Pahibalo sa mga konsumidor sa Bohol Light
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Ang buhatan sa Bohol Light magpahibalo nga ang presyo sa kuryente sa bulan sa Marso 2026, adunay pagsaka sa kantidad nga Php 0.3973/kWh ngadto sa mga residential ug komersyal nga mga konsumidor kung itandi sa nilabay’ng bulan sa Pebrero. Ang rason niini mao ang taas nga generation ug transmission charges nga nakaapekto sa kinatibuk-ang presyo matag kilowatt hour.
Ang average residential rate gikan sa Php 12.52/kWh mahimo na ngadto sa Php 12.92/kWh niining bulan. Samtang ang commercial rate anaa sa P12.34/kWh gikan sa P11.94/kwh sa nilabay’ng Pebrero.
Ang Generation ug Transmission charges gitawag kini ug “pass through costs,” ubos sa Republic Act 9136 (EPIRA Law). Pasabot niini, kung pilay pagpalit sa Bohol Light, mao usab ang kolektahon natto sa mga konsumidor ug e-remit pagbalik ngadto sa mga power producers nga maoy gikuhaan sa power supply ug sa NGCP kinsa maoy nagdala sa kuryente paingon sa mga power transformer sa mga distribyusyon ulitities.
Ang Distribution Cost sa Bohol Light nga gilangkuban sa Distribution, Supply, and Metering (DSM) charges nag pabilin lamang P0.98/kWh ug wala kiniy kausaban sukad pa niadtong tuig 2015. Mao lamang kini ang masulod sa panudlanan sa Bohol Light nga maoy magamit alang sa administrative, operation and maintenance expenses.
Ang mao nga rate “fixed,” ug dili basta-basta madugangan bisan paman sa nasinating taas nga presyo sa petrolyo tungod kay pre-applied and pre-approved kini sa Energy Regulatory Commission (kon ERC). Kung pila lamang ang makuha sa Bohol Light gikan DSM charges nga P0.98/kWh mao lamang kini ang gamiton alang sa operasyon sa Bohol Light sama sa pag implementar sa mga proyekto alang sa kalambuan sa serbisyo sa panuga.
Samtang ang Other Charges mao ang Value Added Taxes (VAT) nga mandatory nga kolektahon ug e-remit ra usab sa Bureau of Internal Revenue. Nalakip usab sa other charges ang Lifeline Subsidy ug Senior Citizen Subsidy Discounts.
Awhag sa Bohol Light nga magbinantayon sa atong paggamit sa kuryente tungod sa dili ma tyansa presyo matag bulan diha sa merkado kon WESM nga makaapekto sa pagsaka sa balayrunon.
Alang sa dugang mga pangutana ug kasayuran, mahimo kitang motan-aw sa Bohol Light Facebook Page, website sa https://www.boholpower.com, o tawag sa 24/7 hotline: ☎ (038) 427-2372 / 0920-960-2372.
Bohol Water hugot nga mipatuman sa safety measures sa mga field activities
Sinulat ni Leizel C. Butawan
Makita sa hulagway sa ibabaw ang mga field personnel sa Bohol Water
Sa nagpadayon nga nagkalainlain nga mga kalihokan sa operasyon sa Bohol Water, ilabi na sa mga field activities, ang maong Kompanya hugot nga nagpatuman sa mga patakaran mahitungod sa luwas nga pamaagi sa pagtrabaho o safety measures.
Subay sa maong programa, mahugtanon nga gi monitor sa tinugyanan o safety officer sa Kompanya kon ang mga empleyado nga nagahimo sa mga field activities misunod ba sa hustong mga pamaagi mahitungod sa safety standard. Sa dili pa magsugod ang trabaho, ginahimo una ang toolbox meeting, diin gihisgutan ang mga buluhaton, posibleng risgo, ug ang angay buhaton aron malikayan ang disgrasya. Kini aron masiguro nga ang tanang personnel andam ug adunay igong kahibalo sa ilang responsibilidad sa kaluwasan. Aduna usab mga first aid kit ug emergency hotlines nga gipamutang sa mga sakyanan ug sa lugar sa operasyon aron magamit dayon kung adunay emerhensiya.
