Electrification Program sa Bohol Light, nagpadayon
Sinulat ni Sheryl B. Paga
Padayon ang Bohol Light sa electrification program nga gihimo ngadto sa mga kabarangayan pinaagi sa mga Urban Poor Association.
Tumong niini ang paghatag ug kasaligan ug lig-on nga suplay sa kuryente alang sa kaayohan ug kalipay sa tanang konsumidor sa dakbayan sa Tagbilaran.
Nasayran nga ang kuryente usa ka mahinungdanong panginahanglan sa adlaw-adlaw nga panginabuhi sa matag pamilya. Kini nagahatag ug kahayag ug kadasig sa pagpadagan sa mga buluhaton sa panimalay, negosyo, ug nagatampo usab sa kalamboan ug kalig-on sa usa ka komunidad.
Pinaagi sa “Bohol Light Konek” Program, tumong sa kompanya nga mapalapdan ang coverage sa serbisyo sulod sa ilang franchise area, ilabi na sa mga kabarangayan sa Dakbayan sa Tagbilaran nga wala pa nakabaton ug legal ug luwas nga koneksyon sa kuryente.
Sugod sa bulan sa Enero, opisyal nang gisugdan ang energization sa mga informal settlers, diin adunay natala nga 371 ka bag-ong koneksyon ngadto sa mga sa lumulupyo sa Barangay San Isidro, Tiptip, Dampas, Mansasa niining dakbayan.
Aron mas mapadali ug mapahapsay ang proseso sa aplikasyon, ang mga tinugyanan sa Bohol Light aktibong mibisita sa nagkalain-laing barangay.
Didto mismo gihimo ang pagdawat sa mga aplikasyon sa mga kwalipikadong benepisyaryo, aron dili na sila kinahanglan moadto ug mopila pa sa opisina.
Gisiguro usab sa Bohol Light ang pagkompleto sa mga gikinahanglan nga dokumento, lakip na ang sertipikasyon gikan sa Presidente sa Urban Poor Affairs, photocopy sa ID nga giisyu sa Tagbilaran Alliance of Urban Poor (TAUPO), Electrical Plan, ug Affidavit of Undertaking.
Kining kalihukan gihimo aron mahatagan ug oportunidad ang mga katawhan nga sulod sa dugay nang panahon, nangandoy nga makabaton ug kaugalingong koneksyon ug makasinate sa kaanindot ug ka importansya sa sugang dagitabnon.
Pinaagi niini nga inisyatiba, nagpadayon ang Bohol Light sa pagserbisyo alang sa kaayuhan, kaluwasan, ug tinguha sa pagpalambo sa kinabuhi sa matag Bol-anon.
Padayon ang pagtrabaho sa bag-ong mga linya sa Bohol Water
Sinulat ni Leizel C. Butawan
Makita sa itaas ang pagladlad sa bag-o nga mga linya nga nagasubay sa Barangay Magsija, Balilihan
Subay sa programa pagpalapad ug pagladlad ug bag-o nga mga linya, ang buhatan sa Bohol Water mopahibalo nga nagpadayon kini sa pagladlad sa mga bag-ong linya nga nagasubay sa national highway ug provincial road nga mitadlas sa lungsod sa Corella ug Balilihan.
Pagkakaron, nagpadayon ang pag restore o pagpauli sa surface o ibabaw nga bahin sa kilid sa kalsada nga nagasubay sa Barangay Magsija diin gi ladlad ang tubo sa wala nga bahin sa maong kalsada. Human sa initial nga compaction o pagbantok sa naapektohan nga parte niini, himoon ang hydro testing ug pag spread sa anapog aron ma restore ang surface sa maong kalsada.
Samtang sa Barangay Canangcaan-Canapnapan area, nagpadayon ang pagpatag sa naapektohang parte sa kalsada ug isunod dayon ang initial compaction, hydro testing ug spreading of anapog o full restoration.
Lakip usab sa maong pagladlad sa bag-o nga linya ang Poblacion Corella area diin nagpadayon pagkakaron ang excavation ug pagladlad sa bag-ong linya nga nagasumpay sa unang nahisgutang mga lugar.
