglambigit sa komunidad pinaagi sa pagbisita sa mga kabarangayan aron mapahibalo ang mga kalihokan, proyekto, ug mga proseso nga gimando sa Energy Regulatory Commission ngadto sa mga Electric Distribution Utilities alang sa kaayohan sa mga konsumidor sa kuryente.
Madasigon nga gihimo ang pagbisita sa mga lugar sa Taloto Seaside, Purok 5 sa Dao District, SIPUPA 2 sa San Isidro District, Divine Mercy Area ug Upper Candait sa Dampas District, ingon man sa Purok 1 sa Mansasa District.
Gipahigayon kini sa Bohol Light Company, Inc. aron mas mapalapdan ang kahibalo sa mga konsumidor bahin sa Lifeline Rate Program, Senior Citizen Discount, Electrification Program, mga accredited payment partners sa Bohol Light, ug mga safety measures sa hustong paggamit sa kuryente, ilabi na alang sa mga bag-ong nakuniktahan ug kaugalingong koneksyon.
Pinaagi sa bukas nga pakigpulong, naglaum ang Bohol Light nga mapalapdan ang kahibalo sa komunidad ug mapaligon ang ilang kooperasyon aron mapadayon ang mas luwas ug mas kasaligan nga sistema sa distribusyon.
Giawhag ang mga residente sa pag-anha sa venue sa matag barangay aron makapangutana, mangayo ug klaripikasyon, ug mas masabtan pag-ayo kung giunsa ang pag-angkon sa luwas ug legal nga koneksyon sa kuryente. Gi-emphasize sa Bohol Light nga ang aktibong partisipasyon sa komunidad mahinungdanon aron makab-ot ang tumong sa mas lig-on nga kaluwasan sa publiko.
Ang “Kumustahan sa Barangay” kabahin sa mga paningkamot sa Bohol Light ubos nga pagdumala sa Primelectric Holdings Inc. alang sa pagpaminaw sa tingog sa mga konsumidor ug padayon nga serbisyo sa mga katawhan dinhi sa dakbayan sa Tagbilaran.
Bohol Water miduyog sa International Day for Biological Diversity 2026
Sinulat ni Leizel C. Butawan
Hulagway sa itaas: Mga empleyado sa Bohol Water nga misalmot sa coastal clean-up
Subay sa programa alang sa pagpanalipod sa kinaiyahan, ang Bohol Water nagpakita ug suporta pinaagi sa aktibong pagsalmot sa kalihokan sa coastal clean-up niadtong Bernes, Mayo 22, 2026. Kini nga kalihokan agi sa pagduyog sa ‘International Day for Biological Diversity (IDB) 2026’ nga giselebrar matag tuig sa Mayo 22 nga adunay tema “Acting locally for global impact.” Kini nagtinguha nga mapalambo ang pagpakabana sa kahinungdanon sa pagpanalipod sa atong kalikupan ug pagdasig sa mga katawhan sa pag preserbar niini. Pinaagi sa inisyatibo sa local nga kagamhanan diin nakahatag kini ug dakong epekto sa pagpakabana sa nagkalainlaing hut-ong sa komunidad nga ang tumong mao ang pagpanalipod sa kinaiyahan sa tibuok kalibotan.
Ang maong kalihokan gitambongan sa nagkalain-laing ahensiya sa gobyerno, mga civic organisasyon, ug mga pribadong sektor. Ang Bohol Water, uban sa mga empleyado niini miduyog sa maong kalihokan pinaagi sa pagpanglimpyo kilid sa Abatan River.
Ang maong kalihokan nakahatag ug dako nga kontribusyon sa pagpreserbar sa atong kalikupan ug sa kahinlo ilabi na sa daplin sa baybayon ug mga suba. Kini nagpakita sa dakong importansya sa pagtinabangay aron mapanalipdan ang atong kinaiyahan.
Susama sa tree planting nga gihimo sa Bohol Water niadtong Mayo 14, 2026, ang pagsalmot sa kalihokan sa coastal cleanup nagpakita nga ang Bohol Water seryoso sa kaakohan o commitment niini sa pag preserba sa kinaiyahan ug pagpakita sa diwa sa pagtinabangay alang sa mentenar sa kahinlo sa palibot ug sa atong komunidad.
Sa pagtinabangay ug kooperasyon sa tanang sektor, magpadayon ang Bohol Water sa pagpalig-on sa ilang misyon sa pagtabang preserbar sa kinaiyahan ug sa pag-edukar sa komunidad bahin sa mga paagi aron mapanalipdan ang atong kalikupan.