Kabahin niini, gipahinumduman ang mga tinugyanan sa pagsunod sa saktong safety protocols sama sa pagsul-ob sa kumpletong Personal Protective Equipment (PPE), pag-obserbar sa mga safety signage, ug paghimo sa husto nga pamaagi sa pagtrabaho aron malikayan ang aksidente.
Gawas niini, ginatuman ang regular nga inspeksyon sa lugar ug kagamitan aron masiguro nga ang tanang gamit luwas ug angayan gamiton sa operasyon. Importante usab ang koordinasyon tali sa safety officer ug sa mga team leader aron masiguro ang hapsay ug luwas nga dagan sa kalihokan. Aduna usab housekeeping o pagpanghinlo sa area sa dili pa mohawa ang mga personnel, aron masiguro ang kahapsay ug kalimpyo sa lugar human sa operasyon.
Gi tumong kini aron sa pagmintinar sa usa ka luwas, organisado, ug disiplinado nga palibot sa trabaho alang sa kaluwasan sa tanan.
‘Benteng Bigas Mero Na’ program gilusad sa syudad sa Tagbilaran
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Dili mominos sa lima ka gatos ka senior citizens, persons with disabilities ug solo parents sa Tagbilaran City ang namalit ug subsidized rice sa tag P20 matag kilo atol sa local rollout sa Benteng Bigas Mero Na program niadtong Marso 18.
Ang programa gilusad sa City Hall grounds ni Tagbilaran City Mayor Jane Yap, inubanan sa City Economic Development and Investment Promotions Office (CEDIPO), City Agrivet and Veterinary Office (CAVO), Department of Agriculture (DA) ug Food Terminal Inc. (FTI).
Ang matag benepisyaryo gitugotan nga makapalit hangtod sa 10 ka kilo nga bugas sa subsidized rate.
Alang kang Viviana Galon, 64, taga Habitat Village, Barangay Bool, dili maayo ang panahon. Mipalit siyag 40 kilos – ang kinatas-an para sa iyang panimalay – kay siya ug ang iyang bana parehong senior citizens ug dunay duha ka mga anak nga adunay diperensiya sa pandungog nga kuwalipikado usab isip benepisyaryo.
“Daku gyud ni kaayo ug tabang kanamo ilabi na ron panahona nga nimahal na ang mga panaliton,” matud pa ni Galon.
Ang gi-subsidy nga bugas gibaligya pinaagi sa Kadiwa Ng Pangulo, usa ka inisyatibo sa gobyerno nga makapahimo sa mga residente sa pagpalit sa mga lokal nga produkto sa barato nga presyo. Uban sa bugas, ang City Hall grounds nagtanyag usab mga presko nga utanon, prutas, itlog ug mga produkto sa dairy sa pagkunhod sa presyo gikan sa Marso 18-19.
Ang pangulo sa CEDIPO nga si Atty. Vincent Louie A. Raotraot miingon nga ang mga benepisyaryo giparehistro daan – online pinaagi sa gitudlo nga link, o sa personal nga pag-adto sa opisina – tungod sa limitado nga alokasyon ug pagsunod sa mga panudlo sa nasudnon nga gobyerno.
Ang programang Benteng Bigas Meron Na kabahin sa pasalig ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr. nga mahatagan ang mga Pilipino, ilabina kadtong gikan sa mga kabus ug huyang nga sektor, ug access sa mas barato ug mas dekalidad nga bugas.
Kauban sa P20 matag kilo nga bugas nga gibaligya pinaagi sa Kadiwa Ng Pangulo, ang Tagbilaran City Hall grounds nagtanyag usab ug presko nga utanon, prutas, itlog ug dairy products sa mas ubos nga presyo gikan Marso 18-19. (Hulagway gikan ni Elvira C. Bongosia/PIA7-Bohol)
DILG nag-awhag sa mga LGU nga konhuran ang kuryente, paggamit sa gasolina hangtod sa 20%
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang mga local government units (LGUs) sa tibuok nasod gi-awhag sa pagpakunhod sa ilang konsumo sa kuryente ug gasolina ug 10 ngadto sa 20 porsyento, tungod kay ang nasudnong kagamhanan nagduso sa mas estrikto nga mga lakang sa pagkonserba sa enerhiya aron makatabang sa pagdumala sa nagkataas nga global energy pressures.