Sa tinguha paghatag ug dugang kalamboan sa serbisyo sa panubig ngadto sa mga konsumidor, ang Bohol Water mangayo sa despensa ug dyotay nga pailob sa publiko ilabi ang mga sumasakay nga nakasinati ug kalangay tungod sa maong mga nahisgutang trabaho nga anaa sa kilid sa kalsada tungod kay kini temporaryo lamang samtang nagpadayon pa kini tungod kay sa dili madugay makompleto ug mahuman na ang maong pagladlad ug mabalik na ang kahapsay sa maong nahisgutang mga kalsada.
Prangkisa sa Bohol Light padayon pang gihipno
Sinulat ni Rey Anthony Chiu
Ipadayon pa sa House Committee on Legislative Franchises ang pagrepaso sa aplikasyon sa Bohol Light Company Incorporated sa lain pang 25 ka tuig nga prangkisa human mi-expire na ang gihuptan niining pagtugot, ug isukip niini ang mga rekomendasyon sa mga ahensya sa dili pa kini isudo ngadto sa Senado.
Sa mi-aging semana, atul sa usa ka House Committee hearing, gihipno sa komitiba ang mga sugyot sa mga ahensya nga gipa-apil sa pagdungog sa hangyo sa prangkisa.
KIni maoy labing bag-o nga kalambu-an sa BLCI kinsa nangandoy nga makakuhag laing prangkisa aron makapadayon sa pagserbisyo sa Tagbilaran City, sumala sa unod sa House Bill No 10888.
Sa House Committee hearing diin gipatambong ang mga ahensya sa goberno nga may kalambigitan sa pagpadagans a koryente, ang Commission on Audit (COA) misugyot nga magbutang ug probisyon nga magseguro nga ma-audit, dayag, bukas ang kahimtang sa panalapi ug ang mga may tulubagon niini.
Ang Department of Energy (DOE) usab, kinsa nagtan-aw sa mga dokumento nga giduso alang sa prangkisa, misugyot ug dugang usab nga mga probisyones lang sa dugang regulatory layers.
Ang Securities and Exchange Commission (SEC) nga nakakita sa dagan sa kompanya, misaad nga magduso ug ilang position paper kabahin sa aplikasyon sama Philippine Competition Commission (PCC) nga minghatag na’g position paper kabahin niini.
Kahinumduman nga niadtong Pebrero 2025, gi-aprubahan sa House Committee ang House Bill nga gisponsoran sa tulo ka mga kongresista sa Bohol nga magtugot sa BLCI ug lain 25 ka tuig nga prangkisa isip power distribution utility nga makaalagad sa mga taga Tagbilaran.
Gawas niana, ang balaodnon magmandu sa BLCI sa pagtukod, pagkutay ug pagmintinar sa distribution system sa kuryente sa Tagbilaran.
Ang gikuptan nga prangkisa sa BLCI gikan sa National Electrification Administration, igo lamang sa Oktubre 19, 2025.
Gipalit sa Primelectric Holdings Inc. (PHI) ang 70% nga share sa SPC Consortium sa BLCI. Ang nahibilin nga 30%, iya pa gihapon sa Provincial Government of Bohol.
Sa Senate Committee hearing usab niadtong Marso March 18, 2026, gipadayag ni Bohol Light President ug CEO ang mga kaugmaran nga nahitabo human sa pagpalit sa PHI sa BLCI.
Sukad sa take-over, mingdaghan ug kapin sa 1000 ka nga balay ang napatauran sa koryente, nagsugod nag pwede ibayad sa mga third party providers ug napakunhod ang mga papeles nga kinahanglan aron matauran sa koryente.
Gisugid usab ni Castro nga walay empleyado sa BLCI nga gitaktak human mahalin ang kompanya ngadto sa PHI.
PAINGON NA SA SENADO. Kon mahipno na sa House Committee ang HouseBill alang sa laing 25 ka tuig nga prangkisa sa Bohol Light sa Tagbilaran, iduso na usab kini sa senado, alang sa aprobal niini. (Hulagway gikan sa PIAbohol)
Crisis management committee gimugna sa syudad sa Tagbilaran
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Nunot sa gipagawas nga Executive Order No. 110 sa nasudnong kagamhanan nga nagdeklarar ug State of National Energy Emergency, ang Tagbilaran City Government mopagawas ug executive order aron masiguro ang energy efficiency, pagpadayon sa mga serbisyo, ug coordinated action sa dakbayan.