PSA-Bohol nakatala ug pagdagsang sa mobile ug fixed nat’l ID registration operations sa Abril 2026
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Gidasig sa pagdaghan sa panginahanglan sa balido nga pruweba sa pagkatawo sa mga transaksyon sa gobyerno ug sosyal nga mga programa sa pagpanalipod, ang Philippine Statistics Authority (PSA) Bohol Provincial Statistical Office nakatala ug talagsaong pagsaka sa National ID registration sa tibuok buwan sa Abril 2026.
Human sa pag-obserbar sa Semana Santa, pareho ang Fixed Registration Center ug Mobile Registration nga mga operasyon nakasinati ug kusog nga pag-usbaw sa turnout sa mga kliyente sugod niadtong Abril 6, 2026, uban sa daghang mga residente nga nangita ug mga kredensyal sa PhilSys aron magamit sa nagkalain-laing serbisyo sa gobyerno, ilabi na sa mga programa sa Department of Social Welfare and Development (DSWD) sama sa Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps) validation ug payout-related nga mga transaksyon.
Base sa operational accomplishments gikan Abril 01 hangtod 30, 2026, ang Fixed Registration Center malampusong nakarehistro sa 2,363 ka mga indibidwal, naglangkob sa 611 ka mga bata nga nag-edad ug 0–4 anyos ug 1,752 ka indibidwal nga nag-edad ug lima ka tuig pataas. Ang center usab nagpahigayon sa 521 ka mga hangyo alang sa pag-update ug pagtul-id sa impormasyon sa demograpiko, nga gi-isyu 3,739 ka National ID sa papel nga porma, ug giproseso ang pagkuha sa 1,501 Transaction Reference Number (TRN). Samtang ang Mobile Registration nga operasyon nakatala ug 4,825 ka National ID registrations, naka-isyu ug 4,588 National ID sa papel nga porma, ug nagpahigayon sa 2,642 TRN retrieval requests sa nagkalain-laing munisipyo sa probinsiya.
Sa kinatibuk-an, gihiusa nga nahimo gikan sa Fixed Registration Center (FRC) ug Mobile ang mga operasyon sa pagparehistro niabot sa kinatibuk-ang 7,188 ka National ID rehistrasyon, 8,327 ka issuances sa National ID sa papel nga porma, ug 4,143 ka mga hangyo sa pagkuha ug TRN.
Aron ma-akomodar ang nagkadaghang mga nagparehistro sa Abril 2026, ang PSA-Bohol padayon nga nagpahigayon ug mga kalihokan sa pagparehistro pinaagi sa Fixed Registration Center niini nga nahimutang sa 2/F Galleria Luisa Building, Gallares Street, Poblacion II, Tagbilaran City, ug pinaagi sa Mobile Registration nga mga operasyon nga gipakatap sa mga lungsod sa Bien Unido, Buenavista, Carmen, Cortes, Dagohoy, Garcia Hernandez, Getafe, Jagna, Loon, San Isidro, San Miguel, ug Talibon.
Kini nga mga inisyatibo gitumong sa paghimo sa mga serbisyo sa National ID nga mas dali ma-access ug kombenyente sa publiko, ilabina sa mga lumulupyo sa hilit ug kulang nga mga komunidad.
Ang PSA-Bohol nagpadayon sa pagpakusog sa ilang paningkamot sa pagdala sa National ID nga mga serbisyo nga mas duol sa publiko pinaagi sa accessible ug responsive nga mga operasyon sa pagparehistro.
Sa nagkadako nga importansya sa PhilSys nga mga kredensyal sa pag-access sa tabang sa gobyerno, serbisyong pinansyal, ug uban pang importante nga mga transaksyon, ang buhatan nagpabilin sa pasalig sa pagsiguro nga matag takos nga Filipino sa Bohol gihatagan ug kahigayonan nga makaparehistro ug makabenepisyo gikan sa usa ka luwas ug inklusibo nga nasudnong sistema sa pag-ila.
Ang padayon nga pag-usbaw sa gidaghanon sa nagparehistro nagpakita sa pagtubo sa kaamgohan sa publiko sa kamahinungdanon sa National ID isip balido ug kasaligan nga pruweba sa pagkatawo.
Gi-awhag sa PSA Bohol ang tanang wala pa marehistro nga mga indibiduwal, ilabina kadtong nagpuyo sa lagyo ug kulang sa serbisyo nga mga komunidad, aron mapahimuslan ang nagpadayon nga Fixed ug Mobile nga mga kalihokan sa pagparehistro nga gipahigayon sa tibuok probinsya.