Ang Department of the Interior and Local Government (DILG) ni-isyu sa panawagan pinaagi sa Memorandum Circular (MC) No. 2026-023, nga nagpalig-on sa direktiba ni Presidente Ferdinand R. Marcos Jr. alang sa mga buhatan sa gobyerno sa pagsagop sa mga pamaagi sa pagdaginot sa enerhiya taliwala sa geopolitical tension nga nakaapekto sa global energy markets.
Matud pa sa DILG, ang mga lokal nga kagamhanan adunay mahinungdanong papel sa pagpasiugda sa energy efficiency sa tibuok nasud.
Lakip sa mga lakang nga gidasig mao ang pagsagop sa upat ka adlaw nga onsite nga kahikayan sa trabaho, pinaagi sa usa ka compressed workweek o pinaagi sa pagtudlo sa usa ka sagad nga work-from-home day aron makunhoran ang konsumo sa kuryente sa mga opisina sa gobyerno.
Gi-awhag usab ang mga LGU nga i-maximize ang virtual nga mga meeting, seminar, ug workshop pinaagi sa luwas nga digital platform, gawas sa mga kaso diin ang pisikal nga presensya legal nga gikinahanglan o kinahanglan sa operasyon.
Ang circular nanawagan usab nga limitahan ang opisyal nga pagbiyahe sa hinungdanon nga mga gimbuhaton ug pagpalig-on sa mga lakang sa kahusayan sa mga armada aron makunhoran ang konsumo sa gasolina ug mapaayo ang ekonomiya sa gasolina sa mga salakyanan sa gobyerno.
Gi-awhag usab ang mga opisina sa gobyerno sa pagsagop sa mga gawi sa trabahoan nga episyente sa enerhiya, lakip ang pagbutang sa mga air-conditioning thermostat sa 24°C ug pagsiguro nga ang mga suga ug kagamitan mapalong kung dili gamiton.
Gipasiugda sa DILG nga ang pag-implementar niini nga mga lakang kinahanglang dili makabalda sa padayon nga paghatod sa mga importanteng serbisyo sa gobyerno, ilabina kadtong may kalabotan sa panglawas, kaluwasan sa publiko, ug pagtubag sa emerhensya.
Mga best practices sa Bohol barangay justice administration giila sa 2026 LTIA
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang mga provincial winners sa 2026 Lupong Tagapamayapa Incentives Awards (LTIA) Provincial giila sa ilang exemplary performance sa pagpatuman sa Katarungang Pambarangay System.
Kini human ang Department of the Interior and Local Government – Region VII (DILG-7), Bohol Province, mihatag sa resulta, nga gi-post sa ilang opisyal nga Facebook account niadtong Marso 18, 2026.
Ang mga resulta miagi sa usa ka bug-os nga validation ug deliberasyon nga gihimo sa LTIA Provincial Awards Committee (PAC), nga miila sa mga outstanding barangays alang sa ilang epektibong paghatod sa community-based justice ug dispute resolution mechanisms.
Lakip sa gipanganlan nga Provincial Winners mao ang Barangay Taloto, Tagbilaran City (Component City Category); Barangay Tabalong, Dauis (1st Class Municipality Category); Barangay Poblacion, Getafe (2nd Class Municipality Category); Barangay Cansibao, Valencia (3rd Class Municipality Category); ug Barangay Sambog, Corella (4th Class Municipality Category).
Giila usab ang mga runners-up, lakip ang Barangay Tinangnan, Tubigon (1st Runner-Up, 1st Class Municipality Category) ug Barangay Santo Niño, Talibon (2nd Runner-Up, 1st Class Municipality Category); Barangay Tambongan, Candijay (1st Runner-Up, 3rd Class Municipality Category) ug Barangay Poblacion, Sagbayan (2nd Runner-Up, 3rd Class Municipality Category); ingon man ang Barangay Poblacion Centro, Clarin (1st Runner-Up, 4th Class Municipality Category) ug Barangay Tabuan, Antequera (2nd Runner-Up, 4th Class Municipality Category).