Gitakdang lagdaan ni Mayor Jane Yap ang executive order nga nagmugna sa Tagbilaran City Crisis Management Committee (TCCMC) aron mahatagan dayon ug hinabang ang mga Tagbilaranon nga apektado sa pag-adjust sa presyo sa gasolina.
Si Yap nagkanayon nga kini usa ka whole-of-city response nga nanawagan sa pribadong sektor, mga eskwelahan, ug mga institusyon nga aktibong makigtambayayong sa kagamhanan sa syudad sa pagsiguro sa energy efficiency, pagpadayon sa mga serbisyo, ug koordinasyon nga aksyon.
“This is a call for all of us to act to conserve electricity, to use energy wisely, and to do our part (Kini usa ka panawagan alang kanatong tanan nga molihok aron magdaginot sa elektrisidad, sa paggamit sa enerhiya nga maalamon, ug sa pagbuhat sa atong bahin),” panawagan ni Yap.
Matud pa sa mayor nga unahon usab ang suporta alang sa labing huyang nga mga sektor ang mga mangingisda, mag-uuma, small and medium-sized enterprises (SMEs), ug mga low-income wage earners aron mapanalipdan ang mga panginabuhian ug mapadayon ang lokal nga ekonomiya.
Gipasabot ni Yap nga dili sama sa COVID, lahi kini nga hagit tungod kay halos tanan nga atong gisaligan nagdepende sa enerhiya ug gasolina – gikan sa transportasyon, sa suplay sa pagkaon, hangtod sa atong inadlaw nga panginabuhian nga makaapekto sa tanan.
“Mao nga kinahanglan tang motubag uban ang disiplina, kooperasyon, ug pagkadinalian. Magtinabangay ta. Mag-andam ta. Para sa atong kaugmaon,” panawagan pa ni Yap.
Si Presidente Marcos niadtong Martes mideklarar ug state of national energy emergency aron matubag ang mga isyu nga gipahinabo sa panagbangi sa Middle East.
Gisagop sa gobyerno ang Unified Package for Livelihoods, Industry, Food, and Transport (Uplift) isip usa ka koordinado, whole-of-government response framework nga gitumong sa pagsiguro sa lig-on nga suplay sa enerhiya sa panimalay, walay hunong nga importanteng serbisyo, ug padayon nga kalihokan sa ekonomiya ug pagpanalipod sa kaayohan sa mga lungsuranon, ilabi na sa mga sektor nga huyang.
Ang panggamhanan sa dakbayan sa Tagbilaran mopagawas ug executive order aron masiguro ang energy efficiency, pagpadayon sa mga serbisyo, ug koordinasyon nga aksyon sa dakbayan aron mahatagan dayon ug hinabang ang mga Tagbilaranon nga apektado sa pag-adjust sa presyo sa gasolina. (Hulagway gikan ni Elvira C. Bongosia/PIA7-Bohol)
PSA nipahimangno sa publiko batok sa scam sa National ID
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Gipahimangnoan sa Philippine Statistics Authority (PSA) ang publiko batok sa mga indibidwal nga nagpakaaron-ingnong empleyado sa ahensya nga nanghatag ug online nga tabang nga may kalabotan sa National ID pinaagi sa peke nga email o video call.
Sa usa ka advisory, ang PSA nag-ingon nga ang mga walay prinsipyo nga mga indibidwal kasagaran magpadala sa mga email gamit ang mga email display name sama sa “PSA Support Team” nga adunay mga header sa subject sama sa “National ID Update and Confirmation.”
Ang ahensya midugang nga ang ubang mga mangingilad nga mga indibidwal mopasiugda ug mga video call pinaagi sa mga plataporma sama sa Google Meet ug moinsistir nga ang mga rehistrado nga tawo mag-download ug mobile application nga susama sa eGovPH app.
Gisubli usab niini nga peke ang maong mga email ug ang maong mga kalihokan dili awtorisado sa ahensya.
Ang PSA miingon nga ang opisyal nga email niini alang sa may kalabotan sa National ID mao ang info@philsys.gov.ph nga adunay display name nga “National ID Info Center.”