Ang mga kliyente naglinya sa Fixed Registration Center atol sa peak hours alang sa National ID registration ug may kalabotan nga mga serbisyo. (Hulagway gikan sa PSA-Bohol)
Pag-apod-apod sa 10 kilos nga bugas ubos sa LGSF-FA nagpadayon sa Bohol
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang Kagamhanan sa Probinsiya sa Bohol, pinaagi sa Office of the Provincial Social Welfare and Development Office (OPSWDO) nagpadayon sa pag-apod-apod sa 10 kilos nga bugas ngadto sa mga kwalipikadong benepisyaryo ubos sa Rice Distribution Program.
Ang programa gipundohan pinaagi sa Local Government Support Fund sa National Government–Financial Assistance to Local Government Units (LGSF-FA to LGUs) nga adunay kinatibuk-ang alokasyon nga ₱196 milyones.
Tungod kay dili kini igo alang sa tanan nga mga Bol-anon, usa ka porsyento sa populasyon ang gipili nga mga benepisyaryo, subay sa mga panudlo.
Aron madugangan pa ang mahatagan, ang Panggamhanan sa Probinsiya nihatag usab ug P11-milyon nga counterpart fund, samtang ang mga partisipante nga local government units nigahin ug dugang suporta aron mahatagan ang mga pamilya nga wala maapil sa inisyal nga listahan sa benepisyaryo.
Ang kagamhanang probinsiyal sa Bohol nihatag usab ug P11-million counterpart fund, samtang ang mga partisipanteng local government units nigahin ug dugang suporta aron pagtabang sa mga pamilya nga wala maapil sa inisyal nga listahan sa benepisyaryo.
Atol sa distribusyon sa bugas sa lungsod sa Cortes niadtong Mayo 20, 2026, si Gobernador Erico Aristotle Aumentado niingon nga ang mga benepisyaryo gikatakdang makadawat ug hinabang sa upat ka distribution cycles ubos sa programa.
“Tungod sa mga hagit ug krisis nga atong nasinati karon, daghan ang naapektuhan ilabi na sa pagsaka sa presyo sa mga pamaliton. Busa, padayon ang among paningkamot nga mapaspasan ang rice distribution nga gipondohan sa national government aron dali kining maabot sa mga benepisyaryo sa nagkalain-laing lungsod,” matud pa ni Aumentado.
“Nagpasalamat ko sa atong gobyerno kay wala nagpasagad ning panahon sa kalisod,” matud pa ni Marcelina Hinay, 62 anyos nga taga Barangay San Roque, Cortes ug usa sa 1,157 ka mga kabus nga pamilya nga giila sa local government unit sa Cortes ang nakadawat ug 10 kilo nga bugas.
Sukad Mayo 21, 2026, mikabat na sa 25,049 ka sako sa bugas ang naapod-apod sa mga kwalipikadong benepisyaryo gikan sa mga marginalized ug huyang nga sektor ngadto sa 13 ka lungsod sa Bohol aron matabangan sila sa pagsagubang sa inflation ug pagtaas sa gasto sa pagkaon.
Ang kagamhanang probinsiyal nagsugod sa pagpanghatag niadtong Mayo 14. Ang mga benepisyaryo gikan sa mga lungsod sa Panglao, Bien Unido, Sierra Bullones, Alburquerque, Loay, Baclayon, Cortes, Maribojoc, Garcia Hernandez, Anda, Ubay, Pilar ug Tagbilaran City nakabenepisyo sa maong programa sa bugas.
Ang rice distribution initiative magpadayon sa ubang mga lungsod sa tibuok Bohol sa umaabot nga mga adlaw isip kabahin sa tibuok probinsya nga implementasyon, nga mosakop sa upat ka distribution cycle matag duha ka bulan.
Nikabat sa 1,157 ka mga kabus nga pamilya nga giila sa local government unit sa Cortes ang nakadawat ug 10 ka kilo nga bugas matag usa ubos sa Rice Subsidy Program sa Cortes Amphitheatre niadtong Mayo 20, 2026. (Hulagway gikan ni Elvira C. Bongosia /PIA7-Bohol)
Bohol gipasidunggan ang mga LGUs alang sa kaayo sa pagkolekta ug buhis
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang Panggamhanan sa Probinsiya sa Bohol, pinaagi sa Provincial Treasurer’s Office (PTO), Bohol Municipal Treasurers League (BOMUNTREAL), ug Bohol Assessors League, miila sa mga top-performing local government units atol sa LGU Bohol Awards 2026 nga gipahigayon niadtong Mayo 20, 2026, sa Bohol Tropics Resort sa syudad sa Tagbilaran.