Ang LTIA nag-ila sa mga barangay nga nagpakita ug kahawod sa pagbuhat sa ilang mga gimbuhaton sa Lupong Tagapamayapa, ilabina sa malinawon nga paghusay sa mga kasungian, decongestion sa mga docket sa korte, ug pagpalambo sa accessible nga hustisya sa grassroots level.
Isip mga provincial winners, ang ilang mga entries mo-abante sa regional level evaluation, nga magrepresentar sa Bohol sa pagpakita sa mga best practices sa barangay justice administration.
Ang LTIA nag-ila sa mga barangay nga nagpakita ug kahawod sa pagbuhat sa ilang mga gimbuhaton sa Lupong Tagapamayapa, ilabina sa malinawon nga paghusay sa mga kasungian, decongestion sa mga docket sa korte, ug pagpalambo sa accessible nga hustisya sa grassroots level. (Hulagway gikan sa DILG/PIA)
Paleng-QR PH Plus gilusad sa lungsod sa Valencia
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Gilusad sa lungsod sa Valencia ang Paleng-QR Ph Plus niadtong Marso 18, 2026.
Ang lungsod sa Valencia nahimong unang lungsod sa tibuok probinsya ug ikaduhang local government unit sa Bohol sunod sa Tagbilaran City nga nakapatuman sa maong programa.
Ang Paleng-QR Ph Plus usa ka hiniusang inisyatibo sa Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) ug sa Department of the Interior and Local Government (DILG) nga nagpasiugda sa cashless nga pagbayad sa mga merkado publiko, mga hub sa transportasyon, ug mga lokal nga negosyo gamit ang national QR Ph standard.
Nagtanyag kini ug paspas, luwas, ug kombenyente nga paagi alang sa mga tigbaligya ug mga konsumidor nga direktang makigtransaksyon pinaagi sa mga e-wallet o mga app sa bangko.
Gipalapad niini ang paggamit sa digital payment system sa mga merkado, pinaagi sa pakigtambayayong sa mga partner sama sa GCash, Palawan Pay, Maya, BPI Banko, Security Bank, LandBank, PNB, ug FCB.
Gipangunahan ang opisyal nga paglusad sa Paleng-QR Ph Plus nila BSP Visayas Regional Office Area Director Conrado B. Ragay, DILG-7 Regional Director Leocadio T. Trovela ug Valencia Mayor Neil Balite.
Sumala pa ni Balite, dako kini nga lakang padulong sa modernisasyon sa merkado sa Valencia ug sa paghatag ug mas sayon, paspas, ug luwas nga pamaagi sa pagbayad alang sa mga tigpamaligya ug kostumer.
Niadtong Marso 17, 2026, atol sa binuwan nga tigum sa Bohol Association of United Development Information Officers (AUDIO), gibutyag ni BSP 7 Bank Officer Gregorio Baccay III nga buot nilang mamahimo ang lalawigan sa Bohol nga ‘QR ready’ tungod kay kasagaran nga mga dagkong syudad, migamit na niini.
Tumong sa BSP ug AUDIO-Bohol nga makakampanya sa katunga sa 46 na lang ka mga LGUs nga mosagop na sa QR Code alang sa digital payments aron mas mahimong madigitalize ang mga proseso ug sayun na nga makontrolar sa katawhan ang ilang paggasto.
Bangko Sentral ng Pilipinas Visayas Regional Office Area Director Conrado B. Ragay, uban ni Valencia Mayor Neil Balite (tunga) atol sa paglusad sa Paleng-QR Ph Plus sulod sa merkado sa lungsod sa Valencia niadtong Marso 18, 2026. (Hulagway gikan sa Municipal Government of Valencia, Bohol photo)
CVAARRD tech exhibit alang sa pangumahan, pangisdaan didto sa ICMall, Marso 23-25
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Nanawagan ang usa ka consortium sa Central Visayas nga nagtuki sa research kabahin sa pag-ugmad sa mga teknolohiya sa panguma ug pangisdaan, ngadto s amga Bol-anon, nga mosubay pohon sa us aka exhibit sa mga teknolohiya nga mahimong magamit alang sa mas daku nga produksyon sa umahan.