Gi-awhag usab sa PSA ang publiko nga magbinantayon sa username ug domain sa mga email nga nadawat. Alang sa opisyal nga email sa National ID, ang username mao ang “info” ug ang domain “@philsys.gov.ph”.
Gitambagan usab ang publiko nga magpabiling magbinantayon, likayan ang pag-apil sa mga kadudahang indibidwal nga nagpadala o naghimo ug dili angay nga mga mensahe o tawag, ug i-report dayon ang mga insidente sa opisyal nga channel sa National ID:
Facebook: https://www.facebook.com/PSAgovph
Email: info@philsys.gov.ph
Hotline: 1388 (may bayad)
Alang sa dugang updates, bisitaha lamang ang PSA website https://psa.gov.ph/.
Ang Philippine Statistics Authority (PSA) nipagawas ug kusganong pasidaan batok sa mga scammers nga nagpakaaron-ingnong empleyado sa ahensya ug mi-klaro nga walay “online assistance” ang buhatan alang sa National ID. (Hulagway gikan sa PIA)
DAR nipasidaan batok sa nikatap nga draft sa land clearance policy nga dili pa pinal
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Nipasidaan ang Department of Agrarian Reform (DAR) sa publiko batok sa nikatap nga draft nga dokumento bahin sa giingon nga pagtangtang sa mga kinahanglanon nga clearance alang sa pipila nga mga transaksyon sa yuta, gipasiugda nga ang palisiya nagpabilin nga gisusi ug wala pa mahuman.
Sa sa ka pahayag nga gipagawas niadtong Marso 24, gipasiugda ni DAR Head Executive Assistant Nestor Ifurung Jr. nga ang Office of the Secretary wala nag-isyu sa dokumento, ug gidugang nga kini wala’y legal nga puwersa o epekto ug sa ingon dili magamit nga basehan sa bisan unsang transaksyon sa yuta, pagpadayon, o opisyal nga aksyon.
Matud pa sa pahayag sa DAR, ang dokumento anaa pa sa draft nga porma ug nagpabilin nga gisusi, lakip ang mga konsultasyon sa mga hingtungdan nga ahensya sa gobyerno ug mga nag-unang stakeholder.
Giingong kini nga mga diskusyon gihimo aron masiguro nga ang bisan unsang umaabot nga palisiya magpabilin nga nahiuyon sa naglungtad nga mga balaod ug manalipod sa mga katungod ug interes sa tanan nga mga partido nga nahilambigit.
Giklaro ni Ifurung nga bisan pa man nga gilagdaan na ni Agrarian Reform Secretary Conrado Estrella III, ang pirma gipapilit lamang isip kabahin sa preparatory administrative step una sa opisyal nga pagbyahe ug wala kini magpasabot sa pag-apruba o finalization.
Gidugang niini nga ang mga diskusyon nagpadayon aron masiguro nga ang bisan unsang umaabot nga palisiya nahiuyon sa kasamtangan nga mga balaod.
Gi-awhag sa DAR ang publiko nga likayan ang pagpaambit o pagsalig sa nasangpit nga dokumento ug maghulat sa mga opisyal nga gipagawas pinaagi sa tukma nga mga agianan sa gobyerno.
Gipasalig usab ni Ifurong nga nagpadayon na ang imbestigasyon aron masuta kung giunsa ang pag-circulate sa draft nga dokumento nga wala’y pagtugot.
Giklaro sa DAR nga wala pa opisyal nga gipagawas sa Office of the Secretary ang dokumento nga mikatap kalabot sa pagtangtang sa rekisitos sa pagkuha sa DAR clearance alang sa pipila ka transaksyon sa yuta. Ang maong dokumento anaa pa sa draft form ug padayon pang gitun-an ug gikonsulta. (Hulagway gikan sa DAR/PIA)
Backyard gardening, gi-awhag sa DILG sa publiko taliwala sa pagsaka sa presyo sa lana
Sinulat ni Elvira C. Bongosia
Ang Department of the Interior and Local Government (DILG) ni-awhag sa publiko nga magsugod na sa backyard farming aron mapagaan ang dili maayong epekto sa pagsaka sa presyo sa mga produktong petrolyo.