Ang mga awards miila sa mga municipal mayors, assessors, ug treasurers tungod sa ilang talagsaong performance sa real property tax collection efficiency ug talagsaong pag-uswag sa taxable assessment growth alang sa Fiscal Year 2025.
Sa kinatibuk-an, 27 ka mga municipal mayors, 27 ka municipal treasurers, ug 25 ka mga municipal assessors ang nakadawat ug mga pasidungog alang sa exemplary performance, samtang ang mga LGUs nga wala ma-kwalipikado sa tanang kategorya gihatagan ug certificates of recognition alang sa ilang padayon nga paningkamot.
Pipila sa mga top performing LGUs mao ang mosunod: Top 1 – Lila (157.15%), Top 2 – Alicia (149.61%), Top 3 – Inabanga (142.26%), Top 4 – Trinidad (130.99%), ug Top 5 – San Miguel (129.05%).
Sa iyang mensahe, gipasiugda ni Gobernador Erico Aristotle Aumentado nga ang pag-ila nagpakita sa mga mithi sa integridad, tulubagon, ug dedikasyon sa serbisyo publiko.
“Nasayod kita nga dili sayon ang pagmintinar sa usa ka hapsay ug epektibo nga sistema sa pagproseso ug pagkolekta sa buhis. Apan pinaagi sa inyong kakugi, napamatud-an ninyo nga ang maayong panggobyerno mamahimong makab-ot,” matud pa ni Aumentado.
Nanghinaot ang gobernador nga ang pag-ila mahimong inspirasyon sa tanan aron magpadayon sa pag-alagad nga adunay kahusayan, katin-aw, ug dedikasyon.
Ang seremonyas nagtapok sa mga opisyal sa probinsiya, mga mayor sa munisipyo, treasurers, ug mga assessor gikan sa tibuok probinsya.
PBBM nanawagan sa LGUs nga motabang nga hingosgan ang healthcare initiatives sa gobyerno
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Gi-awhag ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr niadtong Miyerkules ang mga local government units (LGUs) sa pagpalig-on sa kahibalo sa publiko sa mga programa sa panglawas tungod kay daghang mga Pilipino ang wala makahibalo sa mga benepisyo ug tabang nga ilang makuha gikan sa gobyerno.
Gihatagan og gibug-aton ni Marcos atol sa pagpanumpa sa mga bag-ong napili nga opisyal sa Provincial Board Members League of the Philippines sa Malacañang nga ang tahas sa LGUs importante sa pagkab-ot bisan sa lagyong mga komunidad nga adunay mga programa sa gobyerno.
“The other example that we need your help in local government is ‘yung sa healthcare system natin. Maraming-marami tayong niro-roll out, pero ang problema, hindi pa alam ng ating mga kababayan na may ganoon,” matud pa sa Pangulo.
Gitumbok sa Presidente ang Zero Balance Billing o ZBB program, nga usa ka ehemplo sa programa sa gobyerno nga kinahanglan pa nga masayran sa publiko tungod kay matud pa, daghan pa ang wala nakabalo niining programa.
Ubos sa ZBB, naghatag kini og libreng serbisyong medikal sa mga pasyente nga na-confine sa basic ward accommodations sa mga ospital sa Department of Health.
Gitumbok usab sa Presidente ang gipalapdan nga mga benepisyo sa Philippine Health Insurance Corporation, lakip ang mas taas nga coverage alang sa dialysis, cancer treatment, ug maternal healthcare.
Gipaambit usab ni Marcos nga daghan gihapong mga pasyente ang nagreklamo sa kamahal sa mga tambal bisan pa man sa mga programa sa gobyerno sama sa libreng tambal nga mobalor og P20,000 matag tuig.
“Tapos mayroon ‘yung may sector ng community, nagbibigay naman tayo ng allowance na every year, P20,000 na free medicine. So, hindi alam ng tao ito. Kasi pumupunta pa ako sa hospital, sasabihin sa akin, “Ay naku, kasi napakamahal ng gamot.” Eh sabi namin eh, “Teka, hindi ka dapat nagbabayad ng gamot,” gitumbok sa Pangulo.