Ang Central Visayas Agriculture, Aquatic and Natural Resources Research and Development Consortium (CVAARRDEC), usa ka hugpong sa mga 24 ka mga sakop nga nagpublikong unibersidad ug kolehiyo, mga pribadong institusyon ug ahensya sa goberno nga nga naghimo ug research and development gamit ang science and technology dinhi sa Central Visayas.
Sa ilang pila ka tuig na nga pagpanukiduki sa mga teknolohiya ug modernong sistema nga magpapiskay sa panguma ug panagatan, maghimo na sila sa technology exhibit sa Marso 23-25, diha sa Island City Mall, matud ni CVAARRDEC science communication coordinator Beverly Derita.
Ang CVAARRDEC sakop usab sa Philippine Council for Agriculture, Aquatic and Natural Resources Research and Development nga naglatid sa dagan sa nasudnong research and development sa agricultura nga gitabangan usab sa Department of Science and Technology (DOST).
Ipakita didto sa exhibit ang ilang namugna subay sa tema nga Bridging Innovation and Development of Agriculture, aquatic and natural Resources, advancing Science, technology Enterprises for Sustainable Opportunities (BIDA ASENSO) diin masaksihan ug masinati ang mga binag-ong produkto gikans a umahan, mga makinarya ug nga sistema nga nanaad nga mopalambo pa sa panguma ug pangisdaan, dugang ni CVAARDEC technology transfer coordinator Margie Avenido.
Didto mahitabo usab ang technology pitching, mabati ang success stories sa mga mag-uuma nga milampus sa ilang panguma, mga pocket events ug competitions, nga mahimong apilan sa publiko, matud ni Derita.
PAGPA-UGMAD SA PANGUMA. Gipadayag nila ni CVAARRDC science communications coordinator Beverly Derita ug technology transfer coordinator Margie Avenido ang umaabut nga BIDA ASENSO exhibit sa mga bag-ong namugna nga teknologiya ug mga produkto sa agrikultura ug pangisdaan didto sa ICM Marso 23-25. (Hulagway gikan sa PIABohol)
BALAK
NIANHA KO, NAKITA KO, GIBUNTOG KO
Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Nahimugso ko sa mga pobreng ginikanan
Nagdaku ako nga hubo sa mga gikinahanglan
Apan luyo niining tanan nagtubo nga buotan
Matinahuron masinugtanon sa mga ginikanan
Tungod sa kawad-on gigugol ko ang panahon
Pagtabang sa panginabuhi aron dunay kan-on
Apan wala mawala ang ka-ikag sa ambisyon
Nga maka eskwela bisan sa kagabhion
Midugang ang akong kasibot sa pagtungha
Sa dihang nisugod na ko ug tungha
Sa eskwelahan nga maoy akong damgo
Nga makatapos ako ug kurso
Gisagubang ko ang kainit sa adlaw
Nagpatulo sa singot giantos ang kauhaw
Aron sa dyotay kong suhol
Sa akong mga ginikanan aduna koy ikatunol
Milibkas pa ang taas nga panahon
Sa kanunay hinay hinay nga nagpadayon
Apan sa kinabuhi dili kalikayan ang mga suliran
Ug napakgang ang pagtungha sa eskwelahan
Nagka di-in di-in ug balhin sa pagtrabaho
Aron makatabang sa mga ginikanan sa husto
Sa dihang nakakita ug higayon
Ang pageskwela akong gipadayon
Wala baleha ang kakapoy sa lawas
Basta ang pagtungha matiwas
Ug niabot ang bulawanong higayon
Nakatapos sa kurso bisan dugay nga panahon
Matud sa panultihon
Dili sagabal ang kapobrehon
Sa pagkuha sa edukasyon
Nagkinahanglan lang ug lig-ong determinasyon
Akong naaninag ang nangagi
Wala damha mitulo akong luha wala kapugngi
Aron dili ka malugmok sa imong kahimtang
NIANHA KO, NAKITA KO, GIBUNTOG KO
ang kapait sa kawad-on kay nangandoy sa
kinabuhi ugma damlag molipang