Sa usa ka pahayag, ang DILG nag-ingon nga ang mga hardin sa komunidad karon naglihok na sa tibuuk nasud aron matabangan ang mga komunidad nga mapaayo ang pag-access sa pagkaon ug makunhoran ang paggasto sa panimalay samtang ang mga tensyon sa kalibutan, labi na sa Middle East, padayon nga nakaapekto sa presyo sa gasolina ug pagkaon.
Gitumbok niini ang Halina’t Magtanim ng Prutas at Gulay (HAPAG) sa Barangay gardens nga gilusad niadtong 2023, aron ipasiugda ang backyard gardening ug shared community spaces aron motubo ang lab-as nga abot, pagpalig-on sa food security sa grassroots level.
Ang DILG mipahayag nga ang sobra nga ani gikan niini nga mga tanaman mahimong magsilbi nga “natural price stabilizer” tungod kay ang mga produkto direktang konsumo o gibaligya sa mas ubos nga gasto sulod sa mga komunidad.
Sa 2025 lamang, ang DILG nagkanayon nga ang mga inisyatibo sa HAPAG nakaamot ug gibana-bana nga P12 milyon nga kita alang sa mga partisipanteng komunidad.
Gitaho usab sa DILG ang dakong pagtaas sa suporta sa polisiya alang sa urban gardening.
Sa pinakaulahing monitoring, 36,979 ka mga ordinansa ang napatuman sa tibuok nasud aron ma-institutionalize ang mga garden sa komunidad, gikan sa 24,238 sa unang semester sa miaging tuig.
Sa pagpa-uswag sa pag-akses sa pagkaon ug pagkunhod sa paggasto sa panimalay, gi-awhag sa DILG sa mga pamilyang Pilipino nga magsugod na sa backyard farming, pagsuporta sa urban agriculture taliwala sa padayon nga pagsaka sa presyo sa gasolina tungod sa tensiyon sa Middle East. (Hulagway gikan ni Elvira C. Bongosia/PIA7-Bohol /PIA7-Bohol)
BALAK
TINUOD BA NGA ADUNAY LANGIT?
Sinulat ni Engr. Rogelio Podelino
Sukad sa pagka himugso nato sa kalibutan
Gimatuto kita sa atong mga ginikanan
Gibusog sa mga pagtulon-an nga Kristohanon
Aron magtubo nga buotan ug matinahoron
Gipasilsil sa alimpatakan ug.maayo
Ang NAPULO KA SUGO SA GINOO
Aron maoy sumbanan sa imong pagtuo
Magtubo nga hugot nga Katolikong Kristyano
Sa mga pagtulon-an ni JESU KRISTO
IYANG gitataw ang mga SUGO pag-ayo
Nga ang tawo nga nagtuman sa mga SUGO
Ang ganti ma-o ang langit maoy.pahimangno
Apan subo kaayong palandongon kanimo
Kay adunay mga tawo nga wala motuo
Nga adunay langit nga gitagana sa GINOO
Sumala sa gipadayag ni JESU KRISTO
Diha masuta kon unsa kalubas imong pagtuo
Kabahon sa langit nga gisaad ni JESU KRISTO
Kay ang kamatayon maoy bugtong pultahan
Paingon sa langit nga maoy imong padulngan
Kon ikaw hugot nga Katolikong Kristyano
Wala magduda sa mga pagtulun-an sa GINOO
Kay ang tawo aduna may katapusan
Ang kinabuhing langitnon gipangandaman
Kay ang kinabuhi aduna may utlanan
Mga kasakitan ug sakripisyo gi-antos tanan
Hinulsulan ang tanang kalapasang nahimo
Mangayo ug pasaylo nga tim-os sa GINOO
Sa dinhi pa si JESU KRISTO sa kalibutan
Kanunayng gisangyaw ang langit sa katawhan
Hinulsuli ang nabuhat ninyong mga kasal-anan
Atu-a sa langit nagpaabot ang DIOS AMAHAN
Kay ang pagpakabuhi sa tawo ning kalibutan
Ang tuyo ma-o man ang langitnong kaluwasan
TINUOD BA NGA ADUNAY LANGIT?
Si JESU KRISTO maoy nagmatuod nga ang
DIOS AMAHAN ana-a sa langit