“So, dapat ipaano (ipaalam) natin,” dugang pa ni Presidente Marcos.
Panagsa’ng uwan bisan Sa panahon sa ‘El Niño’
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Bisan sa gibanabana sa state weather bureau nga 79 porsyento nga posibilidad nga magsugod na ang El Niño sa Junyo ngadto sa unang tulo ka uwan sa sunod tuig, malaumon ang PAG-ASA bohol nga makasinati pa gihapon ang pipila ka parte sa Bohol sa mas daghan sa kasagaran nga uwan.
Sa El Niño strength Outlook nga nakuha sa PAG-ASA gikan sa National Oceanic Atmospheric Administration, Climate Prediction Center a El Niño Southern Oscillation (NOAA PCP of the ENSO), gikan sa Hunyo ngadto sa Agosto, may 79 porsyento na ang tsansa nga mosaka ug 0.5 porsyento ang kainiton sa dagat sa kasubangan nga Pacific Ocean sa Hunyo-Hulyo ug Agosto, ug mamahimong 90 porsyento sa nga mahitabo gyud ang pagsaka ug katunga sa porsyento sa Hulyo-Agosto Septembre.
Gani, sa pagka Agosto-Septembre ug Oktubre, aduna nay 63 porsyento nga moabut sa 1.0 porsyento ang pag-saka sa kainiton sa tubig sa Pacific Ocean, Samta ngs a Oktibre, Nobyembre ug Disyembre, may 50 porstento nga posibilidad nga moabut ang pasaka sa kainiton ngadto sa 1.5 porsyento gikan sa normal nga kainiton niini.
Apan nakit-an usab sa PAG-ASA, segun sa taho ni Engr Leonardo Samar sa Pag-ASA Alburquerque Radar Station nga may posibilidad nga may usa nagdto sa duha ka tropical cyclones nga moapas sa Mayo.
Lain nga usa nagdto sa duha ka bagyo ang possible nga mosulod sa Hunyo, ug duha ngadto sa upat ka bagyo ang mosulod sa buwan sa Agosto.
Duha usab ngadto sa tulo ka bagyo ang mahimong anaa sa Septembre, samtang gipaabut ang usa ngadto sa duha ka bagyo sa Oktubre, bisan na sa gibanabana nga lanat na unta sa ting-init.
Nunot niini, sobra sa kasagaran nga uwan ang masinati niining buwana sa Mayo, matud sa PAG-ASA.
Sa Hunyo ngadto sa Agosto, duol-dulol sa normal nga kadaghanon sa uwan ang masinati, segun sa banabana sa state weather bureau.
Sa Septembre, sobra sa normal ang uwan ug sa Oktubre, aduna pa gihapoy mapaabut nga uwan nga duol sa normal nga kadaghanon kon walay El Nino, dayag sa PAG-ASA.
EL NINO PERO MAY PANAGSA NGA UWAN. Kini maoy gipadayag ni PAG-ASA forecaster Engr Leonadto Samar, bisan pa nga ang TF El Nino sa Bohol nagsugod na sa pagpangandam sa mga programa nga gitumong aron menosan ang epekto sa taas nga lanat sa init, dala sa El Niño. (Hulagway gikan sa PIAbohol)
BALAK
ANG PANAGHOY SA KAWAD-ON
Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Sa ibabaw ning walug sa mga luha
Mga linalang dili pareha ang kita
Ang mga naghigwa-os ang kahimtang
Nagpuyo sa barong barong lamang
Mora’g guipanghimara-ot sa Kahitas-an
Kalisud sa kahimtang labihan
Bisan unsaon ug kayod
Ang ka kabus siguing nagsunod
Ang uban nawad-an ug paglaum moasenso
Wala nay gana motrabaho
Sa ilang pagtuo sinalikway sa katilingban
Kay salingkapaw ang tinagdan sa uban
Kalisud sa panginabuhi halos dili maantos
Pait kon pag-eskwela wala kay natapos
Adto ka mahimutang sa labing ubos
Sa bug-at nga trabaho ikaw mapupos
Ang uban manghupaw duna bay DIOS?
Kay ang sweldo wala’y mahipos
Kulang ipalit sa pagkaon sa pamilya
Kan-on paresan sa bulad ug kape ang kaya
Pait nga kamatu-uran kadaghanan mga kabus
Kahimtang sa kinabuhi labing ubos
Paglaum mo-angat ang kahimtang natabunan
ANG PANAGHOY SA KAWAD-ON sa tawo wala’y kinutuban